Το συγκρότημα που συντρόφευε τις εφηβικές μου αναζητήσεις, αλλά και τις ώριμες, στοχαστικές, ερωτικές και φιλικές στιγμές μου στον κλεμμένο χρόνο, έρχεται καταπάνω μου πιο οργισμένο από ποτέ. Σαν τους λαούς που τους έκλεψαν τη γη, τη φωνή και την εφηβεία τους, σαν εκείνα τα ποιήματα μιας ματωμένης πένας που δεν γράφτηκαν ποτέ. Υπόγεια Ρεύματα, ανακατεμένα με την ποίηση του Κώστα Βάρναλη, του Κώστα Καρυωτάκη και του Κωστή Παλαμά, κάθονται στο ίδιο τραπέζι και πίνουν θαλασσινό νερό στην υγειά μας. Στις 13 Ιουνίου θα χορεύω πάνω σε αιχμηρούς στίχους και θα γίνω κι εγώ ερώτημα - όπως λέει ο Γρηγόρης Κλιούμης - μιας κινητήριας δύναμης για τη δημιουργία. Κάτω από τα κόκκινα φουγάρα της Τεχνόπολης του Δήμου Αθηναίων θα φωνάξουμε «ΟΡΓΗ ΛΑΟΥ», κι ας μην είμαστε...
- Όταν ξεκινήσατε στις αρχές των 90s, το ελληνικό ροκ βρισκόταν ανάμεσα στην έκρηξη της μεταπολίτευσης και στην έλευση μιας νέας, πιο τηλεοπτικής εποχής. Αν κοιτάξετε πίσω, ποια ήταν η πρώτη ανάγκη που σας έσπρωξε να γίνετε συγκρότημα;
Η παρέα. Τα κοινά βιώματα. Το να εκφράσουμε όλα όσα νιώθαμε και κυρίως το να βρούμε τη δική μας φωνή.
- Αν ανατρέξουμε στα πρώτα σας τραγούδια, ακούει κανείς μια γενιά που αναζητούσε χώρο να αναπνεύσει. Πόσο διαφορετική ήταν η Ελλάδα που περιγράφατε τότε από τη χώρα που βλέπετε σήμερα?
Μπορεί πολλά να έχουν αλλάξει με βασικότερο όλων τη μετάβαση από μια αναλογική εποχή σε μια εντελώς ψηφιακή εποχή. Υπάρχει κάτι που δεν αλλάζει ποτέ όμως. Είναι η ανάγκη των ανθρώπων, και ιδιαίτερα των νέων ανθρώπων, να βρουν το χώρο τους, τη φωνή τους, την αξιοπρέπειά τους και να εκφράσουν τις ανάγκες και τα θέλω τους. Η ουσία παραμένει η ίδια ασχέτως γενεών. Τώρα πολύ περισσότερο από τη δική μας εποχή.
- Σε μια εποχή όπου η μουσική καταναλώνεται αποσπασματικά, εσείς επιμένετε να φτιάχνετε έργα με εσωτερική συνοχή. Γιατί σας ενδιαφέρει τόσο η έννοια του άλμπουμ ως αφήγηση;
Έχετε δίκιο! Και ισχύει για τα πάντα, μουσική, γνώση, σχέσεις, όλα καταναλώνονται! Και όλα αποσπασματικά! για μεγιστοποίηση του «κέρδους», εμείς προτιμάμε να ψάχνουμε και να βρίσκουμε εσωτερική συνοχή σε μεγαλύτερες εικόνες ! Μήπως και καταφέρουμε ποτέ να δούμε την μεγαλύτερη εικόνα.
- Το κοινό συχνά αντιμετωπίζει τους καλλιτέχνες ως ανθρώπους που έχουν απαντήσεις. Υπήρξε περίοδος που γράφατε τραγούδια ενώ στην πραγματικότητα υπήρχαν μόνο ερωτήματα;
Πάντα! Τα ερωτήματα είναι η κινητήριος δύναμη για τη δημιουργία.
- Από τον Θάνο Μικρούτσικο μέχρι τον Μάνο Ελευθερίου, η ελληνική παράδοση απέδειξε ότι η ποίηση μπορεί να βρει δεύτερη ζωή μέσα από τη μουσική. Εσείς πότε αποφασίσατε ότι η ποίηση δεν θα ήταν απλώς μια αναφορά αλλά οργανικό κομμάτι της ταυτότητάς σας;
Δεν υπήρξε κάποια συνειδητή απόφαση ότι «από εδώ και πέρα η ποίηση θα γίνει κομμάτι της ταυτότητάς μας». Συνέβη πολύ νωρίτερα και πολύ πιο φυσικά, όταν στα χέρια του Γρηγόρη έπεσε η ποιητική συλλογή «Οργή Λαού» του Βάρναλη. Υπήρξε έμπνευση για να γίνει το πρώτο τραγούδι «Ο Γάιδαρος του Κόλλια». Κι από εκεί και πέρα, ο Βάρναλης μας έμαθε να σεβόμαστε τη γλώσσα και να είμαστε αυστηροί με το στίχο. Του χρωστάμε τα πάντα.
- Το Οργή Λαού δεν μοιάζει με έναν δίσκο που χρησιμοποιεί την ποίηση ως «περιτύλιγμα». Ακούγεται σαν να αντιμετωπίζει τα ποιήματα ως πολιτικά ντοκουμέντα. Ήταν εξαρχής αυτή η πρόθεση σας;
Η ποίηση δε μπορεί να είναι περιτύλιγμα. Ντοκουμέντο μπορεί να αποτελεί για κάποιον που κάνει την αντίστοιχη ιστορική έρευνα. Όμως, η ποίηση αυτή είναι πολιτική και είναι διαχρονική. Τα ποιήματα αυτά μπορεί να γράφτηκαν σε άλλες περιόδους αλλά σήμερα είναι ότι πιο επίκαιρο υπάρχει.
- Ο Βάρναλης έγραφε για κοινωνίες που πίστευαν ότι προχωρούν ενώ στην πραγματικότητα ανακυκλώνουν τις ίδιες ανισότητες. Όταν διαβάζετε σήμερα την «Εθνική Παιδεία», τι σας σοκάρει περισσότερο;
Το πόσο σύγχρονη μοιάζει. Όχι επειδή τίποτα δεν έχει αλλάξει, αλλά επειδή οι μηχανισμοί αναπαραγωγής ανισοτήτων και εξουσίας παίρνουν συχνά νέα ονόματα χωρίς να αλλάζουν ουσιαστικά.
- Στο "Εμείς οι εργάτες" του Παλαμά υπάρχει μια σχεδόν προφητική αίσθηση συλλογικότητας. Πιστεύετε ότι η έννοια του «εμείς» έχει αποδυναμωθεί στη σύγχρονη πραγματικότητα;
Το "εμείς" δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά δοκιμάζεται πάρα πολύ. Ζούμε σε μια εποχή που υπερισχύει το εγώ. Παρ' όλα αυτά, κάθε φορά που οι άνθρωποι συναντιούνται γύρω από έναν κοινό σκοπό, μια συναυλία, μια διεκδίκηση ή μια ανάγκη, το «εμείς» επιστρέφει.
- Το ενδιαφέρον είναι ότι οι ποιητές που επιλέγετε δεν είναι ουδέτεροι. Είναι φωνές που συγκρούστηκαν με την εποχή τους. Αφουγκράζεστε τα συγγράμματα τους ή και τους ανθρώπους πίσω από αυτά;
Και τα δύο. Μας ενδιαφέρει το έργο, αλλά έχει πάντα ενδιαφέρον και η διαδρομή, η πρόθεση, οι συγκρούσεις, οι αντιφάσεις και οι συνθήκες μέσα στις οποίες έζησαν οι δημιουργοί του.
- Το υλικό του δίσκου παρουσιάστηκε πρώτα ζωντανά μέσα από το GRis Festival σε Ρέθυμνο, Θεσσαλονίκη και Βερολίνο. Τι σας δίδαξε αυτή η εμπειρία, για αυτά τα τραγούδια πριν ακόμη μπείτε στο στούντιο;
Μας έδειξε ότι αυτά τα τραγούδια μπορούσαν να σταθούν μπροστά σε ανθρώπους χωρίς καμία ενορχηστρωτική ασφάλεια. Το κοινό λειτούργησε σαν ένας πρώτος καθρέφτης και μας βοήθησε να βρούμε τη σωστή κατεύθυνση.
- Στην ιστορία της ροκ μουσικής, από τους Clash μέχρι τον Dylan, τα πιο πολιτικά τραγούδια συνήθως γεννιούνται όταν ο δημιουργός αμφισβητεί πρώτα τον εαυτό του. Ποια δική σας βεβαιότητα κατέρρευσε κατά τη διάρκεια της δημιουργίας του Οργή Λαού;
Κάθε βεβαιότητα μας καταρρέει κατά τη διάρκεια της δημιουργίας. Μετά από τόσα χρόνια είμαστε βέβαια ότι κάθε καινούργιο έργο σε φέρνει ξανά στην αφετηρία και σε αναγκάζει να αμφισβητήσεις οτιδήποτε μπορεί να θεωρούσες δεδομένο.
- Ο τίτλος του δίσκου είναι σχεδόν προκλητικός για μια εποχή όπου η οργή συχνά μετατρέπεται σε προϊόν προς κατανάλωση. Μήπως η κοινωνική αγανάκτηση έχει χάσει την ανατρεπτική της δύναμη;
Η οργή από μόνη της όχι. Αυτό που συχνά εξουδετερώνεται είναι η μετατροπή της σε συλλογική πράξη.
- Ο δίσκος είναι αφιερωμένος στον Γιάννη Παρλαβάντζα, έναν άνθρωπο που περιγράφετε ως φίλο, δάσκαλο και ήρωα. Ποιο είναι το σημαντικότερο μάθημα που σας άφησε και συνεχίζει να υπάρχει μέσα στη μουσική σας;
Η δύναμη , η αγάπη, η ζωντάνια , η ελπίδα και η επανάσταση!
- Αν μπορούσατε να καθίσετε στο ίδιο τραπέζι με τον Καρυωτάκη, τον Βάρναλη και τον Παλαμά, ποιος πιστεύετε ότι θα διαφωνούσε περισσότερο με τον κόσμο του 2026 και γιατί;
Θα ήταν όνειρο, και νομίζω ότι θα συμφωνούσαμε σίγουρα όλοι! Και μαζί με τον Σουρή θα τραγουδάγαμε όλοι μαζί ένα σκατολογικό-μυρωδάτο τραγουδάκι.
- Στις 13 Ιουνίου ανεβαίνετε στη σκηνή της Τεχνόπολης για μια βραδιά αφιερωμένη στη μελοποιημένη ποίηση. Αν η βραδιά αυτή μπορούσε να αφήσει μία μόνο φράση να αιωρείται πάνω από την Αθήνα όταν θα σβήσουν τα κόκκινα φουγάρα, ποια θα θέλατε να είναι;
ΟΡΓΗ ΛΑΟΥ!
INFO: Υπόγεια Ρεύματα • Σάββατο 13 Ιουνίου • Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων: Πειραιώς 100, Γκάζι,
Πόρτες: 19:30 • ‘Eναρξη: 21:00
Τιμή εισιτηρίων: Προπώληση 15€, Ταμείο 18€
(Ελεύθερη είσοδος για παιδιά μέχρι 10 ετών)
Προπώληση εισιτηρίων:
Ηλεκτρονικά: https://www.more.com/gr-el/tickets/music/ypogeia-reumata-orgi-laou/
Φυσικά Σημεία MORE: https://www.more.com/gr-el/physical-spots/
