Η αφορμή για το νέο τραγούδι που παρουσίασε χθες ο Morrissey είναι γνωστή, μπορεί και τραυματική: η φωτιά της 15ης Απριλίου 2019, όταν ο καθεδρικός της Παναγίας των Παρισίων έμοιαζε να καταρρέει μπροστά στα μάτια ενός κόσμου που είχε ξεχάσει πώς είναι να χάνει κάτι συμβολικό χωρίς αλγόριθμο αποζημίωσης. Πέντε χρόνια κλειστή, πάνω από 700 εκατομμύρια δολάρια για να σταθεί ξανά όρθια, κι όμως το ερώτημα έμεινε μετέωρο: πώς ξεκίνησε η φωτιά; Η έρευνα δεν βρήκε ποτέ ένοχο, μόνο πιθανότητες. Ατύχημα, είπαν. Όσο πλησίαζαν στο σημείο μηδέν, τόσο πιο πολύ έμοιαζε με λάθος χωρίς πρόθεση, κι αυτό, για κάποιους, είναι το πιο ανυπόφορο σενάριο.
Ο Morrissey, πιστός στον ρόλο του άβολου παρατηρητή, τραγουδά: «Notre-Dame, we know who tried to kill you» και μετά σχεδόν ορκίζεται: «we will not be silent». Λόγια βαριά, σχεδόν προκλητικά, σαν να ψάχνουν εχθρό μέσα σε έναν κόσμο που έχει κουραστεί να ψάχνει ευθύνες. Στις ζωντανές εκτελέσεις, ήδη από το 2023, υπήρχε μια φράση που άναβε φωτιές από μόνη της: «Before investigations / They said, it’s not terrorism». Τώρα όμως στο στούντιο, αυτή η γραμμή εξαφανίζεται. Στη θέση της, επανάληψη: «Before investigations / They said, there’s nothing to see here».
Και κάπου εδώ βλέπουμε μια μετατόπιση ευθύνης. Από την κατηγορία, στην αδιαφορία. Από το «ποιος φταίει» στο «μην κοιτάς». Κι εδώ ο Morrissey μοιάζει λιγότερο εισαγγελέας και περισσότερο μάρτυρας: δεν δείχνει πια με το δάχτυλο, απλώς καταγράφει τη μηχανική αντίδραση της εξουσίας όταν κάτι καίγεται πρώτα οι δηλώσεις, μετά η σκόνη κάτω από το χαλί.
Ίσως τελικά το "Notre-Dame" να μην είναι τραγούδι για τη φωτιά, αλλά για τη βιασύνη μας να την ξεχάσουμε. Ένα τραγούδι για το πώς αλλάζουν οι λέξεις όταν παγώνουν τα βλέμματα σε όλα όσα συμβαίνουν στον κόσμο σήμερα. Κι ο Morrissey, ο πρώην frontman των The Smiths, ξέρει καλά ότι καμιά φορά το πιο πολιτικό πράγμα που μπορείς να κάνεις δεν είναι να φωνάξεις αλλά να αφαιρέσεις μια φράση και να αφήσεις το κενό της να μιλάει μόνο του.
