Στις 15 Μαρτίου, πριν 11 χρόνια ο Kendrick Lamar, κυκλοφόρησε το To Pimp A Butterfly, τον δίσκο που τον εδραίωσε για τα καλά ως έναν από τους σπουδαιότερους καλλιτέχνες της γενιάς του, αποτυπώνοντας παράλληλα το πορτραίτο της ζωής ενός αφροαμερικάνου στις σύγχρονες Η.Π.Α., με τρόπο που μέχρι σήμερα δεν έχει καταφέρει να πλησιάσει κανείς.
Όσο περνάει ο καιρός και κάνουμε συνεχώς προσπάθειες να κάνουμε μια αναδρομή στο, πλέον μακρινό, 2015, τόσο πιο εκκωφαντική φαντάζει η κυκλοφορία αυτού του δίσκου. Ένας από τους πολλούς λόγους είναι η τότε επικρατούσα κατάσταση τόσο στο χωράφι της ραπ, όσο και του ίδιου του Kendrick ως καλλιτέχνη. Ο ίδιος ο Lamar, προερχόταν από το εξίσου εμβληματικό Good kid, M.A.A.D City, τον δίσκο με τον οποίο έκανε το mainstream ντεμπούτο του, άρχισε να τραβάει τα βλέμματα πάνω του και έκανε το κοινό να παραμιλάει για μια από τις πιο εντυπωσιακές πένες σε θέμα αφήγησης και εξιστόρησης που έχουν υπάρξει. Οπότε αφενός, θα μπορούσε με τις κριτικές που έλαβε να επιχειρήσει εύκολα να βγάλει μία έκδοση 2.0 του δίσκου αυτού και κανένας δεν θα παραπονιόταν, αφετέρου το 2015 ήταν μια χρονιά που ο trap ήχος της Atlanta άρχισε να εισχωρεί για τα καλά στα ραδιόφωνα και στα charts, οπότε το να πηδούσε στο υπάρχον κύμα θα ήταν εξίσου εύλογο.
Ωστόσο, ο Kendrick αποφάσισε να τσαλακώσει και να πετάξει στον κάδο αυτά τα εγχειρίδια μιας πιο συμβατικής φόρμουλας, και με μεγάλη βοήθεια από καταξιωμένους παραγωγούς, συνθέτες και μουσικούς από διάφορα παρακλάδια της jazz και της funk μουσικής, όπως τον Terrace Martin, τον Kamashi Washington, τον Bilal και τον Thundercat, έκανε την πιο avant-garde και εκκεντρική μουσική δήλωση του mainstream χώρου ολόκληρης της δεκαετίας. Δεν μιλάμε για έναν ακόμα hip hop δίσκο που πήρε jazz στοιχεία, αλλά για μια βαθιά αφροαμερικάνικη jazz βάση, πάνω στην οποία πάτησε το hip hop στοιχείο και με αυτόν τον τρόπο, δεν ήταν μόνο ένας καλλιτέχνης από ένα μόνιμα υποτιμημένο είδος μουσικής που σνόμπαρε η ελίτ, ο οποίος έβαλε μερικά από τα μπαχαρικά των Miles Davis και John Coltrane στο μείγμα του, που η ίδια η ελίτ εκθείαζε, αλλά με αυτή τη συνταγή κατάφερε να πουλήσει περίπου 300.000 κόπιες την πρώτη εβδομάδα (δίχως να συμπεριληφθούν τα streams), σε μια χρονιά που το ράδιο έπαιζε ασταμάτητα το “Hotline Bling” και το “Trap Queen” (το δεύτερο μεγάλο banger της εποχής).
Κι αν το να κάνει το ευρύ κοινό να παίζει jazz μουσική στα ακουστικά του δεν εντυπωσιάζει από μόνο του, η μουσική αυτούσια του δίσκου αυτού σαν ένα ταξίδι, εμπλουτισμένο με νότες το κάνει και με το παραπάνω. Η σπαρακτική χροιά του Kendrick στο “u”, να κλαίει παρέα με το σαξόφωνο των σπουδαίων Kamashi Washington και Terrace Martin, η άκρως εθιστική groova του “King Kunta”, τα λυρικά χαστούκια στο “The Blacker, The Berry”, το hook του “Alright” το οποίο εξελίχθηκε σε ύμνο του αφροαμερικάνικου λαού στις διαδηλώσεις διαμαρτυρίας για την αστυνομική φονική βία κατά των ιδίων, με γνωστότερο περιστατικό τη δολοφονία του George Floyd το 2020, η γλαφυρή και λογοτεχνική του αφήγηση στο “How Much a Dollar Cost”, η εικονική συνέντευξη που παίρνει από το είδωλο και προκάτοχο του στα σκήπτρα του βασιλιά της Δύσης, 2Pac στο τελευταίο τραγούδι του δίσκου, “Mortal Man”, αυτά και άλλα πολλά τα οποία έχουν χιλιοειπωθεί και θα συνεχίσουν να συζητώνται στο χάσμα του χρόνου, αποτελούν τα στοιχεία τα οποία καθιστούν το To Pimp A Butterfly, όχι απλά έναν ακόμα καλό δίσκο, αλλά ίσως την πιο απρόβλεπτη, την πιο ριψοκίνδυνη και πιο ριζοσπαστική κραυγή από έναν ευρέως γνωστό καλλιτέχνη στον 21ο αιώνα, τόσο όσον αφορά τη μουσική του παλέτα, όσο και το λυρικό του περιεχόμενο. Δεν μιλάμε απλά για ένα δίσκο, όπου ένας φοβερό MC καβάλησε άρτιες παραγωγές και ανέδειξε το στιχουργικό και τεχνικό του ταλέντο, αλλά για το απόλυτο ζενίθ της hip hop μουσικής, σαν φωνή της αφροαμερικάνικης πραγματικότητας, σαν τρόπο έκφρασης του εσωτερικού κόσμου του εκάστοτε ανθρώπου και το δέσιμο που μπορεί να προκαλέσει με ένα ευρύ κοινό, αλλά και σαν μια πλαστελίνη, η οποία στα σωστά χέρια μπορεί να πάρει οποιαδήποτε μορφή θελήσουμε, και να εκπέμψει συχνότητες που ταρακουνούν το “είναι” μας και μας φέρουν αντιμέτωπους με νέους κόσμους μουσικής έκφρασης. Και αυτό είναι η πραγματική ρωγμή που έκανε στο χρόνο ο Kendrick το 2015, και δε θα μπορέσει να αποκατασταθεί στο πέρας του χρόνου.
