Στην εποχή του υψηλού θεάματος, των υπερ-σύγχρονων ψηφιακών μέσων και των τεράστιων παραγωγών η Patti Smith εμφανίζεται σε μια μικρή σκηνή -αναλογουμένου του μεγέθους της- με φώτα απλά, -ανά στιγμές ανύπαρκτα-, μακριά από γιγαντοοθόνες και μαγικά εφέ, για να δείξει στους ανθρώπους πώς γίνονται τα πράγματα με μια φωνή και τις λέξεις της. Γύρω της παλιοί θαυμαστές-λάτρεις της punk, νεότεροι ακροατές, άνθρωποι που τη θεωρούν ποιήτρια και της φωνάζουν από νωρίς να τους χαρίσει ένα ποίημα. Η Patti Smith ανοίγει τη φετινή συναυλιακή χρονιά στο Δημοτικό Θέατρο του Λυκαβηττού με μια sold out βραδιά σε μια ατμόσφαιρα ήδη ηλεκτρισμένη πριν καν εμφανιστεί στη σκηνή.
Πάντα με ένα λευκό μπλουζάκι, ένα τζιν, αρβύλες κι -ενίοτε- ένα μαύρο σακάκι με μια ζεστασιά και αλήθεια πηγαία, χωρίς ίχνος επιτήδευσης και φτιασιδιού.
Άλλοτε ρομαντική άλλοτε καταγγελτική πάντα με μια φωνή ωμή και δριμεία μας χάρισε το βράδυ της Παρασκευής ένα μαγευτικό δίωρο περνώντας με άνεση από τον ψίθυρο στην κραυγή, από τον έρωτα στην πολιτική διαμαρτυρία.
20.45, ήδη στη σκηνή με μια μεγάλη ουρά θεατών έξω από το θέατρο του Λυκαβηττού και ήδη πλήθος καθήμενων θαυμαστών στις κερκίδες του θεάτρου.
Me τo “Dancing Barefoot” στη σκηνή και μια καθηλωτική απλότητα, δυο γκρίζες κοτσίδες που γρήγορα έλυσε και χέρια-αγκαλιά τραγούδησε “oh God I fell for you” πριν καν νυχτώσει με ένταση σχεδόν θεατρική κι ένωσε το κοινό σε μια συλλογική συγκίνηση. Ακολούθησε το “Ghost Dance” με δυο κιθάρες κλασικές, σαν ύμνος τρυφερός, ψαλμός σχεδόν ακουστικός για τους Αμερικάνους γηγενείς, τα φαντάσματα και όσους χάθηκαν.
Ένα σετ μικρό, σφιχτό ανάμεσα σε μουσική και αφήγηση που διαπέρασε τους ιθαγενείς της Αμερικής, τα παιδιά της Παλαιστίνης και κάθε άλλης εμπόλεμης ζώνης, την αδικία, την αλληλεγγύη, τους φίλους που έχουν φύγει, τον Arthur Rimbaud, τον Jim Morrison (με τη φανταστική ατάκα “Two for Jim”), την ηλικία, τον πόνο, την πολιτική. Κάθε κομμάτι και μια ιστορία προσωπική ή συλλογική πλαισιωμένη από τα δυο εκφραστικά της χέρια και τον απροκάλυπτο λόγο της.
Σχεδόν spoken-word performance σε σημεία όπως το “Space Monkey” με το εντυπωσιακό ουρλιαχτό κι ένα “Revenge” που μέσα του σαν να μάλωνε, “Break It Up”, το οποίο μας διηγήθηκε ότι έγραψε με τον Tom Verlaine για το “Horses”, περιγράφοντας ένα όνειρο στο οποίο ο Jim Morisson έβγαινε μέσα από ένα άγαλμα του Προμηθέα και άνοιγε τα φτερά του σαν πεταλούδα που μεταμορφώνεται και πετά μακριά. Κατά τη διάρκεια της διασκευής του “Crystal Ship” των Doors σχεδόν απήγγειλε τους στίχους σαν ποίημα πάνω από την υποβλητική μουσική, ενώ το άγριο και σπαρακτικό “Pissing in a River” με μια ένταση πρωτόγονη μεταμόρφωσε τη φωνή της μέσα σε λίγα λεπτά από εύθραυστη και τρυφερή σε ωμή και σχεδόν βίαιη.
Στιγμή που δεν θα ξεχάσει κανείς το 9λεπτο “Fireflies” που λειτούργησε όπως πάντα σαν προσευχή και στιγμή ιεροτελεστίας μέσα σε ένα κατάμεστο, απόλυτα ήσυχο Λυκαβηττό, που σαν υπνωτισμένος ακολούθησε τα 11 βήματα της Patti Smith από την ευαλωτότητα ως τη δύναμη της ψυχής. Αφήγηση καθηλωτική που ανέδειξε ο εξαιρετικός ήχος μέχρι το “Two steps, till I’ m blessed by you / Blood of my blood bone of my bone / Can but do for you, I and I alone”.
Tο “Isn’t It a Pity” του George Harrison τραγούδησε ο Tony Shanahan με τους φακούς των κινητών σαν σύγχρονους αναπτήρες να φωτίζουν γλυκά τα διαζώματα σε ένα διάλειμμα λίγων λεπτών για την Patti Smith, που αποχώρησε από τη σκηνή, αφήνοντας χώρο στο τραγούδι και στη μελαγχολία του.
“Το 2003, εγώ και ο Tony Shanahan γράψαμε αυτό το τραγούδι για τον παλαιστινιακό λαό. Το τραγουδάμε όμως ακόμα με αγάπη και ελπίδα για τα παιδιά της Παλαιστίνης, τα παιδιά του Λιβάνου, του Σουδάν, του Κονγκό, τα παιδιά όλου του κόσμου. Τα αθώα παιδιά», ανέφερε στο “Peaceable Kingdom”, μέσα στο οποίο έμπλεξε το “People Have The Power” σε πιο χαμηλούς τόνους, αφήνοντας να φανεί μια μικρή έλλειψη αισιοδοξίας που δεν υπάρχει διάλογος και αλληλεγγύη, όπως ήλπιζαν 23 χρόνια πριν. Λίγο αργότερα το απόλυτο ερωτικό κομμάτι για τον σύζυγό της Fred “Sonic” Smith, το οποίο πριν ξεκινήσει σημείωσε ότι είναι για τον μπαμπά του Jackson και το έγραψε στην κουζίνα του διαμερίσματός της, περιμένοντας (όπως γνωρίζουμε) τηλεφώνημα από τον Fred με τον οποίο τότε διατηρούσε μια εξ αποστάσεως σχέση. Με το πιο τρυφερό της χαμόγελο και τον γνωστό χορό των χεριών της να σχηματίζει κάθε λέξη -σχεδόν σαν δεύτερη γλώσσα, νοηματική- άφησε τη φωνή της να λυγίσει και ξεσήκωσε το κοινό φωνάζοντας “Because the night belongs to Athens”.
Συναυλία με ξεκάθαρο πολιτικό τόνο, αν εξαιρέσουμε αυτή την μικρή προσωπική στιγμή. Στο “Peaceable Kingdom” ευθεία πολιτική δήλωση. Το “People Have the Power” το καταληκτικό συλλογικό σύνθημα με το κοινό να τραγουδά κάθε λέξη κι εκείνη να επαναλαμβάνει “Use your voice”, συνδέοντας τη μουσική με πολιτική συμμετοχή και αντίσταση. Το “Gloria” καθαρή έκρηξη ενέργειας. Ένα κουαρτέτο φίλων και συγγενών δίπλα της να θυμίζουν τους πιστούς συνοδοιπόρους της. Ο γιος της Jackson Smith, με την αγαπημένη του Telecaster σε κιθαριστικά περάσματα που πρόσθεταν μια πιο garage και νευρική ενέργεια στη σκηνή. O Tony Shanahan σε μπάσο και πλήκτρα, 30 χρόνια φίλος και συνεργάτης, και ο Seb Rochford κράτησαν τον ήχο μινιμαλιστικό, αλλά γεμάτο ένταση, αφήνοντας χώρο στις λέξεις της Patti Smith να κυριαρχούν.
Παρά τα 79 της χρόνια, η Patti κινήθηκε στη σκηνή με ένταση κι ορμή που θύμιζε τις μέρες του CBGB, την beat ποίηση και την avant-garde σκηνή της Νέας Υόρκης. Όταν τραγούδησε τον εμβληματικό πρώτο στίχο “Jesus died for somebody’s sins but not mine”, το θέατρο αντέδρασε σχεδόν σαν να παρακολουθούσε ιστορική αναπαράσταση μιας άλλης εποχής, σε απόλυτη σύνδεση ωστόσο με το παρόν .
Θριαμβευτικό κλείσιμο με το “People Have the Power” και τον κόσμο να κατεβαίνει από τις κερκίδες στην αρένα, μπροστά της, κοντά της, να ενώνει τη φωνή του μαζί της τραγουδώντας την ανθρώπινη δύναμη, τη δικαιοσύνη και τη συλλογικότητα.
79 χρόνων Patti Smith σφύζει από ζωή, γεμίζει θέατρα, χαμογελά ευγενικά και σκορπίζει ελπίδα, πατάει στη σκηνή με τσαμπουκά και διάθεση αντίστασης. Ευχαριστεί το αθηναϊκό κοινό για το “Free Palestine” και δηλώνει It’s beautiful to hear”, ανοίγει χαραμάδες και χωράει το χιούμορ, συνεχίζει να φωνάζει ότι αγαπάει τους ανθρώπους και πιστεύει σε αυτούς, παραμένει πολιτική με αναφορές στην κοινωνική πραγματικότητα και συνδέει την ποίηση με το punk πνεύμα με τρόπο που κάνουν κάθε εμφάνισή της να μοιάζει περισσότερο με πράξη αντίστασης παρά με νοσταλγικό revival του παρελθόντος.
Η Patti Smith επέστρεψε για να επιβεβαιώσει ότι εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη σκηνή ως χώρο αλήθειας, ποίησης και πολιτικής έκφρασης. Ήρθε να μας θυμίσει να αγαπάμε τους ανθρώπους, τον άνθρωπό μέσα μας, να αγωνιζόμαστε, να αισθανόμαστε, να μην τα παρατάμε ποτέ, να πίνουμε νερό και να χρησιμοποιούμε τη φωνή μας.
Support act δεν υπήρξε. Μόνο ένα κουαρτέτο να κρατάει δίπλα στην τεράστια ψυχή της τον ρυθμό. Η βραδιά ξεκίνησε και τελείωσε αποκλειστικά με αυτήν.
Βραδιά αφήγησης, μνήμης και συλλογικής κάθαρσης. Φως, τέχνη, σοφία, ποίηση, punk μπρίο, αντίδραση και μουσική.
Γυναίκα-μανιφέστο.
This is Patti Smith.
Βαθιά υπόκλιση.
