Λίγο πριν την εμφάνισή του στο ΠΛΥΦΑ στις 18 Οκτωβρίου, ο μεγάλος αρχιτέκτονας του ηχητικού μυστηρίου Oren Ambarchi μιλά στο Avopolis για τα ολοένα πιο ασαφή σύνορα του σύγχρονου underground.
Ο Oren Ambarchi μοιάζει με κάποιον ταξιδιώτη που περιφέρεται σε ομιχλώδη τοπία ήχου, συλλέγοντας κομμάτια από συχνότητες, παλμούς και αδιόρατες μετατοπίσεις του χρόνου. Εδώ και δεκαετίες χρησιμοποιεί την κιθάρα ως βασικό όργανο έκφρασης αλλά και σαν μια πόρτα προς αυτά τα τοπία. Εκεί που τα γνώριμα σχήματα εξαφανίζονται, οι χορδές παύουν να ακούγονται σαν χορδές κιθάρας και ο ήχος αποκτά τη ρευστή μορφή ενός ονείρου το οποίο αλλάζει διαρκώς πρόσωπο καθώς το παρατηρείς.
Γεννημένος στο Σίδνεϊ το 1969 και εγκατεστημένος πλέον στο Βερολίνο, ο Ambarchi έχει οικοδομήσει ένα από τα πιο ξεχωριστά και αινιγματικά έργα της σύγχρονης πειραματικής μουσικής. Οι συνεργασίες του με μορφές όπως οι Keiji Haino, Merzbow, Stephen O'Malley, Jim O'Rourke ή Damo Suzuki δεν είναι απλά παράσημα σε κάποιο βιογραφικό, αλλά σταθμοί ενός ατελείωτου ταξιδιού προς το άγνωστο. Γιατί, καμία από αυτές τις συναντήσεις δεν τον οδήγησε ποτέ σε κάποιον οριστικό προορισμό. Αντίθετα, του άνοιξε νέους διαδρόμους μέσα στον ίδιο λαβύρινθο.
Ο ίδιος περιγράφει τη δισκογραφία του ως «ένα μεγάλο παζλ». Ίσως όμως να είναι κάτι πιο παράξενο από αυτό. Κάτι σαν ένα αρχείο από μισοφωτισμένα δωμάτια. Μια σειρά από ηχητικά περιβάλλοντα που επικοινωνούν μεταξύ τους αόρατα, σαν να ανήκουν σε ένα ενιαίο έργο το οποίο, μάλιστα, εξακολουθεί να γράφεται. Από τις θορυβώδεις αποδομήσεις των πρώτων χρόνων του στην Touch, μέχρι τη μαγνητική επανάληψη του Hubris ή τις σχεδόν υπνωτιστικές πρόσφατες συνθέσεις του, ο Ambarchi δείχνει να αναζητά διαρκώς εκείνη τη σπάνια στιγμή όπου η μουσική παύει να μοιάζει με κατασκευή και μετατρέπεται σε φαινόμενο.
Δεν είναι τυχαίο ότι δηλώνει πως αναζητά στη μουσική το μυστήριο. Τον ελκύουν οι ήχοι που δεν εξηγούνται εύκολα, εκείνες οι εμπειρίες που δημιουργούν περισσότερα ερωτήματα από όσα απαντούν. Ακούγοντας τους δίσκους του έχεις συχνά την αίσθηση ότι κάτι συμβαίνει ακριβώς μπροστά σου, αλλά αδυνατείς να προσδιορίσεις τι είναι. Ένα drone γίνεται μελωδία, ένας παλμός μετατρέπεται σε τοπίο, μια μικρή μεταβολή στον ρυθμό μοιάζει να αλλάζει ολόκληρη τη γεωμετρία του χώρου. Ίσως αυτή η εμμονή με την αβεβαιότητα να ξεκινά από τα παιδικά του χρόνια. Ενώ μεγάλωνε δίπλα σε μία από τις πιο όμορφες παραλίες της Αυστραλίας, εκείνος προτιμούσε να κλείνεται στο δωμάτιό του ακούγοντας δίσκους, διαβάζοντας και ηχογραφώντας ήχους. Αργότερα συνειδητοποίησε την ομορφιά του τοπίου που αγνοούσε. Είναι μια εικόνα που μοιάζει να συνοψίζει ολόκληρη τη διαδρομή του: ένας άνθρωπος που κοιτάζει πάντα λίγο πιο πέρα από το προφανές, αναζητώντας κάτι που οι υπόλοιποι δεν έχουν ακόμη προσέξει.
Ακόμη και σήμερα, παρά τον τεράστιο όγκο δουλειάς του ως μουσικός, παραγωγός και επικεφαλής της Black Truffle, μιλά για την αξία τoυ μυστηρίου στην τέχνη ή για εκείνες τις σπάνιες στιγμές αδράνειας όπου αρχίζει η ονειροπόληση. Γιατί η μουσική του Ambarchi γεννιέται ακριβώς εκεί: σε μια κατάσταση ενδιάμεση, ανάμεσα στη συγκέντρωση και στην αφηρημάδα, ανάμεσα στον έλεγχο και στην παράδοση.
Όταν παίζει, δεν ενδιαφέρεται να εντυπωσιάσει με μια ιδέα. Προτιμά να την αφήνει να ξεδιπλώνεται αργά, σχεδόν ανεπαίσθητα. Οι συνθέσεις του μοιάζουν με σύννεφα που μετακινούνται τόσο αργά ώστε δεν καταλαβαίνεις ότι έχουν αλλάξει θέση παρά μόνο όταν σηκώσεις ξανά το βλέμμα. Ο χρόνος στους δίσκους του δεν κυλά. Διαστέλλεται.
Γι' αυτό και ο Oren Ambarchi παραμένει μία από τις πιο σημαντικές μορφές του σύγχρονου underground. Όχι επειδή επινόησε νέους ήχους, αλλά επειδή εξακολουθεί να μας θυμίζει ότι η μουσική μπορεί ακόμη να λειτουργεί σαν όνειρο: ένα μέρος όπου οι γνωστοί νόμοι παύουν να ισχύουν και η περιέργεια γίνεται σημαντικότερη από την κατανόηση. Εκεί όπου η ερώτηση είναι πάντα πιο συναρπαστική από την απάντηση.
Ο πρωτοπόρος Αυστραλός καλλιτέχνης έρχεται την Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026 στο ΠΛΥΦΑ, καλεσμένος των POROSI events (POROSI 05), για ένα μοναδικό live που επαναπροσδιορίζει τα όρια του πειραματικού ήχου. Τη συναυλία θα ανοίξουν οι Tropical Geometry και ο Σάββας Μεταξάς.
- Έχεις περάσει δεκαετίες δουλεύοντας με τον ήχο στα όρια αυτού που παραδοσιακά αποκαλούμε μουσική. Πιστεύεις ότι ο θόρυβος έχει ακόμα τη δύναμη να ταράζει τα νερά, ή μήπως το σύστημα έχει πια μάθει να αφομοιώνει κάθε μορφή ηχητικής εξέγερσης;
Δεν το βλέπω ως ανατροπή· για μένα είναι απλώς άλλο ένα χρώμα στην ηχητική μου παλέτα, εξίσου ισότιμο με μια συμβατική μουσική νότα. Υποθέτω πως αν κάποιος δεν είναι συνηθισμένος σε κάτι που ξεφεύγει από τα τετριμμένα ή τον προκαλεί, ένας θόρυβος μπορεί να του φανεί ως πράξη επανάστασης από τον καλλιτέχνη. Εμένα όμως δεν με απασχολούν αυτά. Κάθε ήχος είναι εκεί έξω, διαθέσιμος για να τον πλάσεις κι αυτό που μετράει στο τέλος είναι το αποτέλεσμα.
- Ο αυτοσχεδιασμός απαιτεί αφουγκρασμό, εμπιστοσύνη και διάθεση να παραιτηθείς από τον έλεγχο. Σε έναν κόσμο όλο και πιο αλγοριθμικό και ελεγχόμενο, μπορεί ο ίδιος ο αυτοσχεδιασμός να θεωρηθεί πολιτική πράξη;
Το να είσαι καλλιτέχνης μέσα στον κόσμο και να μην κάνεις συμβιβασμούς σε αυτό που δημιουργείς, μπορεί πράγματι να εκληφθεί ως πολιτική πράξη. Για μένα, αυτοσχεδιασμός σημαίνει να είσαι απόλυτα παρών στη στιγμή και να νιώθεις τη σιγουριά να ρισκάρεις, με την ελπίδα ότι θα πας το αποτέλεσμα ένα βήμα παραπέρα.
- Η μουσική σου συχνά μοιάζει να ισορροπεί ανάμεσα στο υλικό και το αφηρημένο. Πόσο σημαντικό είναι το σώμα για εσένα σε μια εποχή που τόσο μεγάλο μέρος του πολιτισμού απομακρύνεται από τη φυσική υπόσταση και διαμεσολαβείται μέσα από οθόνες;
Φτιάχνω μουσική χρησιμοποιώντας μια κιθάρα (ένα παλιό, "πρωτόγονο" όργανο) και πετάλια εφέ, οπότε κατά κάποιον τρόπο η προσέγγισή μου είναι αρκετά παραδοσιακή, παρόλο που επηρεάζομαι εν μέρει από την εξέλιξη της ψηφιακής τεχνολογίας. Αγαπώ την αφή και την αμεσότητα του να κάθεσαι με ένα όργανο και τα εφέ σου, δημιουργώντας κάτι επιτόπου, με τα ίδια σου τα χέρια, σε πραγματικό χρόνο. Οι άνθρωποι είναι όλο και λιγότερο παρόντες στις μέρες μας, με όλο αυτόν τον χρόνο μπροστά στις οθόνες που νιώθουμε πια απαραίτητο για να υπάρξουμε. Ελπίζω ότι σε μια συναυλία το κοινό ανταποκρίνεται σε αυτή την προσέγγιση και δημιουργείται μια αίσθηση σύνδεσης και αλληλεπίδρασης.
Θεωρώ πως υπάρχει κάτι σχεδόν αντιφατικό στην ιδέα ενός underground σήμερα. Το διαδίκτυο έχει κάνει τα πάντα ορατά και προσβάσιμα. Πιστεύεις ότι το underground συνεχίζει να υπάρχει, ή απλώς μετακινήθηκε κάπου όπου δεν έχουμε μάθει ακόμα να κοιτάμε;
Το ίντερνετ έχει κάνει τα πάντα ορατά και προσβάσιμα (μέχρι ένα σημείο), αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όποιος αποκτά πρόσβαση σε αυτή την πληροφορία την αφομοιώνει πραγματικά ή εμβαθύνει σε αυτήν. Ο κόσμος φαίνεται να έχει λιγότερη υπομονή και να διασπάται εύκολα, οπότε, παρόλο που έχουμε πρόσβαση στα περισσότερα πράγματα, υπάρχει ελάχιστη ουσιαστική αφοσίωση στο underground. Μεγαλώνοντας στην Αυστραλία τις δεκαετίες του '70 και του '80, ήταν τρομερά δύσκολο να βρεις πληροφορίες για την underground μουσική· έπρεπε πραγματικά να ψάξεις, να ψάξεις, να ψάξεις με κάθε πιθανό τρόπο για να ανακαλύψεις πράγματα. Παρήγγελα έναν δίσκο από έναν περιοδικό ή κάποιον ευρωπαϊκό κατάλογο ταχυδρομικών παραγγελιών, όπου συνήθως υπήρχε μια αινιγματική περιγραφή μίας-δυο προτάσεων. Ήταν αρκετά ακριβός, έκανε αιώνα να φτάσει, και συχνά δεν ακουγόταν καθόλου όπως τον περιέγραφαν, οπότε όλο αυτό ήταν ένα ρίσκο. Όμως αυτό έκανε τα πάντα τόσο μυστηριώδη και συναρπαστικά. Μόλις κρατούσες τον δίσκο στα χέρια σου, τον άκουγες πραγματικά και απορροφούσες τα πάντα: τους ήχους, το εξώφυλλο, τις σημειώσεις, τους συντελεστές. Ήταν απίστευτα καθηλωτικό να ανακαλύπτεις πράγματα έτσι. Συγγνώμη αν ακούγομαι σαν γέρος, χαχα, αλλά ναι, πιστεύω ότι το underground υπάρχει ακόμα, απλώς ο τρόπος που οι περισσότεροι αλληλεπιδρούν μαζί του είναι εφήμερος, χωρίς ουσιαστική αφοσίωση και τριβή.
- Έχεις χτίσει ένα εντυπωσιακό δίκτυο μουσικών και καλλιτεχνών μέσω της Black Truffle. Μπορεί μια ανεξάρτητη δισκογραφική να λειτουργεί ακόμα ως μια πραγματική κοινότητα και μια εναλλακτική υποδομή, αντί για μια απλή μικρογραφία της ίδιας της μουσικής βιομηχανίας;
Πιστεύω πως ναι. Δεν είμαι επιχειρηματίας· είμαι καλλιτέχνης και λάτρης της μουσικής, οπότε η δισκογραφική αποτελεί προέκταση της προσωπικότητάς μου και του πάθους μου γι' αυτά τα πράγματα. Αγοράζω μανιωδώς δίσκους σχεδόν σε όλη μου τη ζωή, ενώ μεγαλώνοντας στην Αυστραλία διοργάνωνα φεστιβάλ και εκδηλώσεις πειραματικής μουσικής. Το label το νιώθω σαν τη φυσική συνέχεια αυτής της αγάπης. Το δυναμικό της Black Truffle μοιάζει με μια μικρή κοινότητα ανθρώπων που αγαπώ και θαυμάζω, σχεδόν σαν οικογένεια. Επειδή είμαι κι ο ίδιος καλλιτέχνης, καταλαβαίνω πώς είναι να δημιουργείς ένα έργο και να ψάχνεις ένα καλό "σπίτι" για να το βγάλεις στον κόσμο. Θέλω να μεταχειρίζομαι τους πάντες με τον σεβασμό και τον ενθουσιασμό που αξίζει στη δουλειά τους.
- Η σύγχρονη μουσική οικονομία απαιτεί συνεχώς παραγωγή: περισσότερες κυκλοφορίες, περισσότερο περιεχόμενο, μεγαλύτερη ορατότητα, διαρκή παρουσία. Νιώθεις ποτέ την ανάγκη να εξαφανιστείς από αυτή τη μηχανή για να δημιουργήσεις κάτι με ουσιαστικό νόημα;
Ναι, θεωρώ παράνοια το ότι οι καλλιτέχνες νιώθουν την προσδοκία να βγάζουν συνεχώς πράγματα, αλλιώς θα ξεχαστούν και ο κόσμος θα προσπεράσει πηγαίνοντας στο επόμενο. Οι καλλιτέχνες θα έπρεπε να έχουν την πολυτέλεια να αφιερώνουν σε ένα έργο όσο χρόνο χρειάζεται μέχρι να ολοκληρωθεί με τρόπο που να τους ικανοποιεί. Δυστυχώς, πολλοί δεν παίρνουν τον χρόνο που απαιτείται για να εξελίξουν τη δουλειά τους· αντίθετα, νιώθουν την ανάγκη να υπενθυμίζουν διαρκώς στο κοινό ότι υπάρχουν, βγάζοντας ασταμάτητα νέο υλικό, σε σημείο, μάλιστα, που η νέα τους δουλειά έχει καταντήσει να αντιμετωπίζεται σχεδόν σαν ένα post στο Instagram.
- Η τεχνητή νοημοσύνη αμφισβητεί όλο και περισσότερο τις ιδέες μας για τη δημιουργία, την πρωτοτυπία και την καλλιτεχνική εργασία. Τι είναι αυτό που σε ιντριγκάρει περισσότερο σε αυτή τη χρονική στιγμή και τι σε ανησυχεί;
Πλέον φαίνεται πως η τεχνητή νοημοσύνη είναι αναπόφευκτη και αδιανόητο να την αποφύγεις, εκτός κι αν ζεις αποκομμένος από τον πολιτισμό, χωρίς υπολογιστή ή συσκευές. Σε ό,τι αφορά την τέχνη, αυτό που με εξιτάρει και με τρέφει είναι η έκπληξη, ο πειραματισμός και το αναπάντεχο. Αμφιβάλλω για το κατά πόσο η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γίνει εργαλείο για τέτοιου είδους αναζητήσεις, για κάτι πραγματικά απρόβλεπτο. Νιώθω ότι τα περισσότερα αποτελέσματα που βγάζει είναι υπερβολικά "τέλεια" και ομογενοποιημένα, ακριβώς αυτό δηλαδή που προσπαθώ πάντα να αποφεύγω.
- Υπάρχει μια αυξανόμενη πεποίθηση ότι η τεχνολογία μπορεί να λύσει σχεδόν κάθε ανθρώπινο πρόβλημα. Πιστεύεις ότι η πειραματική τέχνη έχει ως ρόλο να μας υπενθυμίζει ότι ορισμένα πράγματα ίσως πρέπει να μένουν ανεπίλυτα;
Αγαπώ την αμφισημία στην τέχνη· χρειάζεται να παραμένει μυστηριώδης και να μην ποσοτικοποιείται εύκολα σε μετρήσεις. Η τεχνολογία, παλιά και νέα, είναι αναπόσπαστο εργαλείο στη δουλειά μου, αλλά αυτό που κυνηγάω είναι το απρόβλεπτο και η έκπληξη, με την ελπίδα να ξεπεράσω τα ίδια τα μέσα με τα οποία δημιουργείται το έργο.
- Γεννήθηκες στην Αυστραλία και έχεις δουλέψει εκτενώς σε Ευρώπη, Ιαπωνία, ΗΠΑ και άλλα σημεία του πλανήτη. Έχει αλλάξει η συνεχής μετακίνηση τη σχέση σου με την έννοια του «ανήκειν»; Ή μήπως βλέπεις πλέον όλο και περισσότερο τον εαυτό σου να ανήκει σε ένα δίκτυο παρά σε έναν συγκεκριμένο τόπο;
Η διαρκής αλλαγή υπήρξε δομικό στοιχείο στον τρόπο που δημιουργήθηκαν τα περισσότερα από τα μεταγενέστερα έργα μου. Στην πραγματικότητα, τα περισσότερα άλμπουμ μου ηχογραφήθηκαν σε πολλές διαφορετικές πόλεις ανά τον κόσμο. Υπάρχει μια κοινότητα από "παράξενους" μουσικούς σε όλη τη γη· είναι σχεδόν σαν να λειτουργούμε σε μια παράλληλη κοινωνία που υπάρχει και αναπνέει έξω από το mainstream. Κάνω περιοδείες εδώ και πολλά χρόνια και, όσο συνεχίζω, τόσο περισσότερους ανθρώπους με παρόμοια μυαλά συναντώ και συνδέομαι μαζί τους. Οι συνεργασίες είναι τεράστιο κομμάτι αυτού που κάνω και νιώθω τυχερός που δουλεύω με εκπληκτικούς ανθρώπους από κάθε γωνιά του πλανήτη. Αυτός ο νομαδικός τρόπος ζωής μου επέτρεψε να το κάνω αυτό, και έχει επηρεάσει τη δουλειά μου με απόλυτα θετικό τρόπο.
- Έρχεσαι στην Αθήνα για μια ζωντανή εμφάνιση. Τι αλλάζει για εσένα όταν μπαίνεις σε μια πόλη ως περφόρμερ αντί απλώς να περνάς από αυτήν; Αλλάζει ποτέ η φυσική και κοινωνική ατμόσφαιρα ενός τόπου τον τρόπο που ακούς ή αποδίδεις επί σκηνής;
Αγαπώ να παίζω σε διαφορετικά περιβάλλοντα και να απορροφώ την ατμόσφαιρα του μέρους που επισκέπτομαι. Η Αθήνα είναι μια υπέροχη πόλη που λατρεύω να επισκέπτομαι. Όλες οι εμφανίσεις μου γίνονται συνήθως σε ριζικά διαφορετικούς χώρους: σε μια γκαλερί, ένα κλαμπ, σε εσωτερικό ή εξωτερικό χώρο κ.ο.κ. Αυτό με κρατάει σε εγρήγορση και διατηρεί την πρόκληση ζωντανή, καθώς μεγάλο μέρος αυτού που κάνω είναι να δουλεύω με τους ήχους του συγκεκριμένου χώρου στον οποίο παίζω... Πώς δηλαδή η αρχιτεκτονική του χώρου ανταποκρίνεται στον ήχο που παράγω. Ελπίζω πάντα να υπάρχει μια ενέργεια και μια αλληλεπίδραση με το κοινό· αυτό είναι κάτι που με βοηθάει και με εμπνέει πραγματικά.
- Η Αθήνα έχει μια ιδιαίτερα έντονη underground ιστορία στην πειραματική μουσική, το noise και τον αυτοσχεδιασμό
Έχω μια σχεδόν εμμονική ανάγκη να ανακαλύπτω την ιστορία των πειραματικών καλλιτεχνών και των τοπικών σκηνών κάθε φορά που επισκέπτομαι ένα μέρος
INFO: Oren Ambarchi live στην Αθήνα
Ημερομηνία: Κυριακή 18 Οκτωβρίου
Τοποθεσία: ΠΛΥΦΑ, Κορυτσάς 39, Αθήνα, 10447
Προσέλευση: 20:00 | Έναρξη: 20:30
Περισσότερες πληροφορίες: porosi.org
Διοργάνωση: ΠΩΡΩΣΗ
Επικοινωνία: True Colours Comms
Προπώληση εισιτηρίων: https://www.more.com/gr-en/tickets/music/oren-ambarchi-live/
Προπώληση: 26€
Ταμείο: 29€
ΑμεΑ-Ανέργων-Φοιτητικό: 20€ (διαθέσιμα στο
