Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά τα πρώτα βήματα των Rotting Christ στην ελληνική μουσική σκηνή, ο Sakis Tolis παραμένει μια από τις πιο ανήσυχες και συνεπείς μορφές του black metal. Με αφορμή την επανηχογράφηση του Aealo και την κυκλοφορία του τρίτου προσωπικού του άλμπουμ Everything Comes To An End, βρεθήκαμε με τον ίδιο στο κέντρο της Αθηνας για μια συζήτηση γύρω από τη δημιουργία, την προσωπική του φιλοσοφία και την πορεία της μπάντας που συνέβαλε να διαμορφωθεί το λεγόμενο "Hellenic Black Metal". Μιλώντας με ειλικρίνεια για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, ο Σάκης μάς εξηγεί γιατί, ακόμα και σήμερα, μένουν πάντα πίστοι σε αυτό που ξεκινήσαν. Το "Νοn Serviam".
- Καλώς όρισες στο Avopolis Μusic Νetwork, Σάκη. Νιώθουμε ιδιαίτερη χαρά που σε φιλοξενούμε. Με τους Rotting Christ να ετοιμάζουν την επανηχογράφηση του Aealo, σχεδόν παράλληλα με την κυκλοφορία του τρίτου προσωπικού σου άλμπουμ, Everything Comes To An End, θεωρείς πως αυτή η συγκυρία αντικατοπτρίζει την ωρίμανση σου ως δημιουργού;
Καλησπέρα παιδιά! Κι εγώ νιώθω ιδιαίτερη χαρά που με φιλοξενείτε και σας ευχαριστώ πολύ γι’ αυτό. Αυτή την περίοδο βρίσκετε τη μπάντα σε μια πολύ δημιουργική φάση, με νέες κυκλοφορίες και έντονες καλλιτεχνικές ανησυχίες, σε αντίθεση με την εποχή που ζούμε, η οποία δυστυχώς συχνά μας αποπροσανατολίζει από ό,τι έχει πραγματικά να κάνει με την τέχνη.
- Το νέο προσωπικό σου άλμπουμ κυκλοφορεί ως πλήρως ανεξάρτητη digital έκδοση. Είναι αυτή μια συνειδητή καλλιτεχνική και πολιτική πράξη απέναντι στη μουσική βιομηχανία;
Ναι, ο λόγος που γράφω και δημιουργώ μουσική ως Sakis Tolis είναι για να τη μοιράζομαι μέσα από τα προσωπικά μου κανάλια στα social media, χωρίς τη μεσολάβηση εταιρειών. Μόνο σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν χρειάζεται να κυκλοφορήσει κάτι σε φυσικές κόπιες, προκύπτει κάποια συνεργασία, κάτι που, ωστόσο, δεν προλαβαίνω πάντα να κάνω. Ο βασικός λόγος είναι ότι το κάνω ως μια καθαρά προσωπική κατάθεση ψυχής. Παράλληλα, είναι ένας τρόπος να διατηρώ επαφή με το παρελθόν μου, να θυμάμαι από πού ξεκίνησα και, τελικά, ποιος είναι ο πραγματικός λόγος για τον οποίο ο κόσμος παίζει μουσική.
- Στο "In Youth We Learn, In Age We Understand" ακούγεται μια πιο στοχαστική φωνή. Πόσο έχει αλλάξει η κοσμοθεωρία σου μέσα στα χρόνια;
Ό,τι δεν εξελίσσεται, πεθαίνει. Νομίζω ότι κι εγώ έχω εξελιχθεί αλλιώς θα είχα «πεθάνει». Ταυτόχρονα, πάντα σέβομαι το παρελθόν μου και από πού ξεκίνησα. Προχωράω σε μια διαφορετική εποχή, παράγοντας μουσική, γιατί είναι το μοναδικό μου όπλο για να μπορώ να μοιραστώ σκέψεις και να εκφράσω κάποια πράγματα με τους ανθρώπους.
- Οι στίχοι σου συχνά κινούνται ανάμεσα σε μυστικισμό, ιστορία και υπαρξιακή αναζήτηση. Είναι για σένα μορφή προσωπικής φιλοσοφίας ή καλλιτεχνικής μυθοπλασίας;
Κατά ένα μεγάλο μέρος, οι στίχοι μου αντικατοπτρίζουν την προσωπική μου φιλοσοφία. Δεν θα ήθελα ποτέ να μιλήσω για πράγματα που δεν τα πιστεύω ή που δεν με εκφράζουν πραγματικά. Προσπαθώ να είμαι όσο το δυνατόν πιο ειλικρινής και αυθεντικός μέσα από τη μουσική μου και τους στίχους, χρησιμοποιώντας τους ως μέσο για να εξερευνήσω τον κόσμο γύρω μου, αλλά και τον ίδιο μου τον εαυτό. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, η μουσική γίνεται όχι μόνο καλλιτεχνική έκφραση, αλλά και τρόπος προσωπικής αναζήτησης και επικοινωνίας με όσους νιώθουν κάτι παρόμοιο.
- Ο όρος "Hellenic Black Metal» συχνά συνδέεται με τους Rotting Christ. Τι σημαίνει για σένα ελληνικότητα στον ακραίο ήχο;
Ο όρος "Hellenic Black Metal" συνδέεται αναμφίβολα με τους Rotting Christ, αλλά δεν περιορίζεται μόνο σε εμάς. Ήμασταν μια ομάδα νεαρών ανθρώπων, παιδιών και εφήβων, που θέλαμε να αλλάξουμε τον κόσμο με τον δικό μας τρόπο. Κάναμε την τρέλα μας πραγματικότητα, δίνoντας ολόκληρο τον εαυτό μας με πάθος και ένταση, και αυτή η ενέργεια βρήκε παγκόσμια απήχηση μέσα στο underground, στο metal και κυρίως στο black metal κοινο. Μπορώ με περηφάνια να πω ότι το "Hellenic Black Metal" αποτελεί μια τοπική σχολή που εξακολουθεί να υπάρχει και σήμερα, χάρη και στα νέα παιδιά που συνεχίζουν αυτή την τρέλα, τη δική μας τρέλα, με έντονη προσωπικότητα και μοναδικό χαρακτήρα. Βέβαια είναι αδύνατο να καταλάβεις την ελληνική της προέλευση όταν μιλάμε για black metal. Αυτό με χαροποιεί βαθιά και μου δίνει τη δύναμη να συνεχίσω.
- Όταν κοιτάζεις πίσω στην εποχή των πρώτων άλμπουμ (Passage to Arcturo, Thy Mighty Contract), τι αναγνωρίζεις σήμερα ως «πυρήνα» που παραμένει αναλλοίωτος;
Όταν γυρίζω πίσω και κοιτάζω τα πρώτα μας άλμπουμ, αυτό που παραμένει αναλλοίωτο ακόμα και σήμερα είναι το σκοτεινό τους concept και, φυσικά, η αστείρευτη τρέλα για δημιουργία. Δεν μπορώ να βρω κάτι άλλο.
- Πιστεύεις ότι η Ελλάδα παρήγαγε μια διαφορετική εκδοχή black/death metal σε σχέση με τη βόρεια Ευρώπη;
Η Ελλάδα έχει μια προσωπικότητα στο black metal, η οποία έβαλε δικιά της στάμπα και είναι παγκοσμίως γνωστή για αυτόν το λόγο μέσα στους underground κύκλους. Περήφανα μπορώ να πω ότι έχουμε δημιουργήσει τη δικιά μας σχολή και αυτό είναι μια παρακαταθήκη για τους επόμενους.
- Οι Rotting Christ έχουν περάσει από ωμό black/death σε πιο τελετουργικές, επικές φόρμες. Τι καθοδηγεί αυτές τις μεταμορφώσεις;
Οι Rotting Christ ό,τι και να παίξουν έχουν το σκοτεινό στοιχείο μέσα τους και, παρά οτι έχουν διαφοροποιηθεί μέσα στα χρόνια, μουσικά και μόνο, διότι το attitude παραμένει το ιδιο, αυτό που το καθοδηγεί είναι η δική μου ανησυχία, ως συντελεστής της μπάντας, είναι ότι πάντα ψάχνω σκοτεινά μουσικά μονοπάτια και θέλω να μην επαναλαμβάνομαι. Είναι εύκολη υπόθεση για εμένα να παίξω κιθάρα και να γράψω ό,τι έγραφα πριν 20-30 χρόνια είναι αληθινό και true. Τιμώ το παρελθόν μου, αλλά δεν έχω σταματήσει εκεί, συνεχίζω να δημιουργώ και να προσπαθώ να αγγίζω τις ψυχές των ανθρώπων μέσα στα χρόνια. Ελπίζω κάτι να κατάφερα σε αυτό και χαίρομαι που, ακόμα και σήμερα, ο κόσμος με ακούει.
- Η έννοια του «ιερού» στους Rotting Christ μοιάζει να μετατοπίζεται από το θρησκευτικό στο κοσμικό. Είναι συνειδητή επιλογή;
Ναι, είναι συνειδητή επιλογή. Το σκεπτικό το αναλύσαμε πάρα πολύ, ότι είχαμε να πούμε για αυτό έχει ειπωθεί. Προχωράμε στο κοσμικό και στην καθημερινότητα, στην ουσία και μερικές φορές ακόμα και στην πραγματικότητα μέσα από τη μουσική μας με τη λέξη "ιερό".
- Τι σε εμπνέει αυτή την περίοδο, είτε μουσικά είτε πέρα από τη μουσική;
Αν σου πω ότι βρίσκομαι στη πιο δύσκολη δημιουργική περίοδο, παρά το ότι έχω κάνει τόση τη μουσική το τελευταίο καιρό, όταν προσπαθώ να σκεφτώ τι μπορώ να γράψω παραπάνω, αρχίζω και τελματώνω λίγο. Δεν ξέρω, φταίει η ηλικία μου, η εποχή που ζούμε, οι πολλές αλλαγές στη ζωή μου, οι πειραματισμοί δεν ξέρω ακριβώς. Σίγουρα όμως, οι ευθύνες έχουν γίνει πάρα πολλές, ο χρόνος είναι πολύ περιορισμένος και οι εποχές που ζούμε είναι πολύ busy, θυμάμαι τον εαυτό μου να παίρνει μια κιθάρα και να κάθεται δέκα ώρες, περιμένοντας να έρθει η ιδέα. Ποιος μπορεί πια να καθίσει δέκα ώρες και να κοιτάζει το ταβάνι περιμένοντας έμπνευση; Το λιγότερο που θα σε πουν είναι τρελό. Δεν ξέρω, βρίσκομαι σε δύσκολο μονοπάτι είναι στοίχημα, μια περίοδος δύσκολη που πρέπει να το κερδίσω, γιατί γράφοντας μουσική και δημιουργώντας νιώθεις ότι ζεις. Τουλάχιστον εγώ έτσι το νιώθω. Οπότε, παρά τις τωρινές δυσκολίες, κάνω ό,τι μπορώ για να συνεχίσω να δημιουργώ και να κάνω μερικά βήματα παραπάνω, να εξελίσσομαι. Σημαντικό.
- Αν το επόμενο άλμπουμ ήταν η τελευταία σου κατάθεση, τι ιστορία θα ήθελες να αφήσεις χαραγμένη στον χρόνο;
Αν το επόμενο άλμπουμ ήταν το τελευταίο; Γενικά, αν τελείωνα τώρα θα ήθελα να αφήσω μια παρακαταθήκη με πάνω από 200 κομμάτια που έχω γράψει, μαζί με άλλα τόσα που δεν έχω κυκλοφορήσει, για τον κόσμο σαν ένα μικρό λιθαράκι σε αυτό που λέμε τέχνη, σε μια πολύ περιορισμένη αλλά ουσιαστική επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων. Είναι ένα μικρό δωράκι, θα έλεγα, όχι μόνο δικό μου, ο καθένας κάνει το δικό του. Μέσα από τις πράξεις του, προσφέρει δώρα σε όποιον ακούει μουσική, ώστε να μπορώ να μιλήσω στην ψυχή του, να επικοινωνήσω και πολλές φορές να τον βοηθήσω. Είναι ο μοναδικός τρόπος που μπορώ να αγγίξω μια ψυχή ή να τη στηρίξω. Αυτή είναι η μουσική μου. Έχω πάνω από 200 κομμάτια και εύχομαι ότι κατάφερα να αγγίξω κάτι, ενώ προχωράμε, και η ζωή συνεχίζεται.
- Ποιο είναι το επόμενο βήμα για τους Rotting Christ που ίσως δεν περιμένει το κοινό;
Δεν ξέρω αν δεν το περιμένει το κοινό. Το κοινό μάλλον περιμένει κάτι πιο old school, πριν το κλείσουμε σαν μπάντα ή σαν κύκλο. Τι περιμένει, δεν ξέρω αν μπορούμε πλέον να εκπλήξουμε. Έχουμε εκπλήξει πάρα πολλές φορές τον κόσμο που μας ακούει, με τις αλλαγές, με τους πειραματισμούς, με τα διάφορα πράγματα που έχουμε πράξει. Το επόμενο βήμα για τους Rotting Christ είναι να είμαστε καλά στην υγεια μας και να μπορούμε να παίζουμε τη μουσική μας σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του κόσμου, ώστε να έρθουμε σε επαφή με άλλες κουλτούρες και με άλλους ανθρώπους, διότι η μουσική πάνω απ’ όλα ενώνει και δεν χωρίζει. Είναι το επόμενο στοίχημα, να είμαστε καλά στην υγεια μας, όπως σου είπα, και να μπορούμε να παίξουμε τη μουσική μας από το ένα άκρο της γης ως το άλλο, όπως κάνουμε τόσα πολλά χρόνια, με περισσότερες από 2.000 συναυλίες ανά την υφήλιο και μέχρι τότε να είμαστε πάντα πίστοι σε αυτό που ξεκινήσαμε το "Νοn Serviam".
