Υπάρχουν πολλοί ήχοι εκεί έξω που μοιάζουν με νυχτερινά τοπία. Όσο τους διασχίζεις, αποκαλύπτονται νέες μορφές μέσα στο σκοτάδι, παλιά φαντάσματα αποκτούν ξανά φωνή και ο χρόνος σταματάει να κυλάει πάνω στην ευθεία γραμμή του. Σε αυτόν τον χώρο κατοικούν οι Nightfall, μία από τις σημαντικότερες μπάντες που ανέδειξε ποτέ το ελληνικό metal, μετατρέποντας τον θάνατο, τον μύθο, την οργή και την υπαρξιακή αγωνία σε μια τέχνη βαθιά προσωπική και αναγνωρίσιμη.
Οι Nightfall εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες περιπλανώνται στα όρια του μύθου, της μελαγχολίας και της ακραίας μουσικής έκφρασης, χτίζοντας ένα σύμπαν όπου οι σκιές έχουν μνήμη και οι πληγές γίνονται "δυνατά" τραγούδια. Από τα πρώτα βήματα του ελληνικού metal underground μέχρι το πρόσφατο Children Of Eve, η μακρά πορεία τους παραμένει μια σπάνια ιστορία δημιουργικής αντοχής και διαρκούς μεταμόρφωσης.
Με αφορμή τη μεγάλη τους εμφάνιση στο Fuzz, στις 24 Οκτωβρίου, που υπόσχεται να μετατρέψει τη συναυλία σε μια ολοκληρωμένη οπτικοακουστική εμπειρία, συνομιλήσαμε με τον Ευθύμη Καραδήμα για τα χρόνια του ελληνικού underground, τη σχέση των Nightfall με το σκοτάδι, την τέχνη στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και όλα εκείνα που εξακολουθούν να λάμπουν μέσα στις σκιές.
- Οι Nightfall ξεκίνησαν σε μια εποχή που το ελληνικό metal underground ήταν ακόμη μικρό, κλειστό, σχεδόν αυτοσχέδιο. Όταν κοιτάτε πίσω σε εκείνα τα πρώτα χρόνια, τι θυμάστε περισσότερο: τη μουσική, τους ανθρώπους ή την αίσθηση ότι κάτι καινούργιο γεννιόταν;
Θυμάμαι το άγχος που είχαμε να δημιουργήσουμε κάτι που θα έχει νόημα. Δεν θέλαμε να ακουστούμε σα κλώνοι. Ηταν σίγουρα μια πολύ δημιουργική περίοδος. Η εποχή της πατέντας. Με πενιχρά μέσα δοκιμάζαμε να δημιουργήσουμε ήχο. Θυμάμαι να έχουμε πάρει έναν ενισχυτή μπάσου και να έχουμε βάλει κιθάρα πάνω να ακούσουμε το ηχόχρωμα αν μας κάνει. Trial and error. Η προσπάθεια και οι αποτυχίες μας ένωναν όλους.
- Υπάρχει μια σκοτεινή συνέχεια στη μουσική των Nightfall, από τις πρώτες κυκλοφορίες μέχρι σήμερα. Πόσο συνειδητά επιστρέφετε σε εκείνο το αρχικό DNA και πόσο προσπαθείτε να το «σκοτώσετε» κάθε φορά για να γεννηθεί κάτι άλλο;
Το βλέπω σα φυσική συνέχεια των πραγμάτων, Γιάννη. Μεγαλώνοντας έχεις την εμπειρία σύμβουλό σου και έτσι κερδίζεις περισσότερο χρόνο να ασχοληθείς με τις λεπτομέρειες που θα σε πάνε παρακάτω. Κρατώ ζωντανό και τον παράγοντα έκπληξη. Είναι σημαντικό συστατικό της τέχνης.
- Το ελληνικό metal έχει πλέον αποκτήσει διεθνή αναγνωρισιμότητα που στα 90s θα έμοιαζε σχεδόν εξωπραγματική. Τι έχει κερδίσει και τι έχει χάσει η ελληνική σκηνή μέσα σε αυτές τις τρεις δεκαετίες;
Μπορεί να σου φανεί περίεργο αλλά η αναγνωρισιμότητα της Ελληνικής ακραίας σκηνής ήταν μεγάλη και στα 90s. Οσοι ταξιδεύαμε έξω για να παίξουμε ή να ηχογραφήσουμε το βλέπαμε. Τώρα με το διαδίκτυο φαίνεται πιο έντονο, αλλά και οι μπάντες είναι πιο πολλές. Η σκηνή είναι κερδισμένη. Είναι καβάλα στο άλογο και έχει μέλλον. Αυτό που λείπει είναι εγχώριες εταιρείες να τη στηρίξουν. Τα χρήματα επιστρέφουν στις εταιρείες έξω. Θα ήθελα να δω 2-3 σοβαρές εταιρείες παραγωγής στην Ελλάδα. Αυτό θα δώσει περισσότερη ώθηση και άνεση σε Ελληνικές μπάντες να δουλέψουν περισσότερο την πρότασή τους.
- Οι Nightfall έχουν περάσει από διαφορετικές περιόδους, ήχους και συνθέσεις. Ποιο στοιχείο θεωρείτε ότι δεν άλλαξε ποτέ πραγματικά;
Είχα και έχω την τύχη να δουλεύω με καταπληκτικούς μουσικούς. Μια από τις ικανότητές τους είναι να καταλαβαίνουν το πνεύμα της μπάντας. Η θεματολογία, η προσέγγιση, το ρίφινγκ, η φωνή είναι σταθερά σημεία αναφοράς που δεν αλλάζουν στον πυρήνα τους.
- Υπάρχει κάτι από τους Nightfall των 90s που σήμερα σας φαίνεται αφελές, υπερβολικό ή ακόμη και ξένο; Και υπάρχει κάτι από εκείνη την εποχή που θα θέλατε να είχατε κρατήσει περισσότερο;
Με αυτά που είδα τότε έξω μπορώ να πω ότι ήμασταν αρκετά αφελείς όλοι εδώ για το πώς δουλεύουν οι εταιρείες και οι μπάντες στο χώρο. Ημασταν της φανέλας και πιστεύαμε ήταν όλοι έτσι. Σίγουρα είναι καλύτερα όλα τώρα.
- Η σκοτεινή μουσική συχνά συνδέεται με τον θάνατο, την απώλεια, τη θρησκεία και την υπαρξιακή αγωνία. Για εσάς αυτά είναι θεματολογία ή ένας τρόπος να μιλήσετε τελικά για τη ζωή;
Προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε τη ζωή μέσα από συμβολικές αναφορές σε αυτό με το οποίο ο κόσμος φοβάται να συμφιλιωθεί. Είτε είναι ο φυσικός θάνατος, το σκοτάδι, ο πόνος της ζωής ή ο θρήνος του τέλους. Κινούμαστε μεταξύ ενθάδε και επέκεινα.
- Πόσο σημαντική είναι η ελληνική μυθολογία και το ελληνικό τοπίο στη φαντασία των Nightfall; Υπάρχει κάτι στην ελληνική γεωγραφία που δεν μπορεί να αναπαραχθεί πουθενά αλλού;
Είναι η πραγματικότητά μας. Το ελληνικό σχολείο έκανε καλή δουλειά. Διδασκόμενοι τα Ομηρικά έπη κάναμε εικόνες και στο μυαλουδάκι μας ακούγαμε τους ήρωες να μιλάνε μεταξύ τους, να επικαλούνται τους θεούς τους, να ζωντανεύει όλη η ιστορία μπροστά μας. Δεν ξέρω αν ήταν έτσι ακριβώς με όλους τους συμμαθητές μου, αλλά σε εμένα έτσι δούλεψε. Η ελληνική μυθολογία έγινε η βάση της γραφής και του λόγου μου.
- Σήμερα η μουσική μπορεί να παραχθεί, να διορθωθεί, να προωθηθεί και να καταναλωθεί σχεδόν εξ ολοκλήρου ψηφιακά. Τι σημαίνει για ένα metal συγκρότημα η λέξη «πραγματικό» μέσα σε αυτή την εποχή;
Να παίζεις τη μουσική σου. Υπάρχουν αυτοί που το κάνουν και είναι πραγματικά χαρούμενοι. Αληθινοί. Υπάρχουν και οι άλλοι που κυνηγάνε το κοινό να τους αναδείξει. Το πρόβλημα είναι ότι δύσκολα ξεχωρίζεις τους μεν από τους δε. Μόνο εσύ γνωρίζεις αν είσαι αληθινός απέναντί σου.
- Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη αρχίσει να μπαίνει στη δημιουργία μουσικής και εικόνας. Πιστεύετε ότι απειλεί την καλλιτεχνική δημιουργία ή απλώς αποκαλύπτει πόσο εύκολα έχουμε μετατρέψει την τέχνη σε προϊόν;
Όπως ο πληθωρισμός μειώνει την αξία του χρήματος, έτσι και η τεχνολογία την εμπειρία της μουσικής. Πολλές μπάντες, πολλές προτάσεις και τώρα και ΤΝ. Ο μόνος δρόμος για όποιους πιστεύουν στον εαυτό τους είναι μια καλύτερη επένδυση στο χτίσιμο του ήχου τους. Χρειάζεται να γίνουμε καλύτεροι ακόμα και από τις «μηχανές». Να σκεφτούμε “out of the box”. 'Ετσι το βλέπω. Ο ανθρώπινος παράγοντας θα κάνει τη διαφορά πολλά χρόνια ακόμα. Τι θα γίνει μετά από 50-60 δεν ξέρω...
- Το metal έχει πάντα μια περίεργη σχέση με την εποχή του: μπορεί να μιλά για αρχαίους θεούς, ενώ γράφεται μέσα σε έναν κόσμο από smartphones, πολέμους και αλγορίθμους. Τι είναι αυτό που σας τρομάζει περισσότερο στη σημερινή πραγματικότητα;
Είμαι ενθουσιασμένος με τη σημερινή πραγματικότητα. Γελάω όταν ακούω για τα καλά παλιά χρόνια. Ο κόσμος ξεχνά τις δυσκολίες και τους περιορισμούς του χθες και θεοποιεί καταστάσεις. Προσπαθώ να καταλάβω τη νέα γενιά. Τα παιδιά αυτά δεν έχουν τα βαρίδια που είχαμε εμείς. Γεννήθηκαν σε έναν κόσμο με περισσότερες επιλογές και ελευθερίες και είμαι σίγουρος έχουν το μέταλλο να τα φέρουν εις πέρας. Οι «αρχαίοι θεοί» έρχονται στο προσκήνιο σαν αρχέτυπα, όχι σαν πραγματικοί θεοί.
- Υπάρχει ακόμη χώρος για ένα συγκρότημα να δημιουργήσει «μύθο» γύρω από τον εαυτό του ή το internet έχει καταστρέψει οριστικά το μυστήριο;
Αυτά όλα τα σκότωσε η κάμερα. Από τη στιγμή που το μέτρο στην έκθεση χάθηκε, χάθηκε και το μυστήριο.
- Έχετε δει τη μουσική βιομηχανία να μεταμορφώνεται από τα fanzines και τα φυσικά άλμπουμ στο streaming και στα social media. Ποια αλλαγή ήταν για εσάς η πιο βίαιη;
Η πιο βίαιη ήταν όταν το CD εξαφάνισε το βινύλιο. Ηταν απότομο και μαζικό και έδειχνε να μην υπάρχει επιστροφή. Το streaming ήρθε γλυκά γιατί προηγήθηκε το free downloading και η ικανοποίηση να παίρνεις τα κομμάτια μαζί σου όπου πας. Το θύμα τώρα είναι το άλμπουμ: ο κόσμος δείχνει να προτιμά τις συλλογές.
- Αν μπορούσατε να επιστρέψετε για μία μόνο νύχτα στους Nightfall του 1995, τι θα τους λέγατε;
Τρομάζω και μόνο στη σκέψη εκείνων των δύσκολων εποχών. Τι να πεις σε ένα μάτσο παιδιά που παλεύανε να σταθούνε στα πόδια τους σε ένα εχθρικό περιβάλλον;
- Και αντίστροφα, αν μπορούσατε να στείλετε ένα τραγούδι από τους σημερινούς Nightfall στον εαυτό σας εκείνης της εποχής, τι θα θέλατε να καταλάβει ακούγοντάς το;
Ότι η οργή παραμένει. Years passing but nothing fades. Όσο πονάς είσαι ζωντανός.
- Υπάρχει ακόμη κάτι που θέλετε να αποδείξετε με τους Nightfall ή πλέον παίζετε αποκλειστικά για την ίδια την ανάγκη της δημιουργίας;
Κάθε μέρα έχεις την αγωνία αν το έχεις όπως χθες. Είμαστε άνθρωποι της εξέλιξης. Ο ποιο δύσκολος κριτής είναι ο εαυτός σου. Δεν μπορείς να τον ξεγελάσεις.
- Μετά από τόσα χρόνια μέσα στο σκοτάδι, έχετε καταλήξει τελικά τι υπάρχει εκεί μέσα ή το ενδιαφέρον βρίσκεται ακριβώς στο ότι δεν θα το μάθουμε ποτέ;
Τα πάντα «λάμπουν» μέσα στο σκοτάδι. Η ψυχή, το μυαλό, η φαντασία, η αγάπη, τα όνειρα. Θα μπορούσε να πει κάποιος ότι το σκοτάδι είναι η συγγνώμη του δημιουργού για τα λάθη που έκανε όταν έφτιαχνε τον κόσμο.
INFO: NIGHTFALL
Special Guests: SHATTERED HOPE + DAYLIGHT MISERY
Fuzz Club, Πειραιώς 209 & Πατρ. Ιωακείμ 1, Ταύρος
24 Οκτωβρίου 2026
Tickets: https://www.more.com/gr-el/tickets/music/nightfall/
