«Όλα ξεκίνησαν από ένα παιδάκι που ήταν πολύ μοναχικό στο χωριό του και ήθελε να εκφραστεί».
Από τα "ραπάρει και η Κότσο στο χωριό" μέχρι την επιτυχία της "Χαιμαλϊνας", από τους φεμινιστικούς αγώνες μέχρι την ανησυχία για το νοίκι, από το "μανούριασμα" με σεξιστές και φασιστάκια μέχρι τον έρωτα και τη Βουλγάρικη παραδοσιακή μουσική, η Κωνσταντίνα αγκαλιάζει κάθε αλλαγή που την βρίσκει παραμένοντας πιστή σε ένα μόνο πράγμα: Να περνάμε καλά.
INTRO
- Πώς θα περιέγραφες τον εαυτό σου και την μουσική σου σε κάποιον που δεν σε ξέρει;
Είμαι μία κοπέλα η οποία γράφει ραπ, κυρίως βιωματικά. Έχω γράψει πώς έχουμε ζήσει οι γυναίκες στους δρόμους, στα πάρκα, στις καταλήψεις, πώς έχουμε βρεθεί σε συνθήκες και απέναντι σε ανθρώπους που μας μειώνουν, πώς έχουμε νιώσει άβολα σε διάφορες περιστάσεις. Εκφράζω τα προσωπικά μου πιστεύω, την ιδεολογία μου, τα ψυχολογικά μου πολλές φορές, και βέβαια έχω πιάσει και πιο rap topics, έχω πει κάποιες ρίμες με punchlines, έχω δώσει κάποια flows προκειμένου να δείξω κάποια skills.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: Κρήτη - Αθήνα
- Διάβασα ότι μεγάλωσες σε ένα χωριό στην Κρήτη, στους Κουνάβους. Αθήνα πώς βρέθηκες;
Όταν ήμουν 15 χρόνων έφυγα από το χωριό και βρέθηκα στο Ηράκλειο, όπου έμενα σε σπίτια φίλων και καταλήψεις. Υπήρξαν βέβαια και οι ενδιάμεσοι σταθμοί. Βουλγαρία και Άρτα κατεξοχήν, και ανάμεσα σε αυτά κοινόβια στα Χανιά, σπίτια φίλων στο Ρέθυμνο, Αθήνα περαστική και μετά τα 18 , πήγα στο Plovdiv στη Βουλγαρία για σπουδές μέχρι το πρώτο lockdown. Πηγαινοερχόμουν στη Σόφια, έμενα πάλι σε σπίτια φίλων που θύμιζαν καταλήψεις κι έπαιζα punk. Τα lockdown τα πέρασα στην Κρήτη. Ύστερα Γιάννενα, Πάτρα, Θεσσαλονίκη, Γαλλία. Ήταν η μετα-covid εποχή που γίνονταν πολλά πράγματα στο κινηματικό ραπ, οπότε κάθε εβδομάδα συμμετείχα σε κάποιο live σε κάποια κατάληψη, στέκι ή πλατεία κι έτσι περνούσα από 2-3 μέρες, μπορεί και δύο εβδομάδες, αν είχα χρόνο, σε μια άλλη πόλη. Το 2022- 2023 κατέληξα στην Αθήνα.
- Υπήρχαν ήδη παρέες εδώ;
Ναι, είχα γνωρίσει ανθρώπους κυρίως μέσω της μουσικής. Ξεκίνησα να μένω σε κάποιον φίλο που γράφαμε μαζί. Στην αρχή είπαμε για λίγες μέρες. Τελικά μείναμε μαζί για δύο χρόνια.
- Υπήρχε και ένα community ατόμων που είχες γνωρίσει μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Όχι, εγώ προσωπικά αισθάνομαι κάπως άβολα με τα social media. Στα 17 γνώρισα τον ΠΕΝΘΙΜΟ/clown στο Facebook. Μόνο αυτό. Με τους περισσότερους γνωριζόμουν στα live. Ερχόμουν στην Αθήνα για κάποιο live, φιλοξενούμουν σε σπίτια ακόμα και random ανθρώπων που τους εμπιστευόμασταν, γιατί ήταν στις συνελεύσεις, υπήρχε το σύνθημα ότι « Έρχεται αυτό το άτομο να παίξει για τα δικαστικά έξοδα κάποιου», οπότε το φιλοξενούμε. Κάπως έτσι λειτουργεί το πράγμα.
- Θα επέστρεφες στον Νότο; Στην Κρήτη εννοώ.
Πολύ θα ήθελα. Και να έρχομαι μια εβδομάδα τον μήνα για συνεντεύξεις, live, ηχογραφήσεις. Ακόμα είναι νωρίς. Όταν κάνω λίγα περισσότερα πράγματα στον χώρο, ελπίζω ότι θα μπορώ να το κάνω.
- Στο εξωτερικό θα πήγαινες;
Αυτή η μουσική που κάνω με περιορίζει πολύ στην Ελλάδα, κυρίως λόγω γλώσσας. Εξωτερικό θεωρώ αν συμμετείχα σε κάποιο live, θα έρχονταν κυρίως οι Έλληνες του εξωτερικού. Έχω μείνει στην Ισπανία έναν μήνα όπου συμμετείχα σε μια θεατρική ομάδα και έπαιζα λύρα. Αν έπαιζα λύρα, θα ήταν ευκολότερο το εξωτερικό. Παρόλα αυτά βρέθηκα κάποτε στην Γαλλία με τους Krav Boca που παίζουν punk rap, γράψαμε μαζί κάποια τραγούδια και με αυτούς γύρισα και το πρώτο μου video clip το "City Hackers" το 2019. Μια περίπτωση να βρεθώ ας πούμε τώρα στο εξωτερικό, είναι αν με καλέσουν αυτοί για κάποιο live.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: Rap Community
- Μέσα στη ραπ κοινότητα παρατηρώ παρέες, όπως βέβαια και στην indie κοινότητα και σε πολλές άλλες. Τουλάχιστον έτσι κάπως το αισθάνομαι εγώ.
Βλέπω, ας πούμε, εσένα συχνά με Dolly Vara, Ζερό 2552, Θανάσιμο, Παλιάτσο, από την άλλη τους Blοοdy Hawk, Novel, Λόγος τιμής, Κοράκι, 12ος Πίθηκος, Dani Gambino,Wang μαζί, τη Sci-Fi River με Doly Roger, Tourboflow, DJ Pitsouni , τον PAN PAN με P.I.E.V, Αλεξάνδρα Επίθετη και τα λοιπά και τα λοιπά για να μην μακρηγορώ. Υπάρχει στην πραγματικότητα community;
Εγώ προσωπικά δεν είμαι τύπισσα που θα μπω σε μια γενική παρέα, είμαι άνθρωπος που διαλέγω τους ανθρώπους έναν έναν. Στη δουλειά μου διαλέγω ανθρώπους που είναι φίλοι μου. Δεν είμαι τόσο της παρέας. Δύσκολο πλέον να πούμε ας πούμε μαζευτήκαμε όλοι οι κινηματικοί rappers, όλοι οι underground rappers. Θα πάω να στηρίξω πράγματα, αλλά θα πάω με τον τάδε ή τον δείνα φίλο μου κάθε φορά. Ως γυναίκα, δύσκολο να βρεθώ σε μια παρέα πολύ χωμένη. Υπήρξαν βέβαια για χρόνια οι γυναικείες παρέες και κοινότητες, που εκπροσωπούσαν τη Fem Rap κι εκεί θα με έβρισκες στις “Powerap Girlz”. Αυτό ήταν ένα φροντιστικό οικογενειακό πλαίσιο, αλλά είναι το μόνο που έχω βιώσει ως ουσιαστική παρέα κι αυτό δυστυχώς ως ένα σημείο, γιατί μετά άρχισαν κι εκεί να υπάρχουν διαφωνίες και να δυσκολεύουν τα πράγματα. Πέρασα από την παρέα του pineline, seirene, jaoul, 2x2x, υπάρχουν επίσης παρέες που έχω προσεγγίσει, γιατί έχουμε πολύ κοινά πολιτικά πιστεύω όπως οι Rationalistas, αλλά ουσιαστικά δεν ανήκω σε κάποια συγκεκριμένη παρέα. Το community το γενικότερο δυστυχώς δεν στηρίζει. Υπάρχει κυρίως για τους άντρες. Ίσως και για κοπέλες που έχουν φίλους σε αυτή τη σκηνή. Εγώ αυτή τη στιγμή δεν έχω. Οπότε, δεν αισθάνομαι ακριβώς ότι υπάρχει ένα community που με στηρίζει αρκετά. Έχω διαλέξει δύο-τρία άτομα και αυτά τα δυο-τρία θα δεις και στα live μου, δεν θα δεις παραπάνω.
- Σε αυτές τις «παρέες», επίσης, παρατηρώ διαφορετικές θεματικές ή να το πω πιο εύστοχα η κάθε παρέα στρέφει το ενδιαφέρον αλλού. Π.χ. Dani Gambino, Novel και οι υπόλοιποι εστιάζουν πολύ σε θέματα ψυχικής υγείας, στις καταχρήσεις, σε εγκλεισμούς, κλινικές, φυλακές, ναρκωτικά η Sci-Fi River σκάει περισσότερο με τη ζωή στην πόλη και τα καθημερινά ("Το Φάντασμα της Πατησίων", "Διακοπές στην Αθήνα"). Εσύ έκανες ένα άλμπουμ πολύ θυμωμένο και πολιτικό και στη συνέχεια ήρθε ο έρωτας. Τι ακριβώς συμβαίνει με τα θέματα;
Καταρχάς να πω ότι η ραπ μουσική είναι και "δρομίσια" και βιωματική. Οπότε σίγουρα θα θίγει τα άγρια θέματα του δρόμου, αλλά από την άλλη κινείται παράλληλα με τα βιώματα του δημιουργού. Είναι ένας συνδυασμός του τι έχω κάνει στον δρόμο και τι έχω κάνει στη ζωή μου. Για μένα άλλαξαν τα πράγματα κάπως μαζί με την αποχώρηση μου -σε εισαγωγικά αποχώρηση, γιατί τα πιστεύω μου είναι ακόμα εκεί- από τη φεμινιστική ραπ, όπου πλέον δεν υπάρχει ομάδα. Το ιδεολογικό μου είναι εκεί, αλλά έχει αλλάξει η καθημερινότητα μου, δεν είμαι σε συνελεύσεις, και συγκεκριμένους χώρους ενεργή. Τώρα το θέμα μου είναι περισσότερο το νοίκι και πώς το πληρώνω. Η έμπνευση μεταβάλλεται μαζί με εμένα και ως άνθρωπος δεν μπορώ να είμαι μόνιμα 100% μόνο σε ένα πράγμα. Μάλιστα έχω κριθεί στο παρελθόν για αυτές τις αλλαγές και είναι λογικό. Γιατί όταν εκτίθεσαι και λες ότι «εγώ είμαι Α» και μετά λες «παιδιά, αποφάσισα να γίνω Β», ο κόσμος αντιδρά. Υπήρξα χρόνια στην αντιεμπορευματική σκηνή του hip hop και μετά αποφάσισα ότι έχω φτάσει 23 και πρέπει να ζήσω κάπως.
- Στο "Ευτυχισμένες Ημέρες in C Minor" με τον Beats Pliz o ΛΕΞ ράπαρε για ένα αγόρι που είχε αρρωστοφοβία και διευκρίνιζε για τα ψυχικά νοσήματα ότι δεν έχουν γοητεία, κι αν φύγουν, δεν σημαίνει ότι φεύγει η έμπνευση. «Όσο πηγή έμπνευσης μπορεί να είναι ένα στομαχικό πρόβλημα, τόσο μπορούν να σε εμπνεύσουν και αυτά», είχε πει χαρακτηριστικά για να διαλύσει την ιδέα ότι ένας καλλιτέχνης που αντιμετωπίζει κάποια προβλήματα ψυχικής φύσεως είναι γοητευτικός. Από την άλλη, όταν άνθρωποι μιλούν ανοικτά για τέτοια θέματα βοηθούν στην αποστιγματοποίηση της ψυχικής ασθένειας. Εκτός από το να εκφραστείς προσωπικά, υπάρχει και σε σένα η διάθεση να επικοινωνήσεις κάτι ή να βοηθήσεις;
Απόλυτα. Με ενδιαφέρει πολύ το συλλογικό κομμάτι. Και να εκφράσω κι άλλα ζητήματα κοινωνικά που ακόμα κι αν δεν τα βιώνω με ενδιαφέρουν. Ζητήματα με τα οποία υπάρχει κόσμος που ίσως ταυτιστεί, βοηθηθεί, αντλήσει θάρρος από αυτό που γράφω.
- Ποιο πράγμα σε στενοχωρεί περισσότερο στη σύγχρονη πραγματικότητα;
Με στενοχωρεί η ισοπέδωση του αγώνα και της επανάστασης. Δεν μπορώ να καταλάβω πώς βλέποντας ό,τι συμβαίνει στο Ιράν, στη Βενεζουέλα, στην Παλαιστίνη δεν αντιδρά, πώς έχει αποδεκτεί ο κόσμος μας γενοκτονίες και λιμούς, δολοφονίες από την ICE, πώς παρακολουθεί απλώς μια Αμερική που απαγάγει ακόμα κι έναν πρόεδρο κράτους, εταιρείες που αγοράζουν τρένα, καράβια, λιμάνια και δεν κάνει τίποτα. Δεν είναι πια καπιταλισμός, είναι ελεύθερη αγορά. Ο Trump λέει θα πάω να πάρω την Γροιλανδία. Κι εμείς τον παρακολουθούμε και είναι μια κανονική Δευτέρα βράδυ. Και εννοείται έρχεται η σειρά μας. Εγώ που είμαι από Κρήτη το νιώθω πιο έντονα. Έχουμε τη Σούδα εμείς. Θα τις φάμε πρώτοι. Από την άλλη με τρομάζει η υπερπληροφόρηση και η τεχνολογία. Ζούμε όλοι με μια επίφαση καπιταλισμού. Δεν έχουμε να φάμε, αλλά έχουμε smartphone και iPhone.
- Υπάρχει κάποιος φως στο τούνελ;
Ίσως, αν πάρουμε στα χέρια μας τα πράγματα λειτουργώντας σε κοινότητες όπως οι Zapatistas κι άλλες παρόμοιες ομάδες στην Γη.
- Θεωρείς ότι η άνοδος της ραπ μουσικής τα τελευταία χρόνια συνδέεται με αυτή την εξαθλίωση;
Ναι, γιατί στη ραπ εκφράζεσαι ωμά. Είσαι πολύ on point. Δεν λες κάτι ποιητικό. Υπάρχουν βέβαια και οι rappers που μιλούν πιο γενικά. Εννοείται έχουν κάποιες θέσεις, αλλά δεν εμβαθύνουν. Εστιάζουν στις λέξεις και στις εικόνες. Π.χ. ο ΛΕΞ που προανέφερες λέει "πεινάω". Το "πεινάω" μπορεί να πιάσει σήμερα από τον πρόσφυγα μέχρι τον φασίστα. Είναι κι αυτός ένας τρόπος να πιάνεις κοινωνικά ζητήματα με τα οποία μπορούν να ταυτιστούν όλοι και να μην μπαίνεις σε λεπτομέρειες, να μην δυσαρεστείς κάποια ομάδα ανθρώπων, οπότε η απήχηση να είναι πολύ μεγάλη. Σε κάθε περίπτωση βέβαια ο ΛΕΞ είναι underground και σίγουρα δεν εκφράζει τους πλούσιους. Αυτά να λέγονται.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΑ: Άλμπουμ
- Προσωπικά το αγαπημένο μου άλμπουμ είναι η Τουλίπα (Tulipe Noir). Ξεπερνάς κάπως το primitive και βάζεις σοβαρή μελωδία, καθημερινό συναίσθημα και τις σχέσεις. Μου αρέσει αυτό. Άφησες κάπως τα "θα βάλουμε φωτιά", "θα αναποδογυρίσω πόλη", "κομμένα τα κουκλίτσα μου", "εγώ δεν είμαι τριαντάφυλλο, είμαι αγκάθι" και τις "φάπες" της "Φούριας". Τι έγινε εκεί;
Πάτησα πάρα πολύ στη βάση μου σε αυτό τον δίσκο. Είχα βγάλει το "μανούριασμα" με σεξιστές, φασίστες, την πατριαρχία. Είχα εκφράσει τις σκληρές πτυχές του εαυτού μου στη Furia και τα νεύρα μου και αποφάσισα να εκτεθώ στην μουσική. Είχα χρόνια να τα κάνω. Και μένα τα πρώτα ακούσματά μου ήταν ΔΠΘ, Ψυχόδραμα γενικά, μουσικές που ήταν και πιο underground και εσωτερικές.
- Και στη "Χαϊμαλίνα";
Η "Χαϊμαλίνα" είναι ένα συνδυασμός πολλών πραγμάτων. Σε αυτόν υπάρχουν και οι πολιτικές μου απόψεις γύρω από τον έρωτα και το εσωτερικό μου και λίγο η επιθυμία να χορέψουμε, γιατί το χρειαζόμαστε κι αυτό. Είναι πολλά πράγματα αυτός ο δίσκος.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΣΣΕΡΑ: Παράδοση
- Κι εδώ μπαίνει η παράδοση. Τι το παραδοσιακό έχει η "Χαϊμαλίνα";
Παραδοσιακούς ρυθμούς, κάποιους “δρόμους” που συναντάμε στην παραδοσιακή μουσική, έχω δανειστεί σε τραγούδια όπως "Τα κόκκινα χείλη" τραγούδια από τη δημοτική παραδοσιακή μουσική, στο "Χαϊμαλίνα" στοιχεία από τη βουλγάρικη παραδοσιακή μουσική και τη μουσική στα Βαλκάνια, το "Εντερλέζι" που είναι ένα δημοφιλές παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι της μειονότητας των Ρομά στα Βαλκάνια και πολυφωνίες βουλγάρικες. Στο "Miss Κρήτη" έχω πάρει μια κρητική κοντυλιά και την έχω παίξει με μπουκόλυρα. Έτσι ονομάζεται όταν παίζεις λύρα με το στόμα, γιατί "μπούκα" είναι το στόμα στα κρητικά. Στο χωριό δεν είχαμε beatbox, είχαμε μπουκόλυρα.
- Κρητική λύρα δεν ακούγεται στη "Χαϊμαλίνα";
Το παράδοξο είναι ότι σε αυτό το άλμπουμ που είναι το πιο παραδοσιακό δεν ακούγεται κρητική λύρα.
- Μπορεί η παράδοση να είναι ριζοσπαστική ή είναι αποκλειστικά συνδεδεμένη με το παρελθόν;
Όποιος έχει μελετήσει βαθιά την παραδοσιακή μουσική, μπορεί να διαπιστώσει ότι το παρελθόν είναι ένας τρόπος να μάθεις το παρόν και το μέλλον. Δεν είναι θέμα παλιού και καινούριου. Είναι θέμα ιστορίας. Κι αν ξέρεις την ιστορία πίσω από καθετί, μπορείς να καταλάβεις καλύτερα τον κόσμο.
- Είναι αυτό που γράφει ο Shakespeare στην "Τρικυμία": «What’s Past is Prologue». Συμφωνείς;
Ακριβώς. Συγκεκριμένα με την παραδοσιακή μουσική, όσο την μελετάς, ανακαλύπτεις επίσης ότι δεν υπάρχουν σύνορα και ότι αυτά είναι κάτι τελείως νοητό. Υπάρχουν τραγούδια παραδοσιακά που θα τα βρεις στην Ελλάδα και είναι “καρμπόν” στην Τουρκία, στη Βουλγαρία ή στην Ιταλία. Ουσιαστικά τα σύνορα είναι μια βλακεία του ανθρώπου. Αυτό σου μαθαίνει η παραδοσιακή μουσική. Οι άνθρωποι που σου λένε ότι η παραδοσιακή μουσική είναι εθνική και συνδέεται βαθιά με την πατρίδα και το έθνος, δεν ξέρουν τι τους γίνεται. Δεν έχουν ακούσει. Δεν έχουν διαβάσει.
- Για να επιστρέψω στα παραδοσιακά-λαϊκά στοιχεία στην μουσική σου, να προσθέσω βέβαια και τις λέξεις. Το ξέρεις ότι τα δεκατετράχρονα τραγουδάνε "γινάτια", "σερέτι", "να πνιγεί το κασαβέτι", "μαχαλά", "παγανιά" και δεν ξέρουν τι σημαίνουν όλα αυτά;
Χαχα, ναι το ξέρω. Μ’ αρέσει αυτό το slang, το πιο ρεμπέτικο και πιο παραδοσιακό.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΝΤΕ: Παρελθόν
- Πότε έγραψες το πρώτο σου τραγούδι;
Το πρώτο μου τραγούδι το έγραψα στα 15 μου. Ήταν το "Μπερδεμένο". Το ανέβασα στα 17 μου. Πριν από αυτό, είχα ανεβάσει ένα που το έγραψα αργότερα, το έλεγαν "Υποκριτική". Tο έχω κατεβάσει, γιατί ντρέπομαι για τη φωνή μου, είναι πάρα πολύ αστεία. Οπότε το πρώτο τραγούδι μου που μπορεί να βρει τώρα κάποιος στο YouTube είναι το "Μπερδεμένο". Ήταν ένα ερωτικό τραγούδι για ένα αγόρι που είχα ερωτευτεί τότε.
- Ραπ;
Ναι, ράπαρα.
- Δεν έχεις περάσει ποτέ από punk?
Έχω περάσει βέβαια, αλλά δεν έγραψα κάτι. Έπαιζα μπάσο, μόνη μου στο σπίτι, Rage Against The Machine, Sex Pistols, είχα βγάλει στη λύρα Metallica. Πήγαινα τότε στη δασκάλα μου, την Κέλλυ Θωμά, και της έλεγα «Δες, έβγαλα το "Fade To Black"».
- Δάσκαλοι σου η Κέλλυ Θωμά και ο Ross Daily;
Η Κέλλυ Θωμά ήταν η βασική μου δασκάλα, αυτή που μου έκανε ιδιαίτερα. Αυτή μαζί με τον Ross Daily και τον Ζαχάρη Σπυριδάκη οι δάσκαλοί μου σε ορχήστρες, σε ομάδες στο χωριό και σεμινάρια.
- Προέρχεσαι από μια οικογένεια μουσικών. Η Κάλλια Σπυριδάκη, η μητέρα σου, ήταν για αρκετά χρόνια στους Χαϊνηδες. Τελικά αυτό βοηθάει τα πράγματα ή τα περιπλέκει;
Πράγματι, η μαμά μου υπήρξε από τα βασικά πρώτα μέλη στους Χαϊνηδες. Τραγουδούσε, έπαιζε κρουστά, φλογέρα, κιθάρα. Στους πρώτους τρεις δίσκους. Εννοείται ότι βοηθάει πολύ την αντίληψή μου στην μουσική. Από πολύ μικρή μπορώ να ακούσω μια μελωδία και να την εναρμονίσω αμέσως στο μυαλό μου. Για αυτό το λόγο είμαι ακουστικός τύπος, καθόλου θεωρητικός. Δεν τα πάω καθόλου καλά με τα θεωρητικά.
- Είναι αναπόφευκτο τελικά τα παιδιά των μουσικών να γίνουν μουσικοί;
Όχι απαραίτητα. Η αδερφή μου, που έζησε μάλιστα και την μαμά μου στους Χαίνηδες, γιατί είναι πολύ μεγαλύτερη, με περνάει 15 χρόνια, αρχιτέκτονας έγινε. Έπαιξε ως πιτσιρίκα τρομπέτα, ως εκεί, όμως. Δεν ξέρει την μουσική, αλλά μπορεί να αντιληφθεί την μουσική. Έχει κι αυτή αναπτυγμένη μουσική αντίληψη. Μπορεί να της πεις ένα τραγούδι και να το τραγουδήσει πολύ καλά, πιάνει λίγο νότες η φωνή της.
- Το πρώτο τραγούδι που έγραψες ήταν για να καταλάβεις τον εαυτό σου και τον κόσμο ή να επικοινωνήσεις με τους άλλους;
Για τον εαυτό μου. Πάντα για τον εαυτό μου έγραφα.
- Συνεχίζεις έτσι;
Όχι, πλέον με απασχολεί και το συλλογικό κομμάτι, όπως σου είπα. Ωστόσο όλα ξεκίνησαν από ένα παιδάκι που ήταν πολύ μοναχικό στο χωριό του και ήθελε να εκφραστεί.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΞΙ: Επιτυχία
- Από ό,τι καταλαβαίνω σε προέτρεψαν πολύ οι φίλοι σου να προχωρήσεις. Το λες ξεκάθαρα και στο "Flowqueen" ("Οι δικές μου στον Νότο, φωνάζουνε Κότσο άντε στην πρωτεύουσα, δείξε πώς γίνεται"). Μάλλον το αισθάνονταν. Άκουγαν κάτι σε εσένα.
Κυρίως οι φίλες. Οι φίλοι οι ράπερ ήταν «Α, ραπάρει και η Κότσο». Κάπως το υποτιμούσαν. Υπήρξαν βέβαια και δυο-τρεις φίλοι πολύ υποστηρικτικοί. Ο Θάνος Senjay που είχε το μικρόφωνο στο σπίτι του και ο Φλου κάτω στην Κρήτη που ήταν πολύ low bap. Το πρώτο μας crew με τον Φλου λεγόταν "Ηχοφρένεια", δύο τραγούδια είχαμε ανεβάσει όλα κι όλα. Είχαμε γράψει κι άλλα, αλλά δεν τα βγάλαμε πότε. 16-17 χρόνων όλα αυτά. Ουσιαστικά κυρίως η Kate που είναι γραφίστρια και μου έχει κάνει και το σχέδιο στη Fouria, με προέτρεψε, γιατί τότε είχε σχέση με τον Ζερό, σπουδάζαμε μαζί στη Βουλγαρία, μου είπε να μου δώσει ο Ζερό beat, με βοήθησε πάρα πολύ στο να ξαναπάρω μπρος.
- Πότε είπες «οκ, ξεκινάω να το κάνω σοβαρά τώρα»;
Καλή ερώτηση. Νομίζω δεν το είπα ποτέ. Στην πραγματικότητα δεν έπαιξε ποτέ αυτή η κουβέντα στο κεφάλι μου. Πάντα το έκανα σοβαρά. Δεν είχα στόχο ποτέ ωστόσο να γίνω γνωστή και να βγάλω χρήματα. Δεν θα μπορούσα να το δω 100% επαγγελματικά, γιατί είναι και έκφραση. Δεν μπορώ αυτοματοποιημένα να γράψω χιτάκια για να βγάλω λεφτά. Γράφω αυτά που νιώθω. Έβγαλα ένα δίσκο. Έγινε ένα χιτάκι. Θα μπορούσα να πάρω αυτή τη συνταγή και να συνεχίσω να βγάζω μόνο τέτοια τραγούδια. Δεν με εκφράζει, όμως, αυτό. Αλλάζω φάσεις, αλλάζω θεματικές και τα λοιπά.
- Έχεις λογοκρίνει ποτέ τον εαυτό σου από φόβο για το πώς θα ακουστεί κάτι;
Η αλήθεια είναι πως όχι. Κάποιες φορές ίσως που με έπιασαν πάρα πολύ τα νεύρα μου με μία κατάσταση που θέλησα να κράξω, αλλά με σταμάτησε η σκέψη ότι υπάρχουν τόσες πολλές άλλες που θα ήθελα να κράξω, γιατί να ασχοληθώ με αυτή την μία και συγκεκριμένη. Δεν μου πήγε η καρδιά.
- Τι σε ενοχλεί και τι σε ευχαριστεί πλέον στον περιβόητο όρο "fem rap";
Όταν τον χρησιμοποιούσαμε κάποτε ήμασταν σε πολύ συγκεκριμένες καταστάσεις, στον δρόμο, σε πορείες, σε συνελεύσεις. Δεν γίνεται να λες ανήκω στη fem rap απλώς επειδή είμαι κοπέλα και ραπάρω. Έχει τεράστα διαφορά να ανήκω σε μια φεμινιστική οργάνωση, να είμαι στον δρόμο, σε πορείες, να ασχολούμαι με αυτό ενεργά και να συζητάω για αυτά τα ζητήματα. Το να είσαι μια γυναίκα και να ραπάρεις είναι ένας αγώνας από μόνος του, αλλά δεν είναι το ίδιο με το ασχολούμαι με τις δολοφονημένες γυναίκες, τις κακοποιημένες.
- Ωστόσο είναι μια πραγματικότητα ότι για να τα καταφέρει ακόμα και σήμερα μια γυναίκα σε αυτόν τον χώρο πρέπει να προσπαθήσει διπλά. Και βέβαια κοιτάζοντας τα φεστιβάλ, παρατηρούμε ότι τα γυναικεία ονόματα στα διάφορα line up υστερούν σημαντικά σε σχέση με τα ανδρικά.
Σίγουρα. Ποσοτικά οι άνδρες υπερισχύουν. Δεν ξέρω αν είναι αυτό λόγος. Έχουμε ανάψει ωστόσο ένα φυτίλι και είμαστε εδώ να αγωνιστούμε για αυτό.
- Πώς αντιλαμβάνεσαι την επιτυχία;
Οι καλλιτέχνες δεν αντιλαμβάνονται την επιτυχία. Αντιλαμβάνονται καλύτερα την αποτυχία. Εγώ όσα μπράβο και να μου πούνε, δεν καταλαβαίνω και πολλά. Εμένα το μυαλό μου τρέχει ήδη στο επόμενο.
- Σκέψεις και συναισθήματα στα live;
Νιώθω μεγάλη αγάπη για το κοινό. Θέλω πολύ να περάσουμε καλά εγώ και τα άτομα που έχω φέρει να παίξουμε, αλλά είναι χωμένο στο μυαλό μου, «ωραία, τώρα τι είναι το επόμενο».
- Άγχος δηλαδή;
Εννοείται. Για καθετί. Πολύ. Από τη στιγμή που ένα παιδί που θα μου ζητήσει φωτογραφία μέχρι το κάθε live, τον κάθε δίσκο. Αυτό το άγχος με κάνει συχνά να θέλω να κλείνομαι, να είμαι ζεν, να μην μου μιλάει κανείς.
Μετά την επιτυχία της Χαϊμαλίνας έχει μεγαλώσει αυτό το άγχος, γιατί όταν αρχίζει να παίρνει υπόσταση η έννοια της επιτυχίας, αρχίζει να παίρνει υπόσταση και η έννοια της και της αποτυχίας.
- Όταν ξεκίνησες να γράφεις μουσική, σκέφτηκες ποτέ ότι θα μπορούσες να ζεις από αυτήν;
Δεν ήταν στόχος ποτέ. Ούτε με νοιάζει το λίγος κόσμος ή πολύς. Θέλω ο κόσμος να περνάει καλά.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΠΤΑ: Σύνθεση
- Πρώτα έρχονται οι λέξεις ή τα beats?
Τον τελευταίο χρόνο έχω γίνει περισσότερο beatmaker, οπότε πρώτο έρχεται το beat, μετά το τραγούδι, αφού ψυχολογώ μελωδικά το beat, και τέλος οι λέξεις. Παλαιότερα μπορεί να είχα στο μυαλό μου ένα ρεφραίν ή μια λέξη-κλειδί π.χ. "Rap Diva" και μετά ερχόταν από πάνω το beat και κόλλαγε κάπως.
- Έμπνευση; Είναι ποτέ ένας συγγραφέας, ένα βιβλίο, μία σειρά, μία ταινία;
Μια ταινία, ένα βιβλίο, ένα ταξίδι θα έρθει να κουμπώσει πάνω σε ένα θέμα που ήδη με καίει και ήδη έχω γράψει για αυτό. Δεν είμαι της σχολής του ΛΕΞ, είδα ένα σκηνικό, είδα μια ταινία, γράφω ένα τραγούδι σαν τίτλος τραγουδιού ή βασικό punchline.
- Πώς προκύπτει το σωστό flow; Πότε κουμπώνει το beat με τις λέξεις; Είναι κάτι που απλώς το αισθάνεσαι; Ή υπάρχει τεχνική;
Σοβαρή τεχνική. Εγώ τώρα για να γράψω ένα τραγούδι πρέπει να βάλω το beat στο σαλόνι, να κόβω βόλτες σε όλο το σπίτι και να τραγουδάω από πάνω για να βγάλω μια μελωδία. Θέλω τον χρόνο και τον χώρο μου. Στον δρόμo, στο λεωφορείο ή στο πεζοδρόμιο δεν μπορώ να το κάνω. Υπάρχουν άνθρωποι που πηγάζει από μέσα τους αυτό. Μπορούν να βγάλουν 15.000 flow σε ροή. Εγώ δεν βρίσκομαι ακόμα σε αυτό το επίπεδο. Το σκέφτομαι ακόμα.
- Στη Χαϊμαλίνα ακούω πολλά διαφορετικά flows, ταχύτητες, beat, ρυθμούς. Στο "Flowqueen" συναγωνίζεσαι τον Eminem στο "Rap God", στο "Skit", ακραίο, αλλά μου φέρνεις Σκιαδαρέσες στο μυαλό με τις πολυφωνίες. Και βέβαια κάθε κομμάτι σου σχεδόν είναι μία διαφορετική περίπτωση σε αυτό το άλμπουμ.
Δεν μπορώ να είμαι σε ένα κουτί. Θέλω να είναι πολύπλοκο. Και τους καλλιτέχνες που προανέφερες, παρόλο που τους θαυμάζω σε κάτι τον καθένα, π.χ. αυτός είναι καλός στιχουργός, αυτός έχει καλά flows, αυτός έχει πολύ καλά “μπίτια” και τρόπο που τα πατάει, ο άλλος χροιά φωνής, εγώ θέλω να πειραματίζομαιι σε όλα τα επίπεδα συνέχεια. Αν π.χ. ακούσω έναν δίσκο που είναι όλος drill, τυφλοσούρτης όλος με το ίδιο flow, θα θαυμάσω τον άλλο για την επιμονή του και την ικανότητα του να μένει τόσο σταθερός σε αυτό που θέλει, γιατί εγώ δεν μπορώ να το κάνω. Θα ακούσω όμως 2-3 κομμάτια από αυτόν και θα πάω στον επόμενο. Βαριέμαι. Θέλω οι δίσκοι μου να είναι θεματικοί, αλλά όχι με τον ίδιο ήχο και ηχόχρωμα.
- Αγαπημένο κομμάτι;
"Κλειστοφοβία" από το Toulipe Noir.
- Υπάρχουν μουσικοί γύρω σου που θαυμάζεις πολύ;
Ο έρωτας μας από τα εγχώρια ο ΠΕΝΘΙΜΟΣ / clown. Είναι φοβερός. Αν κάνει focus σε στίχο, θα γράψει φοβερό στίχο, αν φοκουσάρει σε flows, θα γράψει από τα καλύτερα flows και τα πιο γρήγορα. Επίσης το Αδέσποτο. Είναι MC για μένα. Τον τσεκάρω. Ό,τι βγάζω μου αρέσει. Από διεθνή τρελαίνομαι με Doechii. Snow The Product επίσης αγαπημένη μου τα τελευταία δύο χρόνια.
- Θέμα στον επόμενο δίσκο έχεις σκεφτεί;
Νομίζω ότι θα είναι γύρω από τη μουσική βιομηχανία και το πώς ένας καλλιτέχνης μπαίνει σε ένα παλούκι. Κυρίως πώς το βιώνω εγώ. Πώς είναι να είσαι μία γυναίκα rapper όχι πλέον στον δρόμο ή στις κοινότητες, αλλά πώς σε αντιμετωπίζει η πιο εμπορική σκηνή. Μήπως πρέπει να είσαι λίγο πιο "τραγουδιάρα", γιατί το pop άκουσμα στις γυναίκες είναι πιο σύνηθες από το rap, μήπως να είσαι πιο feminine, πώς θα ζήσω από αυτό που αγαπάω χωρίς να πρέπει να το αλλάξω και να γίνει κάτι άλλο για να είναι πιο απλό στα αυτιά του ακροατή κι άλλα παρόμοια ερωτήματα η βάση του.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΚΤΩ: Gagarin 205
- Το Σαββατο στο Gagarin συναντιέσαι με τον The Boy, τη Δεσποινίς Τρίχρωμη, τον Larry Gus . Μίλησε μας για αυτό.
Πρόκειται για ένα live οικονομικής ενίσχυσης επιζωσών έμφυλης βίας. Σκοπός μας η συγκέντρωση των δικαστικών εξόδων για τις επιζώσες έμφυλης βίας που κατήγγειλαν τον κακοποιητή τους. Το σύνθημά μας γνωστό. Καμία μόνη.
- Το line up έκπληξη. Φαινομενικά θα έλεγε κάποιος τι κάνει η Aeon εκεί, αν και για μένα ο Βούλγαρης έχει ραπ καρδιά με αυτή την έντονη ρητορική και τον λόγο τον καταγγελτικό κι ο Larry Gus ξέρει πότε και πού υπάρχει λόγος να δώσει το παρόν. Δεν αναλώνεται σε άσκοπες εμφανίσεις και η Δεσποινίς Τρίχρωμη βέβαια είναι γυναίκα. Πώς βρέθηκες εσύ ανάμεσα σε αυτούς;
Ο Tsolimon με πρότεινε. Ξάδερφός μου και νονός μου. Και βέβαια ο σκοπός είναι ο βασικός λόγος.
- Στη συνέχεια τι έχει το πρόγραμμα;
Στην Ικαρία στο τέλος του μήνα συμμετέχω σε ένα αντιφασιστικό φεστιβάλ, γιατί από ό,τι μαθαίνουμε κι εκεί έχουν αγριέψει τα πράγματα.
OUTRO
- Πες μου μια ερώτηση που πάντα θα ήθελες να σου κάνει κάποιος δημοσιογράφος και δεν σου κάνει ποτέ κανείς.
Η αλήθεια είναι ότι πρέπει να μπούμε σε πολύ εσωτερικά πράγματα, για αυτό δεν μπορεί να μου τις κάνει κάποιος, αν δεν με ξέρει προσωπικά. Μια ερώτηση θα ήταν μάλλον αν κάναμε κάποιο λάθος στο πώς χειριστήκαμε το φεμινιστικό κομμάτι, το αντιεμπορικό, το DIY.
- Κάνατε λοιπόν;
Υπήρξαν πολλά πράγματα που, αν μπορούσα να γυρίσω πίσω στο παρελθόν, θα τα άλλαζα, αλλά την εποχή που τα έκανα τα θεωρούσα πάρα πάρα πάρα πολύ σωστά. Και αυτό είναι το πρόβλημα με το να ζεις κάτι τόσο βαθιά και στρεσογόνα και έντονα και να θες να βγεις και να μιλήσεις για αυτό. Το να είσαι μια γυναίκα που σε μειώνουν παντού καθημερινά από την μουσική μέχρι την καθημερινότητά σου, οι γκόμενοι, οι φίλοι σου, η οικογένειά σου και να θες να ξεκινήσεις αγώνα γύρω από αυτό, δύσκολο. Οι κοινωνικοί αγώνες θα πρέπει να γίνονται με καθαρό μυαλό, το οποίο δεν το έχεις εκείνην τη στιγμή. Κι έτσι, όταν μάχεσαι ενώ είσαι 100% μέσα σε αυτό και το ζεις, κάνεις λάθη.
- Τρία πράγματα που θα ήθελες να σου συμβούν τα επόμενα 5 χρόνια;
1. Να μπορώ να πω ότι πληρώνω το νοίκι μου και με τα χρήματα που απομένουν βγαίνει ο μήνας. 2. Να παίξω σε γήπεδο αθηναϊκό, κι αν παίξω σε κάποιο μεγάλο φεστιβάλ, να μην με βάλουν πρώτη. 3. Έμπνευση.
- Στον 15χρονο εαυτό σου τι θα έλεγες σήμερα;
Να μην είναι τόσο πολύ έντονος στο πώς εκφράζεται, να μην ακυρώνει εύκολα ανθρώπους όταν δε συμφωνεί απόλυτα μαζί τους όσο αφορά το ραπ, την πολιτική και την προσωπική ζωή και σίγουρα να μην είναι τόσο φίλος με όλους. Η επιτυχία της Χαϊμαλίνας με δίδαξε το τελευταίο. Πριν γίνω γνωστή όλοι ήταν φίλοι μου. Μετά έμεινα με δυο-τρεις. Άλλαξαν οι γύρω μου χωρίς να αλλάξω εγώ. Απογοητεύτηκα πολύ.
- Τι φοβάσαι περισσότερο; Να αλλάξεις ή να μείνεις ίδια;
Να μείνω ίδια. Φοβάμαι να μείνω στάσιμη, γιατί αυτό σημαίνει και για τη ζωή μου και για την έμπνευση μου και για την μουσική μου ότι δεν υπάρχει εξέλιξη. Σε καμία περίπτωση βέβαια δεν θα αλλάξει η βάση μου. Δεν θα πάω από τα αλώνια στα σαλόνια σίγουρα. Είμαι σε μια φάση τώρα που αυτό που κάνω είτε θα πάει πολύ γρήγορα και θα γίνει χαμός ή θα πάει πάρα πολύ αργά. Το σίγουρο είναι ότι θα μείνω πολύ καιρό μέσα σε αυτό και θα προσπαθήσω να τα καταφέρω, ενώ όλοι και όλα τα υπόλοιπα γύρω μου μπορεί να αλλάζουν.
