Η πολιτική μουσική δεν έχει χαθεί, απλώς έχει μάθει να καμουφλάρεται καλύτερα. Ναι, μπορείς να τη βρεις στο Spotify (αν έχεις χρόνο να ψάξεις), μπορείς να τη βρεις σε λίστες φίλων σου στα social media (αν ασχοληθείς σοβαρά με το τι αξίζει εκεί μέσα), και φυσικά σε Bandcamp links και μικρά labels που (φαινομενικά) δουλεύουν στο περιθώριο, όμως εκεί που βρίσκονται η μουσική ακόμα λέει πολλά. Σήμερα, η πολιτική μουσική έχει μάθει να επιβιώνει αλλιώς. Σε υπόγεια labels, σε DIY κυκλοφορίες, σε μικρές (και πιο άμεσες) σκηνές που φυσικά δεν έχουν να ζητήσουν άδεια από κανέναν.
Kάπου εκεί, μέσα σε αυτές τις μικρές κυψέλες που δεν φαίνονται στον επιφανειακό χάρτη των streaming γιγάντων, μπορεί και να συναντήσεις δίσκους σαν το Karakoz του Mai Mai Mai, αν ψάξεις καλά, διαφορετικά θα πρέπει να σημαδέψεις τα pin σου πάνω στα labels που ακόμα προσπαθούν να είναι αληθινά απέναντι στην μουσική σαν κι αυτό της ιταλικής Maple Death Records. Εννοείται πώς θα ήταν υπερβολικά εύκολο (ως ταμπέλα) να χαρακτηρίσεις «πολιτικό» ένα άλμπουμ σαν το Karakoz, αλλά από την άλλη είναι τόσο βαθιά βυθισμένο μέσα στην ίδια την πραγματικότητα που προσπαθούμε να αποφύγουμε σκρολάροντας, γι΄αυτό και η οντότητά του ως πολιτικό άλμπουμ δεν προκύπτει ως κάποια δήλωση, αλλά ως κατάσταση. Σαν ένα μουσικό trip που δεν σε ρωτάει αν θέλεις να το ακολουθήσεις, αλλά απλώς σε παρασύρει μέσα του. Γιατί εδώ η πολιτική δεν είναι κανένα ευθύ μήνυμα, ούτε περιεχόμενο προς κατανάλωση. Είναι μια υπόγεια ένταση, συχνά χαμηλών συχνοτήτων, που διαπερνά όλο το άλμπουμ. Είναι αυτό που θα έλεγε κανείς ένα πεδίο ηλεκτρονικών δυνάμεων που δένουν με οργανικά κρουστά, φωνές που θρηνούν, και άλλους ήχους -πολλά φαντάσματα από ηχογραφήσεις πεδίων- που δεν «αναπαριστούν» τον κόσμο, αλλά τον διαπερνούν. Το Karakoz δεν περιγράφει καμία πραγματικότητα, την παράγει εκ νέου, μέσα από χαλάσματα, ασυνέχειες, και μικρές εκρήξεις νοήματος που δεν ολοκληρώνονται ποτέ. Και κάπως έτσι, ο δίσκος λειτουργεί σαν ένα συναρμολογούμενο σύνολο από φωνές, κρουστά, τόπους, αρχεία, σώματα και μνήμες που δεν ενοποιούνται πλήρως. Δεν υπάρχει κέντρο. Υπάρχει μόνο κίνηση. Από τη φωνή της Maya Al Khaldi που μοιάζει να αιωρείται ανάμεσα στο πένθος και την προσευχή, μέχρι τα field recordings που δεν λειτουργούν ως «ατμόσφαιρα», αλλά ως ίχνη ζωής, σαν να ακούς τη γη να θυμάται.
Ο Toni Cutrone δεν ήταν ποτέ ένας καλλιτέχνης που επαναπαύεται. Η διαδρομή του μοιάζει περισσότερο με σκάψιμο παρά με εξέλιξη: κάθε δίσκος κι ένα στρώμα πιο βαθιά στη γη. Στο Karakoz, αυτό το σκάψιμο τον οδηγεί στην Παλαιστίνη, έναν τόπο που δεν ενδύκνειται για εξωτικές ηχογραφήσεις πεδίου, αλλά στέκεται εκεί μόνο ως απόδειξη μιας βίαιης, υπαρξιακής εμπλοκής, ένας τόπος που κουβαλάει αναμνήσεις, απώλεια και αντίσταση. Το άλμπουμ ηχογραφήθηκε ανάμεσα σε Ραμάλα και Βηθλεέμ, μέσα στο 2024, την ώρα που η ιστορία εκεί γράφεται με τον πιο ωμό τρόπο. Και αυτή είναι η ατμόσφαιρα που ακούγεται στο άλμπουμ. Στην υπόγεια έντασή του, στα ρυθμικά του ίχνη που σέρνονται κάτω από τις επιβλητικές χαμηλότονες μπότες, στα διακριτικά sines που παίζουν στο παρασκήνιο, ενώ οι ηχογραφημένες φωνές λένε ιστορίες που δεν καταλαβαίνεις, αλλά τις νιώθεις πως είναι αληθινές.
Από την πρώτη στιγμή, το "Grief" με τη φωνή της Maya Al Khaldi δεν σε «βάζει» εύκολα, στο άλμπουμ, αλλά σου ανοίγει μια πόρτα και σε τραβάει μέσα του. Μοιάζει με ένα παραδοσιακό μοιρολόι που δεν αρκείται, όμως, στην παρουσία του ως φολκλόρ αποτύπωμα, αλλά στέκεται σαν ένας ζωντανός οργανισμός που αναπνέει, σπάει, κι επιστρέφει. Και η φωνή της γίνεται χώρος, όπου μέσα εκεί όλα αρχίζουν να διαλύονται και να ξαναχτίζονται. Το industrial υπόστρωμα που έχουμε ακούσει σε προηγούμενες δουλειές του Mai Mai Mai υπάρχει, απλά εδώ χαμηλώνει, πέφτει πίσω στις σκιές και εκεί μεταμορφώνεται. Σαν να έχει απορροφήσει μπόλικη σκόνη, ιδρώτα, και προσευχές. Και από εκεί, σχεδόν χωρίς να το καταλάβεις, περνάς στο "Karakoz", όχι σαν επόμενο κομμάτι, αλλά σαν αλλαγή κατάστασης. Αυτό το κομμάτι λειτουργεί σαν την μεγάλη σκιά που χαρακτηρίζει όλο το άλμπουμ, σαν το ίδιο το θέατρο σκιών από το οποίο δανείζεται το όνομά του, κάτι που υπάρχει μόνο επειδή κάτι άλλο φωτίζεται. Και εδώ, αυτό που φωτίζεται είναι μια φωνή από το αρχείο του Ramallah Popular Art Center, ένα τραγούδι για τον θάνατο, ηχογραφημένο το 2020 στο Τουλκάρμ. Η φωνή στοιχειώνει το κομμάτι, κουβαλάει μαζί της έναν χρόνο που δεν είναι γραμμικός, μια μνήμη που δεν ανήκει αποκλειστικά στο παρελθόν, μια μικρή ρωγμή όπου ο θάνατος είναι διαδικασία, ή κάτι που που κυλάει, μετασχηματίζεται, χάνεται για λίγο, αλλά πάντα επανέρχεται. Το "Karakoz" είναι το σημείο όπου ο δίσκος παύει να είναι ακρόαση και γίνεται σχεδόν τελετουργία, όχι με την έννοια του εξωτισμού, αλλά με την έννοια της επανάληψης, της επιμονής, της φθοράς που δεν κρύβεται.
Στο "Echoes of the Harvest", το σαξόφωνο του Alabaster dePlume δεν έρχεται απλώς να «ντύσει» το κομμάτι, αλλά να το διαταράξει από το εσωτερικό του, να το σπάσει σε μικρές, ασύμμετρες παλμικές κινήσεις, όπου οι ρυθμοί μοιάζουν να σκοντάφτουν πάνω στον ίδιο τους τον εαυτό και οι υφές αναδύονται σαν κάτι αβέβαιο, σχεδόν ανήσυχο, σαν μια γη που δεν ησυχάζει ποτέ κάτω από τα πόδια σου. Και μέσα σε αυτή τη ρευστή, ασταθή επιφάνεια, αρχίζουν να εισχωρούν τα ίχνη άλλων ηλεκτρονικών σωμάτων, ένα BUCHLA Electric Music Box και ένα SOMA Terra, όλα σαν μια αδιάσπαστη αναπνοή που δεν τελειώνει ποτέ. Ηχογραφημένο στη Ραμάλα στέκεται εδώ σαν σημείο ενός εξωτικού ηχητικού λεξιλογίου, φορέας μιας μνήμης που επιμένει να κινείται, να μεταφέρεται, να διαχέεται μέσα στον χρόνο. Και κάπως έτσι, το κομμάτι ακούγεται σαν ένα πεδίο όπου οι αναπνοές και οι φωνές και τα βήματα συνυπάρχουν χωρίς να συγχωνεύονται πλήρως, σαν να ακούμε μια διαδικασία που ακόμα συμβαίνει.
Όσο προχωράει, ο δίσκος «ανεβάζει» ένταση, όχι ρυθμικά αλλά αλλάζει φάση ύπαρξης, σαν να περνάς από έναν εσωτερικό θόρυβο σε έναν εξωτερικό κόσμο που δεν παύει να τρίζει, να διαρρέει, να επιστρέφει μέσα από τα ίδια του τα ερείπια. Το "Dawn of the Cremisan Valley", με τη φωνή του Julmud να περιστρέφεται πάνω από το beat, χτίζει μια αργή αιχμηρή επιφάνεια όπου η αντίσταση υπονοείται μέσα από ρυθμούς που μοιάζουν να κουβαλούν ήδη την κούραση και την επιμονή ενός τόπου που δεν συγχρονίζεται ποτέ πλήρως με το «παρόν» του. Σαν να ακούς κάτι που συμβαίνει τώρα, αλλά ταυτόχρονα έχει ήδη συμβεί, και συνεχίζει να συμβαίνει αλλού. Και ύστερα έρχεται το "Jinn of the Bethlehem Souk" με field recordings που καταγράφουν έναν χώρο, αλλά τον αφήνουν να εισχωρήσει μέσα στη σύνθεση σαν υπόλειμμα, σαν φάντασμα που δεν ζητά εξήγηση. Το mijwiz (φλάουτο) του Ussama Abu Ali διαπερνά το Moog σαν μια αιχμηρή γραμμή που δεν σταθεροποιείται ποτέ, σαν μια φωνή που σε καλεί και μετά χάνεται, δημιουργώντας μια αίσθηση υπερφόρτωσης από τις χαμηλές συχγρονισμένες συχνότητες που συνοδεύει, χωρίς θόρυβο, αλλά με έντονη παρουσία: και το παζάρι της Βηθλεέμ επιστρέφει, διαστρεβλωμένο, πολλαπλό, επίμονα ζωντανό. Σαν να μην μπορεί ποτέ να πεθάνει.
Στο τέλος, το Karakoz διαλύεται αργά μέσα στο "Wandering Τhrough the Crowded Paths of Al-Hisba", σαν να μην θέλει ποτέ πραγματικά να φύγει από τον τόπο που το γέννησε. Τα field recordings από την αγορά Al-Hisba στη Ραμάλα, καταγεγραμμένα τον Ιανουάριο του 2024, είναι ένα σύγχρονο ντοκουμέντο: βήματα, φωνές, μικρές συγκρούσεις ήχων που επιμένουν σαν ένα συνεχές βουητό ζωής. Και μέσα σε αυτό το παρόν που πάλλεται, εισχωρεί μια άλλη φωνή, μια άλλη αναπνοή. Η ηχογράφηση του Abu Hussein από το 1998, από τη Zalfa της Ναζαρέτ, με το yarghul και τη φωνή του, ακούγεται σαν ένα αρχείο που περίμενε να βγει στην επιφάνεια. Σαν να ήταν ήδη εκεί, κρυμμένο μέσα στους δρόμους της αγοράς, έτοιμο να εμφανιστεί τη στιγμή που το παρόν θα άνοιγε αρκετά για να το δεχτεί. Και κάπως έτσι, το κομμάτι (και μαζί του ο δίσκος) δεν ολοκληρώνεται με μια κορύφωση, αλλά με μια διάχυση. Σαν να περπατάς μέσα σε ένα πλήθος που δεν σε γνωρίζει, αλλά σε περιέχει. Σαν να χάνεσαι, όχι για να εξαφανιστείς, αλλά για να γίνεις μέρος μιας συνέχειας που δεν έχει αρχή και τέλος.
Και όταν το άλμπουμ τελειώνει, δεν μένει σιωπή. Μένει κάτι που συνεχίζει να ακούγεται, ακόμα κι όταν έχει σταματήσει.
