Ο Jim Jarmusch γράφει μουσική για να αφήσει κενά ανάμεσα στις εικόνες του. Για να δημιουργήσει εκείνες τις αργές ρωγμές όπου οι χαρακτήρες στέκονται αμήχανοι, λίγο πριν μιλήσουν ή λίγο μετά από κάτι που δεν ειπώθηκε ποτέ. Το Father Mother Brother Sister ξεκινά από αυτή ακριβώς τη σιωπή: από έναν χώρο όπου οι λέξεις περισσεύουν και ο ήχος καλείται να κάνει τη δουλειά της μνήμης, της απόστασης, της οικογενειακής αδυναμίας να συνδεθεί. Η μουσική εδώ δεν κατευθύνει το συναίσθημα, ούτε το υπογραμμίζει, ούτε προσπαθεί να το εξηγήσει. Απλώς στέκεται εκεί, σαν χαμηλός φωτισμός σε κάποιο δωμάτιο που μπορεί να το γνωρίζεις καλά αλλά δεν το αισθάνθηκες ποτέ πραγματικά δικό σου.
Η συνάντηση του Jim Jarmusch με την Anika δεν είχε τίποτα το προγραμματισμένο. Στο Sacred Bones 15th Anniversary το 2022, ανάμεσα σε sets και θορύβους, ο Jarmusch διέκρινε στη φωνή της Anika εκείνη την ψυχρή ένταση και τη διακριτική απειλή που τον ακολουθεί διαχρονικά στο σινεμά του. Εκείνη, από την άλλη, είδε σε αυτόν έναν σπάνιο μέντορα: κάποιον που δεν πρόδωσε ποτέ το προσωπικό του όραμα, ακόμη κι όταν όλα γύρω του άλλαζαν.
Για όσους την παρακολουθούν από την εποχή των Exploded View, αυτή η σύμπραξη μοιάζει σχεδόν αναπόφευκτη. Εκεί, μέσα στον υπνωτιστικό post-punk μινιμαλισμό της μπάντας, αλλά και στα σόλο άλμπουμ της, η Anika είχε ήδη μάθει να χρησιμοποιεί τη φωνή όχι ως πρωταγωνίστρια, αλλά σαν μια στοιχειωμένη, ψυχρή σκιά: ως στοιχείο που αιωρείται, υπονοεί, και διαβρώνει αργά τον χώρο. Αυτή ακριβώς τη λογική μεταφέρει και στο Father Mother Sister Brother, μια φωνή που δεν διεκδικεί την προσοχή, αλλά γίνεται ένα νήμα που ενώνει τις σιωπές. Κι έτσι η συνεργασία τους γεννήθηκε από μια κοινή γλώσσα: τον αυτοσχεδιασμό, την εμπιστοσύνη στο ανολοκλήρωτο και την αποδοχή ότι η μουσική, όπως και οι οικογενειακές σχέσεις που πραγματεύεται η ταινία, λειτουργεί καλύτερα όταν δεν εξηγείται πλήρως.
Ο Jarmusch, εδώ πιο κεντρικός από ποτέ ως μουσικός, γράφει ένα score που μοιάζει με προσωπικό ημερολόγιο σε χαμηλή ένταση. Κι εκεί, σαν φάντασμα με καθαρή άρθρωση, εμφανίζεται η Anika: φωνή, Wurlitzer electric piano, κιθάρα. Η είσοδος γίνεται με τη στοιχειωμένη διασκευή του "Spooky" της Dusty Springfield. Σαν την πρώτη υποψία. Από εκεί και μετά, το soundtrack κυλά σαν οπτικό φαινόμενο: θολές νότες, άλλες πιο φωτεινές, άλλες σαν μικρές λάμψεις στην άκρη του βλέμματος. Το "Disorder", με την ambient κιθάρα του Jarmusch, ορίζει το κλίμα: υπόγεια ειρωνεία, βελούδινη αμηχανία, και μια σταθερή κομψότητα που δεν ζητά χειροκρότημα.
Το "Skaters", στην πρώτη, short εκδοχή του, λειτουργεί σαν επαναλαμβανόμενο όνειρο: τρεις έφηβοι σε αργή κίνηση, μάρτυρες μιας αθωότητας που ήδη χάνεται. Και όταν επιστρέφει αργότερα, μεταμορφώνεται σε ψυχεδελικό ξέσπασμα, ένα πολύχρωμο τρίπτυχο που ακουμπά τους Grateful Dead και τον Jerry Garcia χωρίς κάποιο πρόσχημα ή μίμηση, αλλά μόνο σαν ανάμνηση.
Τα υπόλοιπα κομμάτια ("The Lake I & II", "The World in Reverse", "Afterwards", "Order", "Twins", "Emptiness", "Jetlag") είναι ηχητικά χαϊκού. Μικρά, διακριτικά, μελαγχολικά. Μουσική που δεν σχολιάζει τις οικογενειακές σχέσεις της ταινίας, απλά τις αντέχει. Σαν χορός αρχαίας τραγωδίας που δεν κρίνει, απλά φωτίζει το κενό ανάμεσα στους ανθρώπους.
Κορύφωση, ή μάλλον, μια καλή βουτιά, έρχεται με τις δύο εκτελέσεις του "These Days". Γραμμένο από τον Jackson Browne και "σφραγισμένο" ιστορικά από τη Nico στο Chelsea Girl, το τραγούδι εδώ γίνεται μια νέα εξομολόγηση. Η πρώτη εκτέλεση: ακουστική, φασματική, σχεδόν σαν ψίθυρος. Η δεύτερη: με κουαρτέτο εγχόρδων, φιλολογικά ακριβής και συναισθηματικά αμείλικτη. «Please don’t confront me with my failures», μια φράση που αιωρείται, χωρίς κάθαρση.
Το soundtrack του Father Mother Brother Sister δεν χρειάζεται (και δεν θέλει) να το ακούσεις δυνατά. Ζητά να το αφήσεις να σε βρει μόνο του, κάπου ανάμεσα σε δύο σκέψεις. Είναι μουσική για εκείνες τις οικογενειακές σιωπές που δεν λύνονται ποτέ, μόνο συνοδεύονται. Και ο Jarmusch, με την Anika δίπλα του, μας θυμίζει ξανά πως το πιο δυνατό συναίσθημα δεν είναι αυτό που φωνάζει, αλλά αυτό που μένει, όταν όλα έχουν ειπωθεί λάθος.
