Σε μια εποχή όπου η μουσική συχνά αντιμετωπίζεται ως προϊόν ταχύτητας και ατομικής προβολής, οι iota επιμένουν σε κάτι πιο αργό, πιο συλλογικό και βαθιά βιωματικό, στη δημιουργία, δηλαδή, ενός ήχου που χτίζεται μέσα από σχέσεις, συνδιαλλαγή και κοινές εμπειρίες. Έχοντας στο δυναμικό τους δύο άλμπουμ, το ντεμπούτο τους Part of Something (2017) και το περσινό See Your Universe, έχουν δημιουργήσει μια κοινότητα που συγκροτείται μέσα από τη nu jazz, το hip hop και τον διαπολιτισμικό διάλογο. Με την ένταξη του MC Yinka στη δημιουργική τους διαδικασία, οι iota διεύρυναν ακόμη περισσότερο το ηχητικό και πολιτισμικό τους πεδίο, φέρνοντας στο προσκήνιο ζητήματα ταυτότητας, συλλογικότητας και κοινωνικής εμπειρίας. Λίγο πριν το επερχόμενο live τους στο "Νu Jazz Meets Hip Hop" live της MO'FI Records, στο Piraeus Academy στις 13 Φεβερουαρίου, μιλήσαμε με τον Κίμωνα (Keymon Fishladder) και τον MC Yinka για τη δεκαετή διαδρομή της μπάντας, τη σημασία του collective και το πώς το «δικό σου σύμπαν» μπορεί τελικά να γίνει κάτι που μοιράζεται.
- Ο τίτλος See Your Universe του περσινού σας άλμπουμ μοιάζει να απευθύνεται άμεσα στον ακροατή. Τι σημαίνει για εσάς αυτό το «δικό σου σύμπαν»;
MC Yinka: Το See Your Universe έχει να κάνει με τις ανασκοπήσεις και τις ενδοσκοπήσεις που κάνεις ανά καιρούς, για να μπορείς να δεις πού βρίσκεσαι ως άνθρωπος μέσα στην κοινωνία και σε σχέση με τον ίδιο σου τον εαυτό. Πόσο ειλικρινής είσαι με τον εαυτό σου. Αυτές οι διαδικασίες περιλαμβάνουν αναπολήσεις, αναμνήσεις και προσωπικούς σκοπούς όπου μπορείς να εξελιχθείς και να φανταστείς τον εαυτό σου στο μέλλον. Στο ομώνυμο κομμάτι See Your Universe το ραπ έχει πιο αφαιρετική προσέγγιση, ενώ παράλληλα κάνω αναφορές σε μουσικούς και αθλητές που με έχουν σημαδέψει. Σε συνδυασμό με τη jazz, την ατμοσφαιρική μουσική του κομματιού, δημιουργείται ένα ιδιαίτερο και προσωπικό αποτέλεσμα.
- Για την δημιουργία του δίσκου συντάχθηκε μία ομάδα δέκα μουσικών, με τους έξι να αποτελείτε ουσιαστικά την μπάντα. Πώς ήταν αυτή η εμπειρία για εσάς;
Κίμων: Ήταν έντονη και απαιτητική, αλλά πάνω απ’ όλα ήταν σχολείο. Η εμπειρία με όλους τους μουσικούς μάς έμαθε πολλά τον έναν από τον άλλο, τόσο σε επίπεδο αισθητικής όσο και σε επίπεδο μουσικών απόψεων. Προερχόμαστε από τελείως διαφορετικές μουσικές κατευθύνσεις, χωρίς μουσικά όρια, με διαφορετικές αναφορές και τρόπους σκέψης. Παρ’ όλα αυτά, μέσα από τη διαδικασία καταφέραμε να ενώσουμε αυτές τις διαφορές και να δημιουργήσουμε κάτι κοινό. Το αποτέλεσμα δεν ήταν συμβιβαστικό. Ήταν κάτι που ωρίμασε μέσα από την ανταλλαγή και τελικά έγινε ένα ενιαίο και ουσιαστικό σύνολο.
- Έχουν περάσει σχεδόν δέκα χρόνια από την κυκλοφορία του ντεμπούτου δίσκου σας. Τι σας έμαθε η διαδρομή ως το σήμερα;
Κίμων: Μάθαμε ότι η συνέπεια είναι πιο σημαντική από τον ενθουσιασμό. Ο ενθουσιασμός σε βάζει να ξεκινήσεις, αλλά δεν σε κρατάει. Για να συνεχίσεις χρειάζεται αντοχή στον χρόνο, στις αλλαγές και τις απογοητεύσεις, αλλά και η διάθεση να δουλεύεις ακόμη κι όταν τα πράγματα δεν κινούνται όπως θα ήθελες. Περάσαμε πολύ δύσκολα και υπήρξαν στιγμές που θα μπορούσαμε να διαλυθούμε. Δεν έγινε, γιατί πιστεύουμε πραγματικά στο όραμα της μπάντας και στη δημιουργία καλής μουσικής. Αυτό μας κράτησε μαζί. Ταυτόχρονα μάθαμε να μη φοβόμαστε την εξέλιξη. Η μπάντα δεν μπορεί να μένει στάσιμη, ούτε αισθητικά ούτε στον τρόπο που σκέφτεται και λειτουργεί. Αν μέναμε ίδιοι με τότε, απλώς θα ανακυκλώναμε τον εαυτό μας. Η αλλαγή έγινε κομμάτι της δημιουργικής μας ταυτότητας.
- Πώς προέκυψε η συνεργασία σας με τον MC Yinka, και πώς επηρεάστηκε η δημιουργική σας διαδικασία, πέραν της προσθήκης στίχων και φωνητικών;
MC Yinka: Γνωριζόμαστε πολλά χρόνια μέσα από διαφορετικές καταστάσεις με όλα τα παιδιά και υπήρχε πάντα εκτίμηση, πρώτα σε ανθρώπινο επίπεδο και μετά σε καλλιτεχνικό. Πριν την καραντίνα βρεθήκαμε με τον Κίμωνα και αρχίσαμε σιγά σιγά να δοκιμάζουμε φωνητικά πάνω σε διάφορες ιδέες. Όλη η διαδικασία έγινε με αγάπη, νοιάξιμο και αλληλοσεβασμό, αυτό όριζε και εκείνη την περίοδο τη συνεργασία μας. Για μένα, ως καλλιτέχνη, ήταν ένα καινούργιο πλαίσιο. Θέλησα να τραγουδήσω περισσότερο, έγραψα με διαφορετικό τρόπο, γιατί ένιωσα ελεύθερος να εκφραστώ και να αφήσω να βγει εκείνη τη στιγμή. Στη συνέχεια τα κομμάτια τα δούλεψε ο Κίμωνας και μέσα από τη δική του επεξεργασία προέκυψε αυτό το όμορφο τελικό αποτέλεσμα.
Κίμων: Από τα πρώτα σκαριά του See Your Universe είχα φανταστεί πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί ο ήχος μας. Η αρχική ιδέα ήταν να δημιουργηθεί μια συνεργασία που θα έφερνε το hip hop οργανικά μέσα στη μπάντα, ως φυσική μίξη nu jazz και hip hop. Ο Μανώλης είναι ο πιο φυσικός άνθρωπος γι’ αυτή την προσέγγιση. Έφερε το hip hop ως ουσιαστικό στοιχείο στην μπάντα, μαζί με μια έντονη σκηνική παρουσία και μια ενέργεια που άλλαξε τη δυναμική των κομματιών μας. Για μένα, είναι ο πιο χαρισματικός rapper και performer που έχω δει, με πραγματική ψυχή και αλήθεια στη σκηνή. Υπάρχουν πολλά διεθνή παραδείγματα ισότιμων συνεργασιών μεταξύ διαφορετικών μουσικών κόσμων, όπου διαφορετικοί κόσμοι ενώνονται χωρίς συμβιβασμούς, και αυτό σίγουρα μας ενέπνευσε. Παρ’ όλα αυτά, για εμάς υπήρχε πάντα η ανάγκη να κάνουμε το διαφορετικό, όχι να αναπαράγουμε μια ιδέα, αλλά να τη φιλτράρουμε μέσα από τη δική μας ταυτότητα και να τη μετατρέπουμε σε κάτι ουσιαστικά δικό μας.
- Η nu jazz σκηνή αφορά ολοένα και περισσότερους ανθρώπους, που δεν ανήκουν αποκλειστικά στο σκληρό πυρήνα των θαυμαστών της jazz μουσικής. Είναι κάτι που παρατηρείτε κι εσείς, και τι πιστεύετε πως λέει αυτό για τα εγχώρια μουσικά πράγματα;
Κίμων: Η nu jazz, ως παρακλάδι της jazz, λειτούργησε σαν ανοιχτή πύλη προς ανθρώπους που δεν ανήκαν στον στενό πυρήνα της jazz σκηνής. Μέσα από τη σύνδεσή της με την ηλεκτρονική μουσική, το hip hop, το funk, τη soul και το drum 'n' bass, έφερε νέο κόσμο σε επαφή με τη jazz, όχι αλλοιώνοντάς την αλλά φωτίζοντας διαφορετικές πλευρές της. Η ουσία, ο αυτοσχεδιασμός και η μουσική σκέψη της jazz παραμένουν στον πυρήνα. Αυτό που δείχνει για τα εγχώρια μουσικά πράγματα είναι ότι υπάρχει δίψα για ήχους που εξελίσσονται, για συναντήσεις διαφορετικών κόσμων χωρίς φόβο απέναντι στο καινούργιο. Όσο υπάρχουν σχήματα και συνεργασίες που λειτουργούν οργανικά και όχι επιφανειακά, τόσο περισσότερο ο κόσμος θα το αγκαλιάζει. Αυτό σταδιακά, χτίζει κοινό και καλλιεργεί ουσιαστικό ενδιαφέρον, όχι απλώς μόδα.
- Αισθάνομαι πως υπάρχει πολύ έντονα μέσα σας το στοιχείο της κοινότητας – από τον αριθμό των μελών της ίδιας της μπάντας στη συναυλία "Greek Nu Jazz meets the African Diaspora" στα πλαίσια της οποίας συνεργαστήκατε με τους Ζερόμ Καλούτα, Idra Kayne, Ladele, Urban Lynx, Άγγελο Αγγέλου και Ανδρέα Πολυζωγόπουλο, στην περσινή σας παρουσίαση του άλμπουμ σας όπου μέρος των εισόδων διατέθηκε στο Σύλλογο Εθελοντών Κοινωνικής και Συναισθηματικής Στήριξης Ανθρώπων με Καρκίνο και των Οικογενειών "Πνοή Αγάπης" μέχρι το επικείμενο concept live "Η Nu Jazz συναντά το Hip Hop" - γενικά, την ανάγκη σας να προβάρετε και να παρουσιάζετε τη μουσική σας ζωντανά. Ποια είναι εκείνα τα στοιχεία που, για εσάς, συγκροτούν μια κοινότητα;
McYinka: Για εμάς η κοινότητα δεν είναι απλώς αριθμοί ή ονόματα. Είναι οι άνθρωποι γύρω μας, οι μουσικοί που στηρίζουν ο ένας τον άλλο, συνεργάζονται και εξελίσσονται μαζί, είτε στα live είτε μέσα από κοινές δημιουργίες. Στον Λυκαβηττό, αυτό έγινε πραγματικότητα, μουσικοί από την ελληνοαφρικανική διασπορά, με διασκευές και reinterpretations που έδωσαν ζωή στα κομμάτια μας, δημιούργησαν ένα ζωντανό, έντονο αποτέλεσμα που άφησε μεγάλη εντύπωση στον κόσμο. Εκεί βλέπεις καθαρά ότι η δύναμη βρίσκεται στην ένωση. Ο καθένας μας έχει τη δική του πορεία, αλλά όταν λειτουργούμε μαζί, η επίδραση στον κόσμο γίνεται μεγαλύτερη. Μέσα από κοινότητες και collectives αναδεικνύονται νέοι καλλιτέχνες, βρίσκουν χώρο να πειραματιστούν, να ακουστούν και να εξελιχθούν. Η στήριξη της «Πνοής Αγάπης» δείχνει πόσο σημαντική είναι η αλληλεγγύη μέσα στη μουσική. Θέλουμε να δείξουμε ότι η δύναμη της κοινότητας μπορεί να είναι μαζική, ενωτική και ουσιαστική και αυτό θα συνεχίσουμε να το χτίζουμε κάθε φορά που ανεβαίνουμε στη σκηνή.
- Η μουσική σας φαίνεται να λειτουργεί σαν μια "συνάντηση κόσμων" — nu jazz, hip hop, electronica, world κ.λπ. Πώς αυτή η πολυσυλλεκτική προσέγγιση σας βοηθά να μιλήσετε για ευρύτερα κοινωνικά ή πολιτισμικά ζητήματα σήμερα; Υπάρχει κάτι που σας μαθαίνει αυτός ο διαπολιτισμικός διάλογος για την κοινωνική συνοχή;
McYinka: Η μουσική αυτή έχει διαφορετικές καταβολές και διάφορα σημεία αναφοράς, αλλά υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής, η ατμόσφαιρα, η ψυχικότητα και το αίσθημα ελευθερίας. Δεν περιορίζεται σε κάποιο συγκεκριμένο στυλ. Όταν μπαίνει ο στίχος, μιλά για πράγματα ψυχολογικού, κοινωνικού και πολιτικο-κοινωνικού χαρακτήρα. Η διαπολιτισμικότητα είναι κάτι που με αφορά βαθιά ως καλλιτέχνη. Πάντα ήθελα να μην είμαι «στρατευμένος» μουσικά και να πειραματίζομαι με διαφορετικά στυλ. Το γεγονός ότι είμαι παιδί μεταναστών σε μία ελληνική κοινωνία με επηρέασε σημαντικά, η ένταξη, οι δυσκολίες να βρω χώρο μέσα σε κοινωνικό και νομοθετικό πλαίσιο, όλα αυτά με διαμόρφωσαν. Στη μουσική μου, προσπαθώ να εκφράσω αυτή την εμπειρία, να αρθρώσω κοινωνικό και πολιτικό λόγο. Αυτό πλέον αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ψυχοσύνθεσης και της ενορχήστρωσης των iota.
- Στην εποχή του κατακερματισμού και της ατομικότητας, τι ρόλο μπορεί – ή οφείλει – να παίξει η μουσική συλλογικότητα μέσα στο κοινωνικό και πολιτικό τοπίο;
McYinka: Στον κόσμο της ατομικότητας, αυτό που πραγματικά έχει σημασία είναι η αλληλεγγύη και η ομαδικότητα και αυτό είναι ένα βασικό στοιχείο της μπάντας μας, του collective. Αυτές οι εκδηλώσεις δημιουργούν την κολεκτίβα, και μέσα από αυτή αναδεικνύεται και το ατομικό. Από τέτοιες ομάδες έχουν βγει μεγάλοι καλλιτέχνες, έχουν ξεκινήσει πορείες που έγιναν σημαντικές. Όταν συμμετέχεις σε ένα σύστημα που λειτουργεί ομαδικά και θέλει να αναδείξει όλα τα μέλη, όλα τα στοιχεία της μπάντας ή της ομάδας, είναι μια διαδικασία απελευθερωτική και σου δίνει σταθερά θεμέλια για να στηριχτείς. Το event «Nu Jazz meets Hip Hop» είναι μια παράσταση που δεν σταματά, όπου οι μουσικοί ανεβαίνουν μαζί, σε ένα «one band, one show» format. Δεν είναι απλώς ο ένας μετά τον άλλον, είναι η μπάντα που αγκαλιάζει και πειράζει τις μουσικές κάθε καλλιτέχνη, και το αποτέλεσμα είναι συλλογικό. Το collective έχει τεράστιο κοινωνικό και πολιτικό αντίκτυπο, και μπορούμε να το δούμε ξεκάθαρα μέσα από παραδείγματα όπως τα hip hop collectives, π.χ. οι Wu-Tang, που ανέδειξαν σημαντικούς καλλιτέχνες. Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει κάτι αντίστοιχο και στη μουσική σκηνή της Ελλάδας.
- Στις 13 Φεβρουαρίου θα βρίσκεστε στη σκηνή του Piraeus Academy μαζί με τους Ladele, Urban Lynx (MC Yinka και MC Dash) και DJ Booker, σε ένα event της MO’FI Records. Τι περιμένετε από αυτή τη βραδιά, και τι να περιμένουμε όσα άτομα βρεθούμε εκεί;
Κίμων: Θα ζωντανέψει μια πραγματική collective εμπειρία. Μαζί μας οι Ladele, Urban Lynx (MC Yinka & MC Dash) και DJ Booker, σε ένα «one band, one show» που δεν σταματάει, κάθε στιγμή πάνω στη σκηνή αλληλεπιδρά και φιλτράρεται μέσα από τη μπάντα. Το κοινό θα δει πώς η nu jazz, το hip hop και οι διαφορετικές μουσικές αναφορές συναντιούνται οργανικά, δημιουργώντας μια ζωντανή ροή ενέργειας. Το warm up αναλαμβάνουν οι Boozik και Santoner, για να μπει ο κόσμος αμέσως στην ατμόσφαιρα. Θέλουμε όσοι βρεθούν εκεί να φύγουν με την αίσθηση ότι ήταν μέρος μιας δυνατής κοινότητας, να νιώσουν την αλληλεγγύη, την ενέργεια και τη δημιουργικότητα που βγαίνει όταν οι καλλιτέχνες λειτουργούν συλλογικά. Μια βραδιά όπου η μουσική γίνεται εμπειρία και το κοινό είναι αναπόσπαστο κομμάτι αυτής.
- Τι επιφυλάσσει το μέλλον για τους iota;
Κίμων: Το μέλλον για τους iota είναι γεμάτο δημιουργία, πειραματισμό και εκπλήξεις. Έχουμε ήδη σχεδόν ολοκληρώσει το τρίτο μας άλμπουμ, που θα κυκλοφορήσει μέσα στο 2026, και υπογράψαμε στην οικογένεια της MO’FI Records, από όπου πλέον θα κυκλοφορούν όλες οι δουλειές μας. Μαζί με τη νέα δισκογραφία, ετοιμάζουμε πολλές σημαντικές εκπλήξεις, συνεργασίες και live εμπειρίες που θα αλλάξουν την αίσθηση της μπάντας για το κοινό μας. Θέλουμε να δημιουργούμε ένα συναρπαστικό ταξίδι ήχων και ιδεών, όπου κάθε νέο βήμα θα αφήνει τον κόσμο να περιμένει με ανυπομονησία το επόμενο. Το μέλλον μας είναι να κάνουμε τη μουσική μας ουσιαστική, να εμπνέει, να ενώνει και να εξελίσσει τον ήχο συνεχώς, χωρίς όρια και συμβιβασμούς.
