Στο εναρκτήριο κομμάτι του άλμπουμ It’s the long goodbye, “Get away from it all”. ο James Graham των The Twilight Sad ξεσπά “And why are you leaving me? Why are you slowly leaving me?”. Μέσα από τους στίχους και τον σπαραγμό δίνεται ο παλμός ολόκληρου αυτού του 6ου άλμπουμ των Σκωτσέζων, ενός άλμπουμ που κυκλοφόρησε την άνοιξη από την Rock Action label -τη δισκογραφική των Mogwai- ακολουθώντας μία σιωπή επτά χρόνων.
Κι είναι ένας δίσκος που, όχι μόνο κουβαλά τις ευλογίες των Stuart Braithwaite και της παρέας του, και του Robert Smith των The Cure, αλλά κουβαλά κυρίως την αδυσώπητη μάχη μεταξύ ζωής και θανάτου, δημιουργίας και απώλειας.
Στα επτά χρόνια που ακολούθησαν το It Won/t Be Like This All the Time του 2017, η μπάντα έγινε ντουέτο, με τον Andy MacFarlane να παραμένει συνεπής συνοδοιπόρος του Graham, ο οποίος στο ενδιάμεσο έγινε πατέρας, και βίωσε την σταδιακή κατάπτωση της μητέρας του ως συνέπεια της άνοιας, αποτυπώνοντας την εμπειρία και το θρήνο του στα δέκα κομμάτια του νέου άλμπουμ.
Το It’s the long goodbye είναι ένα αρχείο του πένθους. Μολονότι το σχήμα μας έχει συνηθίσει σε έντονα συναισθήματα και σκοτεινές αποχρώσεις, αυτή τη φορά η απώλεια γίνεται ηχητική αρχιτεκτονική. Η επανάληψη στίχων εμφανίζεται σχεδόν σε κάθε κομμάτι (“And I'm the son you know / You're my mother”, “Don't leave me this way, “Don't take her away") με τους περισσότερους από αυτούς να εκφέρονται από τον Graham σαν να απευθύνονται στην ίδια τη μητέρα του. Η φωνή του, χαρακτηριστική λόγω της χροιάς και του οξέος σκωτσέζικου τονισμού, εδώ ακούγεται τραυματισμένη και απόλυτα προσωπική. Οι κιθάρες έχουν όγκο, αλλά η γραφή μοιάζει πιο λιτή - δεν θα μπορούσε, άλλωστε, να είναι διαφορετικά, κάτω από το βάρος των γεγονότων. Γιατί το πένθος δεν είναι ένα ακαριαίο γεγονός, κι ούτε πάντα μπορεί να εκφραστεί με μια μεγάλη έκρηξη. Είναι μια διαδικασία, είναι η εργασία που κάνει ο ψυχισμός όταν προσπαθεί να προσαρμοστεί σε έναν κόσμο όπου κάτι ή κάποιος δεν υπάρχει πια. Κι αυτό δεν συμβαίνει ποτέ γραμμικά, όσες θεωρίες κι αν έχουν γραφτεί για τα στάδια του.
Κι ίσως, ως μη γραμμική διαδικασία ακούγεται και το άλμπουμ συνολικά, με σημεία επαναδιαπραγμάτευσης, θυμού, θλίψης και αναμνήσεων. Ξεκινώντας με το πληθωρικό σε συναίσθημα “Get away from it all”, ακολουθεί το indie “Designed to lose”, ένα κομμάτι για την αυτοαμφισβήτηση και τις συνέπειες μιας ασθένειας που σταδιακά αφαιρεί τα στοιχεία του εαυτού από το άτομα που προσβάλει, αλλά ταυτόχρονα διαταρράσει την ταυτότητα εκείνων που παραμένουν πίσω.
Το τρίτο κομμάτι του δίσκου, “Attempt a crash landing” έχει δυσβάσταχτες εξάρσεις και συντριπτικές σιωπές, ενώ το “Waiting for the phonecall” είναι μία αναπάντεχη ηλεκτρονική ανάσα, με τη βοήθεια του αναλογικού συνθεσάιζερ Roland 100M (ίδιου με εκείνο που χρησιμοποιήθηκε κατά την ηχογράφηση του Violator των Depeche Mode), αλλά και του Robert Smith.
Στη μέση του δίσκου το The ceiling underground κατεβάζει ελαφρώς την ένταση, για να ακολουθήσει το επτάλεπτο "Dead Flowers", στο οποίο διαφαίνονται οι επιρροές από τον επί μακρών συνεργάτη των The Twilight Sad, Robert Smith, και της μουσικής κουλτούρας των The Cure, με τον πυκνό σαν ομίχλη θόρυβο.
Η τριπλέτα των “Inhospitable/Hospital”, “Chest wound to the chest” και “Back to fourteen” παρουσιάζει ένα βαθμό προσβασιμότητας ιδιαίτερα χρήσιμο για ένα άλμπουμ με τέτοια θεματική, επιτρέποντας για λίγο στο μυαλό να παρασυρθεί στη μελωδικότητα. Βέβαια, και στα πλαίσια της μη γραμμικότητας, ο δίσκος κλείνει με το πολύ όμορφο “TV People Still Throwing TVs at people”, ένα κομμάτι με θλίψη και ξέσπασμα. Που όμως, παρά τις διεθνείς κριτικές, προσωπικά δεν θεωρώ πως πείθει απόλυτα προς μία “κάθαρση”.
Αντίθετα, το It's the Long Goodbye μοιάζει να αρνείται τη δραματουργία της λύτρωσης. Αντί να αντιμετωπίζει το πένθος ως μια πορεία από την οδύνη προς την αποδοχή, ο δίσκος μοιάζει να το προσεγγίζει ως μια διαδικασία επαναδιαπραγμάτευσης της ίδιας της σχέσης με την απώλεια και την ταυτότητα του ατόμου που μένει πίσω. Όπως έχει περιγράψει, άλλωστε, και ο ψυχολόγος Dennis Klass, η προσαρμογή στον θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου προϋποθέτει τη διαμόρφωση μιας νέας μορφής δεσμού μαζί του. Κι αν το άτομο που φεύγει συνεχίζει να υπάρχει ως παρουσία, μνήμη, ή σημείο αναφοράς, έστω και με διαφορετικούς όρους, εδώ ο Graham δεν ακούγεται σαν κάποιος που προσπαθεί να ξεπεράσει την απώλεια της μητέρας του, αλλά σαν κάποιος που προσπαθεί να κατανοήσει ποιος είναι ο ίδιος μέσα σε έναν κόσμο όπου εκείνη απουσιάζει. Οι επαναλαμβανόμενες επικλήσεις προς το πρόσωπό της, οι φράσεις που λέγονται ξανά και ξανά από τραγούδι σε τραγούδι και η αίσθηση μιας συναισθηματικής κατάστασης που παραμένει, συνθέτουν μάλλον έναν διάλογο που συνεχίζεται και όχι ένα άλμπουμ που επιδιώκει την λύτρωση. Ίσως γι’ αυτό το It’s the long goodbye, αναζητά τον τρόπο με τον οποίο μια σχέση συνεχίζεται μέσα στην απουσία, χωρίς να κορυφώνεται με τον τρόπο που θα περίμενε κανείς από ένα έργο για το πένθος - το οποίο, μάλιστα, έχει ανά διαστήματα ιδιαίτερα πυκνές κιθάρες. Κι εκεί όμως βρίσκεται η ανθρωπιά του, σε μια αφοπλιστική ειλικρίνεια που καταφέρνει να μετουσιωθεί σε ένα δίσκο όμορφο μέσα στη θλίψη του, και ταυτόχρονα ώριμο μέσα στη δίνη της απώλειας.
IT'S THE LONG GOODBYE by The Twilight Sad
