Από την πρώτη τους εμφάνιση, οι SAULT χτίστηκαν πάνω σε δύο ισχυρούς άξονες: την ανωνυμία και την αίσθηση ιστορικής αναγκαιότητας. Τα Untitled (Black Is) και Untitled (Rise) του 2020 εκτός από εξαιρετικά άλμπουμ ήταν και αισθητές παρεμβάσεις μέσα σε μια συγκεκριμένη πολιτική και κοινωνική στιγμή. Η μουσική τους (funk, soul, gospel, spoken word) λειτουργούσε τότε ως συλλογικό σώμα λόγου. Είχε βάρος, ανάγκη, και σαφή λόγο ύπαρξης.
Kαι το νέο άλμπουμ τους συνεχίζει τυπικά αυτή τη γραμμή, αλλά αποκαλύπτει πλέον και τα όριά της.
Μετά από δύο ολόκληρες ακροάσεις, ναι, μπορούμε να πούμε πώς έχουμε ένα τίμιο άλμπουμ των SAULT. Καμία επανάσταση, καμία αποκάλυψη, αλλά μια καλοκουρδισμένη υπενθύμιση ότι ξέρουν πολύ καλά τη δουλειά τους. Η αγωγή με τη Little Simz και εκείνα τα live που δεν έπεισαν κανέναν για την αξία τους, καλό είναι να μείνουν εκτός κάδρου γιατί αν αρχίσουμε να κρίνουμε την τέχνη με βάση τα παρασκήνια, θα πρέπει να κάψουμε τη μισή ιστορία της μουσικής μαζί με τα μισά βινύλια μας.
Οι στίχοι είναι ως επί το πλείστον "faith-based" προσευχές, μάντρα, επιβεβαιώσεις, και το γνωστό πακέτο "αυτοβελτίωσης". Ευτυχώς, οι μελωδίες, οι ρυθμοί και η παραγωγή είναι τόσο στιβαρά δομημένες που σου επιτρέπουν να απολαμβάνεις το σύνολο χωρίς να χρειάζεται να πιστέψεις απολύτως τίποτα. Όταν οι λέξεις λειτουργούν σαν loop, το νόημα γίνεται διακοσμητικό στοιχείο και η αισθητική κάνει όλη τη βαριά δουλειά.
Η δομή είναι γνώριμη: σύντομα κομμάτια, έντονη χρήση επανάληψης, στίχοι μάντρα, και μια συνεχής πνευματικότητα που λειτουργεί όχι διακοσμητικά αλλά αρχιτεκτονικά. Φράσεις (τίτλοι) όπως "Love Does Not Equal Pain", "Don’t Worry About What You Can’t Control", "Create Your Prophecy" εξελλίσονται μέσα σε πισίνες εγχόρδων και soul ρυθμών, επαναλαμβάνονται μέχρι να μετατραπούν από νόημα σε αίσθηση. Ναι, αυτό παραμένει μια από τις βασικές αρετές της κολεκτίβας, το πώς η χρήση (αλλά και η κατανόηση) της επανάληψης δεν δείχνει σημάδια έλλειψης έμπνευσης, αλλά φανερώνει ένα μοναδικό εργαλείο ψυχολογικής επιβολής.
Ωστόσο, εδώ, μετά από 13 άλμπουμ από το 2019, η τεχνική αυτή αρχίζει να μοιάζει περισσότερο με συνταγή παρά με ανακάλυψη.
Η Cleo Sol εξακολουθεί να είναι ο συναισθηματικός πυρήνας του άλμπουμ. Η φωνή της, λεπτή αλλά σταθερή, δίνει ανθρώπινη θερμοκρασία σε υλικό που διαφορετικά θα κινδύνευε να γίνει πολύ αφηρημένο. Η παραγωγή του Inflo παραμένει άψογη: λιτή, εκκλησιαστική, με όργανα που λειτουργούν υποστηρικτικά και όχι αφηγηματικά. Η παρουσία των πολυπλατινένιων Jimmy Jam & Terry Lewis προσθέτει κι άλλο κύρος, αλλά καμιά ανατροπή.
Κομμάτια όπως το "Chapter1" και το “Puppet” ξεχωρίζουν επειδή ξεφεύγουν στιγμιαία από την αυτάρεσκη γαλήνη, με πιο έντονες ροκ και ψυχεδελικές πινελιές. Υπάρχει θυμός, ειρωνεία, κοινωνική κόπωση. Εκεί οι SAULT θυμίζουν γιατί υπήρξαν κάποτε επικίνδυνοι: επειδή δεν προσέφεραν μόνο παρηγοριά, αλλά και σύγκρουση. Αντίθετα, μεγάλο μέρος του άλμπουμ κινείται σε έναν ασφαλή, σχεδόν αυτάρεσκο χώρο πνευματικής αυτοβεβαίωσης. Η πίστη, η γιατρειά και η αντοχή παρουσιάζονται όχι πια ως απάντηση σε έναν εχθρικό κόσμο, αλλά ως μια μόνιμη κατάσταση.
Και κάπου εδώ εντοπίζεται η παγίδα.
Οι θεματικές που κάποτε λειτουργούσαν απελευθερωτικά (συλλογική ταυτότητα, πνευματική αντίσταση, healing μέσα από την κοινότητα) αρχίζουν να επαναλαμβάνονται χωρίς την ίδια ένταση. Όχι, φυσικά, επειδή είναι λανθασμένες, αλλά επειδή δεν συνοδεύονται πλέον από ένα καινούργιο διακύβευμα. Το άλμπουμ ακούγεται άρτιο, προσεγμένο, σχεδόν αλάνθαστο, αλλά σπάνια αναγκαίο (αλλά εντάξει, για πρωί Κυριακής μια χάρα είναι...).
Αντικειμενικά και μουσικά, πρόκειται για «καλό SAULT». Και αυτό από μόνο του σημαίνει υψηλό επίπεδο. Όμως, σε σχέση με τα πρώτα τους άλμπουμ, λείπει το ρίσκο. Η επανάληψη της φόρμας αρχίζει να λειτουργεί όχι ως αναζωογονητική mantra, αλλά ως loop. Η ένταση έχει αντικατασταθεί από σταθερότητα, και η σταθερότητα από την προβλεψιμότητα.
Δεν λέω πώς το νέο άλμπουμ είναι μια αποτυχία. Είναι ένα στιβαρό, καλοφτιαγμένο έργο, ιδανικό για προσωπική ακρόαση, ενδοσκόπηση, καθημερινή επιβίωση. Όμως επιβεβαιώνει ότι οι SAULT βρίσκονται πλέον σε ένα κρίσιμο σημείο: είτε θα πρέπει να επανεφεύρουν τη γλώσσα τους, είτε θα παγιδευτούν για πάντα στο κλουβί με τη δική τους πνευματική αισθητική.
Γιατί δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως κάποτε έγραφαν μουσική για να σταθούμε όρθιοι μέσα στην κρίση. Τώρα μοιάζουν να μας υπενθυμίζουν πώς στεκόμαστε, χωρίς όμως να μας λένε γιατί χρειάζεται να το κάνουμε ξανά και ξανά για να αντέξουμε όσο γίνεται μέσα σ' αυτήν την πάλη.
