Michel Doneda: Ο αυτοσχεδιασμός είναι μια δράση, μια ενεργή εμπειρία η οποία αναζητά καινούριες περιοχές για να ζήσει προσωρινά. Ορίζεται ως το ράγισμα στην κωδικοποιημένη γλώσσα της μουσικής…

Χάρης Συμβουλίδης
Χάρης Συμβουλίδης

Αν γκουγκλάρεις το όνομά του θα τον βρεις μπλεγμένο σε ένα πλήθος δραστηριοτήτων, performances και ηχογραφήσεων. Όσο όμως κι αν εντυπωσιάζουν, τέτοια πράγματα δεν οριοθετούν τελικά την αληθινή του σημασία. Αυτήν την έχει συνοψίσει –εξαιρετικά– ο François Couture χρεώνοντάς του τη δημιουργία ενός από τα πιο εκτεταμένα μουσικά λεξιλόγια των τελευταίων χρόνων στον ελεύθερο αυτοσχεδιασμό. Με αφορμή λοιπόν την επικείμενη επίσκεψή του στην Αθήνα αναζητήσαμε τον σπουδαίο Γάλλο αυτοσχεδιαστή και σαξοφωνίστα για μια συνέντευξη (Τετάρτη 24 Οκτωβρίου θα παίξει παρέα με τον Jonas Kocher, Πέμπτη μαζί με εγχώριους μουσικούς, αμφότερες οι συναυλίες στην Knot Gallery)…

Τι θεωρείτε ως πιο σημαντικό στον αυτοσχεδιασμό; Είναι η στιγμή, το μέρος, οι ακροατές που κάθε φορά έχετε;

Ο αυτοσχεδιασμός αφήνεται στους ήχους, στις κινήσεις, στα δρώμενα, όμως προσπαθεί να εφεύρει τις θέσεις τους, δεν τα προ-τοποθετεί κάπου. Το να αυτοσχεδιάζεις μοιάζει κάθε φορά σαν να μπαίνεις σε ένα μέρος άγνωστο και απροσδιόριστο. Περισσότερο έτσι από δουλειά, ο αυτοσχεδιασμός είναι μια δράση, μια ενεργή εμπειρία η οποία αναζητά καινούριες περιοχές για να ζήσει προσωρινά. Αυτό δεν σημαίνει –απαραίτητα– ότι εφευρίσκει παράλληλα και νέες μουσικές «γλώσσες» ή ότι αναπτύσσει άλλες μορφές έκφρασης: ορίζεται ως το ράγισμα στην κωδικοποιημένη γλώσσα της μουσικής.

Πόσο σημαντικό είναι το οπτικό στοιχείο στις εμφανίσεις σας;

Ο αυτοσχεδιασμός δεν καμουφλάρει την ανάπτυξή του. Το κάθε τι πρέπει να εμφανίζεται, κάθε του εργαλείο: αν θέλουμε να ανοίξουμε μάτια και αυτιά, κάθε τι πρέπει να είναι ορατό, όπως πρέπει επίσης και να ακούγεται. Βέβαια, μπορείς πάντα να κλείσεις τα μάτια σου και να προσλάβεις έτσι μια διαφορετική αντίληψη –η διάδραση αυτιών και ματιών είναι ξεχωριστή στον κάθε έναν. Πάντως η μπροστινή τοποθέτηση των μουσικών στη σκηνή, η οποία επιβάλλει συγκεκριμένες θέσεις, έχει και τα όριά της. Γι’ αυτό έχει ενδιαφέρον να δοκιμάζεις κι άλλες προσεγγίσεις στον χώρο και στη σχέση του με το κοινό.

Doneda_2

Για έναν αυτοσχεδιαστή, πόσο εύκολο (ή δύσκολο) είναι να βρει μια ισορροπία μεταξύ της προσωπικής προσέγγισης και του να παίζει/επικοινωνεί με άλλους –υποθέτοντας ότι μια τέτοια ανάγκη είναι υπαρκτή;

Κατά τη διάρκεια ενός συλλογικού αυτοσχεδιασμού, πρέπει να προσαρμόζεις το λεξιλόγιό σου, τη γλώσσα σου και το υλικό σου στην αλλαγή. Το να αυτοσχεδιάζεις μαζί με άλλους προϋποθέτει ότι κατανοείς τις διαφορές σου μαζί τους. Προσπαθώ επίσης να μην επιβάλλω τη δική μου οπτική πάνω τους.

Στην Αθήνα θα σας δούμε να παίζετε παρέα με τον Jonas Kocher μεθαύριο και μαζί με Έλληνες μουσικούς την Πέμπτη, σε συναντήσεις δηλαδή διαφορετικών γενεών και στιλιστικών καταβολών. Έχετε προσχεδιάσει κάποια πράγματα ή θα τα αφήσετε όλα στον αυθορμητισμό;

Αν ο αυτοσχεδιασμός θέλει να είναι ενεργός, πιστεύω ότι πρέπει να έρχεται αντιμέτωπος με την έννοια του κατορθώματος και με το ότι κάθε κατάσταση είναι μοναδική. Ενδιαφέρομαι περισσότερο για το υποκείμενο παρά για το αντικείμενο, γι’ αυτό και στην Αθήνα θα δουλέψουμε όλοι μαζί ταυτόχρονα για αυτές τις δύο συναυλίες.

Απρίλιος 1968, ένας πρώτος ήχος στο σοπράνο σαξόφωνο. Μοιραστείτε μαζί μας τις μνήμες από τότε, τη σημασία που εκείνη η μέρα είχε στη ζωή σας…

Έπαιξα το σαξόφωνο τυχαία εκείνη τη μέρα του Απρίλη, δίχως να έχω ιδέα από μουσική ή από όργανα. Ήμασταν έναν μήνα πριν τη λεγόμενη «επανάσταση» του Μάη ’68. Η δική μου επανάσταση ξεκίνησε με εκείνο το όργανο και τον ήχο που έβγαλε: υπήρξε η πιο σημαντική ώθηση που έχω δεχτεί στη ζωή μου. Από τότε δεν έχω πάψει να παίζω και να απολαμβάνω τόσο τους ήχους, όσο και τη σιωπή.

Doneda_3

Τι έχει αλήθεια περισσότερη σημασία για σας, ο ήχος ή η μουσική;

Το ηχητικό υλικό που σου προτείνει να έρθεις σε επαφή μαζί του αποτελεί ένα οργανικό πολυσύνθετο, το οποίο λειτουργεί ως σφουγγάρι απέναντι στην ιστορία. Το να ακούς, αντίθετα, δεν είναι φυσική στάση: ορίζεται από το άτομο και από τις οικονομικές αξίες μιας κοινότητας. Το πνεύμα του Ανθρώπου είναι θεμελιακά υπέρ και ταυτόχρονα κατά της φύσης και, επομένως, προσδίδει στο υλικό την ηχητική ποιότητα των κινήσεών του προς την αντίθετη διεύθυνση.

Αληθεύει ότι δεν έχετε δουλέψει ποτέ μαζί με κάποιον παραγωγό; Είναι θέμα καλλιτεχνικής ελευθερίας;

Ακριβώς! Δεν με προσέγγισε ποτέ κάποιος παραγωγός και ποτέ μου δεν έψαξα για έναν.

Ξέρω ότι μελετάτε την choros, μια προπολεμική μουσική της Βραζιλίας. Μπορείτε να μας διαφωτίσετε για το είδος και για την αγάπη που έχετε αναπτύξει γι’ αυτό;

Ανακάλυψα αυτό το είδος βραζιλιάνικης ποπ χάρη στον Αργεντινό σαξοφωνίστα Eduardo Kohan –κατά τη δεκαετία του 1980 είχα συχνά την ευκαιρία να παίζω μαζί του στον δρόμο. Κατά τα άλλα παίζω αυτή τη μουσική μόνο για τον εαυτό μου, εκτιμώ ιδιαίτερα τις συνθέσεις του Pixinguinha.

Έχετε επίσης αναφέρει ως επιρροή τον Ιάπωνα δεξιοτέχνη του σακουχάτσι, Watatsumi Do. Να υποθέσω πως όλα αυτά μαζί στοιχειοθετούν μια προτίμησή σας για τη μουσική που στο Δυτικό ημισφαίριο αποκαλούμε «world»;

Όχι. Με ενδιαφέρουν οι ατομικότητες, όχι οι κατηγορίες και τα είδη μουσικής. Με αγγίζει ό,τι ακούω από τον Watatsumi Do και όσα ξέρω για τον τρόπο ζωής του, δεν είναι όμως μια μοναδική επιρροή για μένα.

Doneda_4

Μπορεί να υπάρξει κάποια σχέση μεταξύ αυτοσχεδιασμού και ιεραρχίας;

Η σχέση που έχει εγκαθιδρυθεί μεταξύ ακροατηρίου και μουσικών αποτελεί μια μορφή potlatch, ανάλογη με αυτό το φεστιβάλ/οικονομικό σύστημα των ιθαγενών πληθυσμών που ζουν στις ακτές του Ειρηνικού Ωκεανού στον Καναδά και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Κάποιες φορές το υλικό προσφέρει κάτι το αυθύπαρκτο για ακοή, άλλες φορές είναι το ακροατήριο το οποίο προβάλλει πάνω του τη δική του αντίληψη. Πάντως δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι βρισκόμαστε στις ίδιες πραγματικότητες μουσικοί και ακροατές, ενώ, επιπλέον, οι μουσικοί κινούμαστε και σε διαφορετικά επίπεδα ο ένας από τον άλλον. Τόσο λοιπόν οι πρωταγωνιστές, όσο και οι ακροατές ενός αυτοσχεδιαστικού δρώμενου είναι εκείνοι που εφευρίσκουν το «τι συμβαίνει».

Αντίθετα, η ιεραρχία έχει περισσότερο να κάνει με την κοινωνική πρόσληψη του αυτοσχεδιασμού –κατ’ επέκταση και των αυτοσχεδιαστών. Και είναι νομίζω σαφές ότι για μας δεν υπάρχει αληθινά κάποιος χώρος στην κοινωνία, παρά μονάχα ένα μικρό μέρος στον κόσμο του πολιτισμού. Γιατί ο αυτοσχεδιασμός είναι μια πράξη με προσωρινό χαρακτήρα, πάνω στην οποία δεν γίνεται να κεφαλαιοποιήσεις: χάνεται την ίδια ακριβώς στιγμή που πραγματώνεται.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Μυστηριακοί, υπερβατικοί, αλλά και απόλυτα συντονισμένοι στη δυναμική της σύγχρονης πραγματικότητας, φέρνουν τον ...
Το φετινό άλμπουμ The Verdict τους έβγαλε σε μία ακόμα παγκόσμια περιοδεία, που θα περάσει και από την Ελλάδα, 13 ...
Τι γίνεται με το νέο άλμπουμ; Είδε τον Τζόκερ; Τι έχει να σχολιάσει για τον ντόρο που έγινε με την παρέλαση της 28ης

FEATURED TODAY

Το παλιό σύνθημα «Βασίλη ζούμε για να σ' ακούμε» καλά κρατεί και στην εκπνοή μίας ακόμα δεκαετίας. Αποδείχθηκε σε ένα γεμάτο Anodos Stage, όπου η Αγγελική ...
Μυστηριακοί, υπερβατικοί, αλλά και απόλυτα συντονισμένοι στη δυναμική της σύγχρονης πραγματικότητας, φέρνουν τον βιομηχανικό τους ήχο στο Temple (Παρασκευή 22
Μια κατάθεση απαιτητική και διαβασμένη, με στιγμές αληθινής ευφυΐας αλλά με διόλου εύληπτα μοτίβα, η οποία στο αποκορύφωμά της έδωσε ισάξιο συνθετικό credit

HOT STORIES

Το Σάββατο 16 Νοεμβρίου έρχεται στην Αθήνα, για να παρουσιάζει live το πολυσυζητημένο 1 Ευρώ
Top
Στo avopolis.gr χρησιμοποιούμε cookies για να διασφαλίσουμε την εύρυθμη λειτουργία του site και την καλύτερη εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την πλοήγησή σας στο site, αποδέχεστε τη χρήση των cookies και την πολιτική απορρήτου. More details…