Ηλεκτρικές, ερωτικές, τολμηρές, επαναστατικές, δυναμικές, rock 'n' roll αφίσες συναυλιών, ανιχνεύονται στην ιστορία αυτής της εξωφρενικής μορφής τέχνης, εκκολάπτοντας πολύχρωμες φαντασιώσεις μιας ψυχεδελικής εποχής, με φαντασμαγορικό προορισμό τα avant-garde κολάζ του new wave και του punk. Φυσικά εννοούμε τη «Χρυσή Εποχή» των εμβληματικών rock posters μεταξύ 1955 και 1971. Μια οπτική ιστορία ανεξάντλητη, αφήνοντάς μας ελάχιστα περιθώρια να υπεισέλθουμε σε μεγάλο εύρος και ένας από τους λόγους, που θα το αναπτύξουμε σε δύο επιμέρους καταγραφές.
Κάθε φορά που ένα νέο μουσικό κίνημα έκανε την εμφάνισή του, γεννιόταν και μια νέα τέχνη γραφιστικής, με σκανδαλώδης εικόνες και πρωτόγνωρες τεχνικές εκτύπωσης. Οι διάσημες αφίσες της ροκ και ψυχεδελικής μουσικής, έδωσαν εικόνα στην έκφραση νέων μορφών πειραματικής μουσικής, στυλ ζωής και αντικουλτούρας (hippies). Με βεβαιότητα, οι αφίσες εκείνης της εποχής, μπορούν να μελετηθούν ως μια σειρά από ντοκουμέντα που φωτίζουν γενικές ιστορικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές και καλλιτεχνικές αλλαγές.
Rock 'n' roll
Το rock 'n' roll απογειώθηκε την εποχή από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 έως τις αρχές της δεκαετίας του 1960. Πρωταρχική έμπνευση από όπου προέκυψαν οι αφίσες συναυλιών κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, στάθηκαν διαφορετικές μορφές ψυχαγωγίας, όπως ήταν τα τσίρκα και οι παραστάσεις Grand Ole’ Opry. Δεν μπορούμε να παραβλέψουμε όμως και την εικαστική συμβολή της jazz και τις παραστάσεις των αναγνωρισμένων bands εκείνης της εποχής. Οι συγκεκριμένες αφίσες δημιουργούνταν σε χαρτόνι και δεν ήταν ιδιαίτερα όμορφες. Αν και θεωρούνται σπάνιες λόγω πρωτοτυπίας, σχεδιάστηκαν με γνώμονα, απλώς να τραβούν την προσοχή. Σε συνέχεια, μια νέα μορφή τέχνης θα εξελίσσονταν. Η άνοδος και η ανάπτυξή της θα τεκμηρίωναν το περίπλοκο μοτίβο μιας επαναστατικής, δημιουργικής ενεργοποίησης.
Στην τεράστια ιστορία των αφισών συναυλιών δε μπορούμε να παραβλέψουμε το σημαντικό έργο της Hatch Show Print, μιας εταιρείας με εδρα το Nashville (Νάσβιλ) του Tennessee (Τενεσί), η οποία επικεντρωνόταν στην εκτύπωση γραμματοτύπων, μιας διαδικασίας συμπίεσης χαρτιού πάνω σε ξύλινα ή μεταλλικά γράμματα που καλύπτονται με μελάνι. Αυτή η μορφή εκτύπωσης είναι η κληρονομιά του Hatch. Ωστόσο, η πρώτη αφίσα του, δεν δημιουργήθηκε για συναυλία, αλλά για διαφήμιση που αφορούσε μια διάλεξη, για την ελευθερία των Αφροαμερικανων και δόθηκε από τον Henry Ward Beecher. Η συγκεκριμένη διάλεξη έγινε στο Grand Opera House του Νάσβιλ. Αργότερα, αυτή η τοποθεσία θα γίνει γνωστή ως Grand Ole Opry. Για αρκετά χρόνια αργότερα ο Χατς, συνέχισε να δημιουργεί αφίσες που διαφήμιζαν αναγνωρισμένες μπάντες, καθιστώντας τον πλέον απαραίτητο στην επικοινωνία των Opry.
Την ίδια χρονική περίοδο, η Globe Poster στη Baltimore (Βαλτιμόρη) του Maryland (Μέριλαντ), δημιουργούσε επίσης τις δικές της αφίσες γραμματοσειράς. Η εταιρεία ειδικευόταν στην δημιουργία poster ταινιών και στην πορεία, άρχισε να φτιάχνει αφίσες για σόου που εμφανίζουν μουσικοί όπως η Etta James και ο B.B. King. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950, η Globe ενσωματώνει το μελάνι Day-Glo στις αφίσες της. Αυτό ενίσχυσε την ορατότητά τους στο σκοτάδι και από απόσταση, ήταν φθηνότερο και πιο εύκολο στη χρήση. Έθεσε επίσης ένα νέο πρότυπο. Ενώ οι εκτυπώσεις του Globe's Day-Glo είχαν σχέση με αφροαμερικανούς καλλιτέχνες, οι εκτυπώσεις του Hatch χρησιμοποιούσαν ένα πιο «αμερικανικό γοτθικό» στυλ, συνδέοντας τες με τη μουσική της κάντρι και το «λευκό» rock ‘n’ roll.
Ο Hatch ήταν εκείνος που μας σύστησε στις πρώτες αφίσες του Elvis Presley, οι οποίες είναι σχεδόν αδύνατο να ανακαλυφθούν σήμερα. Ένας άλλος βασικός πυλώνας του πρώιμου rock 'n' roll στις δημιουργίες του, ήταν και οι Beatles.
Early Rock 'n' Roll
Η συνεισφορά του disc-jockey Alan Freed στο rock 'n' roll και στις πρώτες αφίσες δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση. Αδιαπραγμάτευτα έκανε δημοφιλή τον όρο rock 'n' roll. Ο Freed άρχισε να παίζει μουσική στα ερτζιανά το 1951, παίζοντας κυρίως R&B μελωδίες και άλλες μουσικές που δημιουργήθηκαν από έγχρωμους καλλιτέχνες. Προκειμένου να παρακάμψει το στίγμα που συνδέθηκε με την αφροαμερικανική μουσική, χρησιμοποίησε τον όρο "rock 'n' roll" για να περιγράψει τη μουσική.
Το πρώτο μεγάλο rock show, σε παραγωγή του Freed το 1952, με τίτλο The Moondog Coronation Ball στο Cleveland Arena, ακυρώθηκε όταν εμφανίστηκε πάνω από διπλάσιος αριθμός ατόμων από την επιτρεπόμενη χωρητικότητα. Ο Freed μετακόμισε στη Νέα Υόρκη, όπου άρχισε να διοργανώνει περισσότερες ροκ εκδηλώσεις και περιοδείες, παράγοντας αρχικά ελάχιστα αντίτυπα αφισών, κυρίως για τη διαφήμιση των μουσικών και όχι ενός συγκεκριμένου χώρου εκδηλώσεων. Σε αυτές τις παραστάσεις συμμετείχαν καλλιτέχνες όπως οι Chuck Berry, Fats Domino και Jerry Lee Lewis.
Ορισμένες ανεξάρτητες εταιρείες έκαναν την εμφάνιση τους στα μέσα της δεκαετίας του 1950 και στις αρχές της δεκαετίας του 1960 που περιλάμβαναν τόσο έγχρωμους όσο και λευκούς καλλιτέχνες rock 'n' roll. Πολλές από τις αφίσες για αυτές τις περιοδείες δημιουργήθηκαν από την Globe Poster, συμπεριλαμβανομένου του The Biggest Show of Stars την άνοιξη και το φθινόπωρο του 1957. Αφίσες που διαφήμιζαν αφροαμερικανούς καλλιτέχνες συνέχισαν να παράγονται μέχρι τη δεκαετία του 1970.
Ενώ το Fillmore Auditorium συνδέεται κυρίως με τον Bill Graham και τις ψυχεδελικές αφίσες συναυλιών, λειτούργησε για δεκαετίες πριν, κυρίως με αφροαμερικανούς καλλιτέχνες. Ακόμη και όταν ο Graham ανέλαβε το 1966, χοροί γίνονταν τακτικά στο Fillmore καθώς και σε παρόμοιους χώρους στην Bay Area, με θρύλους της Motown όπως ο Marvin Gaye και ο Otis Redding.
Country
Η country μουσική, μας συστήνεται από προσωπικότητες όπως ο Woody Guthrie τις δεκαετίες του 1940 και του 50 και διαδίδεται τη δεκαετία του 1960 από τους Bob Dylan και Joan Baez. Καλλιτέχνες της country και blues τροφοδότησαν το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα. Ομάδες όπως οι Freedom Singers, καθιέρωσαν μια μορφή λαϊκής μουσικής, που εκφράστηκε ως πράξη διαμαρτυρίας σε καθιστικές καταλήψεις. Οι αφίσες τους ήταν απλοϊκές και παρουσίαζαν λέξεις, φωτογραφίες και απλά γραφικά.
Μια ακόμη πηγή θρυλικών posters ήταν ένα ετήσιο λαϊκό φεστιβάλ που παρουσιαζόταν, στο Κρατικό Κολλέγιο του Σαν Φρανσίσκο, το "Folk Festival" του Berkeley (Μπέρκλεϋ), το οποίο ξεκίνησε το 1958 και διήρκεσε δέκα χρόνια.
Συμμετείχαν καλλιτέχνες όπως ο Peter Seeger, ο Doc Watson και η Joan Baez, συνεχίζοντας με πρώιμες ψυχεδελικές μπάντες όπως οι Jefferson Airplane.
Στο Newport Folk Festival η αφίσα για την πέμπτη χρονιά του φεστιβάλ, δημιουργήθηκε από τον Michael Ferguson των The Charlatans, ενός συγκροτήματος στο προσκήνιο της ψυχεδελικής μουσικής σκηνής. Είχε ένα εντελώς διαφορετικό στυλ από τις αφίσες που είχαν προηγηθεί για το Newport Folk, το οποίο κατά βάση έφερε απλές γραμματοσειρές. Το poster είχε παρόμοιες γραμματοσειρές και γράμματα με μεταγενέστερες ψυχεδελικές αφίσες συναυλιών.
Επίσης πολλές αφίσες δημιουργήθηκαν για τη διαφήμιση των συναυλιών του Bob Dylan, συμπεριλαμβανομένου ενός σπάνιου κομματιού του Eric Von Schmidt που δημιουργήθηκε για μια περιοδεία του 1965 με τους Dylan και Baez. Τυπωθήκαν ελάχιστα αντίτυπα καθώς ο Dylan δεν νοιαζόταν πολύ για την αφίσα.
Βρετανική Εισβολή – 1963-1966
Οι Beatles εμφανίστηκαν στην εκπομπή The Ed Sullivan το 1964, διαδίδοντας την Beatlemania, καθώς τον προηγούμενο χρόνο, δημιουργήθηκε ένα εμβληματικό κομμάτι των Beatles με τη μορφή αφίσας.
Η αφίσα παρουσίαζε την παράσταση της Βασιλικής Διοίκησης στο Παλλάδιο του Λονδίνου και απλώς έφερε μια φωτογραφία των Beatles να κάθονται δίπλα σε έναν τοίχο από μπλε τούβλα με απλή γραμματοσειρά στο κάτω μέρος. Το τύπωμα έγινε στις Ηνωμένες Πολιτείες και διανεμήθηκε ευρέως σε ολόκληρο το κόσμο. Δύο άλλες αφίσες των Beatles που χρήζουν ενδιαφέροντος, είναι η διαφήμιση του σόου τους στο Shea Stadium το 1965 και αυτή που διαφήμισε την τελευταία τους συναυλία στο Candlestick Park το 1966.
Η αφίσα του Shea Stadium διαθέτει το ίδιο έργο τέχνης όπως τις αφίσες Hatch και Globe και θα έλεγε κανείς πως δεν ήταν αρκετά ελκυστική οπτικά. Ωστόσο, η αφίσα του Candlestick Park είχε διαφορετικό στυλ, καθώς δημιουργήθηκε από τον Wes Wilson, έναν καλλιτέχνη και δημιουργό πρωτότυπων ψυχεδελικων αφίσων συναυλιών. Επειδή οι Beatles είχαν μια σύντομη καριέρα όσον αφορά τις περιοδείες τους, υπάρχουν λίγες αφίσες από αυτές τις συναυλίες οι οποίες καθιστούντε εξαιρετικά σπάνιες. Η Βρετανική Εισβολή και οι Beatles ήταν ένας από τους αρωγούς που έδωσαν θέση στην ψυχεδελική εποχή.
Στα προσεχώς Vol2 & Vol3 θα εισβάλουμε στα posters των Pcychedelic Conserts επικών συγκροτήματων και μουσικών όπως οι, The Grateful Dead, Charlatan, Family Dog, Jefferson Airplane, Jimi Hendrix, The Who, Frank Zappa κ.α. Θα περιηγηθούμε στα μονοπάτια της punk και του new wave μέσα απο τα εμβληματικά posters των Psychotic Pineapple, Talking Heads, The Ramones, Dead Kennedy's, Patti Smith, Talking Heads κ.α., και σε συνέχεια θα επικεντρωθούμε στη νέα εποχή της commercial rock και της pop art κουλτούρας, των αξέπεραστων posters που δημιουργήθηκαν για ονομάτα όπως, οι Pink Floyd, The Doors, Nirvana, Pearl Jam, David Bowie, Iggy Pop, The Rolling Stones, Led Zeppelin, Santana, κ.α.
So Stick around for more and psychedelic on!
