Στις 31 Οκτωβρίου, η Ημέρα των Αγίων Πάντων τιμά τους νεκρούς μέσα από μεταμφιέσεις, ιστορίες τρόμου, trick or treat και γλυκές λιχουδιές. Η ονομασία Halloween συνδέεται με την παραμονή της εορτής των Αγίων Πάντων, γνωστή στα αγγλικά ως All Hallows' Day. Η λέξη προέρχεται από τον συνδυασμό των σκωτσέζικων όρων "hallow", που αναφέρεται σε έναν άγιο ή ιερό πρόσωπο, και «een», που σημαίνει βράδυ. Έτσι, το Hallow-e'en σήμαινε ουσιαστικά το βράδυ πριν από την ημέρα των Αγίων Πάντων.
Η ονομασία εμφανίζεται σε σκωτσέζικα κείμενα ήδη από τον 18ο αιώνα, ενώ ο ποιητής Robert Burns συνέβαλε στη διάδοσή της με το ποίημά του "Halloween", που δημοσιεύτηκε το 1786. Με την πάροδο του χρόνου, η λέξη καθιερώθηκε στη μορφή που χρησιμοποιούμε σήμερα.
Και μπορεί για εμάς να μην σημαίνει πολλά, ωστόσο οι απανταχού horror lovers έχουν μία ακόμη αφορμή για να δουν τις αγαπημένες τους ταινίες και να ακούσουν τα καθηλωτικά soundtracks που τις συνοδεύουν. Ξεχωρίσαμε μερικά από τα καλύτερα (καθότι είναι και πολλά) και σε βάζουμε στο ανάλογο mood μέρες που είναι.
Suspiria (1977) - Goblin
Το "Suspiria" του Dario Argento αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα ταινίας όπου η μουσική λειτουργεί σχεδόν ως αυτόνομος χαρακτήρας. Οι Ιταλοί progressive rockers Goblin δημιουργούν ένα ηχητικό σύμπαν από ανατριχιαστικά synths, απότομες κραυγές, ρυθμικά μοτίβα και ήχους που μοιάζουν να προέρχονται από κάποιο σκοτεινό τελετουργικό.
Η ιστορία ακολουθεί τη Suzy Bannion, μια νεαρή Αμερικανίδα που φτάνει σε μια περίφημη σχολή χορού στη Γερμανία, χωρίς να γνωρίζει ότι πίσω από την επιβλητική της πρόσοψη κρύβεται ένας κόσμος μαγείας και φρίκης. Οι Goblin αξιοποιούν ασυνήθιστα όργανα, όπως το μπουζούκι, η tabla και η celesta, για να δημιουργήσουν έναν ήχο που ακροβατεί ανάμεσα στο ονειρικό και το εφιαλτικό.
Halloween (1978) - John Carpenter
Ελάχιστες κινηματογραφικές μελωδίες έχουν καταφέρει να γίνουν τόσο αναγνωρίσιμες όσο το κεντρικό θέμα του "Halloween". Ο John Carpenter συνέθεσε ένα από τα πιο αποτελεσματικά μουσικά μοτίβα στην ιστορία του τρόμου, βασισμένο σε μια επαναλαμβανόμενη, ανησυχητική ρυθμική ακολουθία.
Η απλότητα είναι το μεγάλο του όπλο. Οι κοφτές νότες, η επίμονη επανάληψη και η αίσθηση ότι κάτι πλησιάζει χωρίς να μπορείς να το σταματήσεις μετατρέπουν τη μουσική σε προέκταση του Michael Myers. Η αντίθεση είναι σχεδόν ειρωνική: ενώ το θέμα κινείται με ένταση και ταχύτητα, ο δολοφόνος προχωρά συχνά αργά και ατάραχα προς τα θύματά του.
The Shining (1980) - Wendy Carlos, Rachel Elkind και Krzysztof Penderecki
Η μουσική του "The Shining" του Stanley Kubrick είναι ένα από τα βασικά συστατικά της ψυχολογικής φρίκης που χαρακτηρίζει την ταινία. Αντί να στηρίζεται σε μια παραδοσιακή κινηματογραφική μελωδία, δημιουργεί μια ατμόσφαιρα διαρκούς απειλής μέσα από δυσοίωνα ηχοτοπία, ορχηστρικές εντάσεις και avant-garde συνθέσεις.
Η Wendy Carlos και η Rachel Elkind συνέβαλαν καθοριστικά στον ηλεκτρονικό ήχο της ταινίας, ενώ έργα συνθετών όπως ο Krzysztof Penderecki ενισχύουν την αίσθηση ότι κάτι βαθιά διαταραγμένο κρύβεται πίσω από την επιφάνεια. Ο Kubrick χρησιμοποιεί τη μουσική σαν ένα αόρατο ρεύμα που διαπερνά τους διαδρόμους του ξενοδοχείου Overlook, προαναγγέλλοντας την ψυχική κατάρρευση του Jack Torrance.
Psycho (1960) - Bernard Herrmann
Αν υπάρχει ένα soundtrack που άλλαξε οριστικά τον τρόπο με τον οποίο ακούγεται ο κινηματογραφικός τρόμος, αυτό είναι το "Psycho" του Alfred Hitchcock. Ο Bernard Herrmann δημιούργησε μια σύνθεση για έγχορδα που αξιοποιεί τις οξείες, διαπεραστικές νότες ως όπλο ψυχολογικής έντασης.
Η περίφημη σκηνή του ντους αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα: τα απότομα, σχεδόν κραυγαλέα τσιμπήματα των εγχόρδων μετατρέπουν τη μουσική σε ηχητική αναπαράσταση του μαχαιριού. Ο Herrmann, ωστόσο, δεν περιορίζεται σε αυτή τη στιγμή. Σε ολόκληρη την ταινία, η μουσική χτίζει μια αίσθηση ανασφάλειας που συνοδεύει τους χαρακτήρες ακόμη και στις πιο φαινομενικά ήρεμες στιγμές.
The Exorcist (1973) - Mike Oldfield και άλλοι
Το "The Exorcist" του William Friedkin έχει συνδεθεί άρρηκτα με το "Tubular Bells" του Mike Oldfield. Η χαρακτηριστική εισαγωγή του κομματιού, με την ιδιότυπη μελωδία στο πιάνο, έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα μουσικά θέματα του κινηματογραφικού τρόμου.
Η μουσική, ωστόσο, είναι πολύ περισσότερα από αυτό το εμβληματικό απόσπασμα. Ο Friedkin χρησιμοποίησε πειραματικές συνθέσεις και έργα σύγχρονης κλασικής μουσικής, μεταξύ άλλων του Krzysztof Penderecki και του George Crumb, αντιμετωπίζοντας συχνά τον ήχο σαν ηχητικό εφέ και όχι σαν παραδοσιακή κινηματογραφική επένδυση. Το "Tubular Bells" εμφανίζεται μόνο για λίγο στην ταινία, αλλά η επίδρασή του αποδείχθηκε τεράστια, επηρεάζοντας βαθιά την εξέλιξη των horror soundtracks.
The Crow (1994)
Το soundtrack του "The Crow" είναι μια από τις πιο χαρακτηριστικές μουσικές αποτυπώσεις της σκοτεινής εναλλακτικής κουλτούρας των '90s. Αντί να στηρίζεται αποκλειστικά σε μια πρωτότυπη ορχηστρική σύνθεση, η ταινία του Alex Proyas χρησιμοποιεί τραγούδια από τον χώρο του goth, του industrial, του post-punk και του alternative rock, ενσωματώνοντάς τα οργανικά στη δράση.
Οι The Cure ανοίγουν το άλμπουμ με το εξαιρετικό "Burn", ενώ οι Nine Inch Nails διασκευάζουν το "Dead Souls" των Joy Division, δίνοντάς του μια πιο επιθετική, industrial διάσταση. Στη συλλογή συμμετέχουν επίσης οι Stone Temple Pilots με το "Big Empty", οι Rage Against the Machine με το "Darkness" και οι Rollins Band με το "Ghost Rider" των Suicide.
Candyman (1992) - Philip Glass
Η μουσική του Philip Glass για το "Candyman" του Bernard Rose αποδεικνύει ότι ο τρόμος δεν χρειάζεται πάντα απότομες εντάσεις και ηχητικά ξεσπάσματα. Εδώ, η ανατριχίλα γεννιέται μέσα από επαναλαμβανόμενα μουσικά μοτίβα, εκκλησιαστικά όργανα και χορωδιακές αρμονίες που δημιουργούν μια σχεδόν θρησκευτική ατμόσφαιρα.
Η αστική μυθολογία γύρω από τον Candyman αποκτά μέσα από τη μουσική μια απόκοσμη, γοτθική διάσταση. Το θέμα μοιάζει ταυτόχρονα πένθιμο και επιβλητικό, υπογραμμίζοντας τη διπλή φύση του χαρακτήρα: είναι ένας δολοφόνος, αλλά και μια φιγούρα που έχει μετατραπεί σε θρύλο.
Rosemary's Baby (1968) - Krzysztof Komeda
Η μουσική του Krzysztof Komeda για το "Rosemary's Baby" του Roman Polanski στηρίζεται σε μια από τις πιο αποτελεσματικές αντιθέσεις του κινηματογραφικού τρόμου: τη μετατροπή μιας αθώας νανουριστικής μελωδίας σε κάτι βαθιά ανησυχητικό.
Το "Lullaby", με τη φωνή της Mia Farrow, μοιάζει αρχικά τρυφερό και σχεδόν παιδικό. Σταδιακά, όμως, αποκτά μια δυσοίωνη διάσταση, συνοδεύοντας την ψυχολογική κατάρρευση της Rosemary και τη βύθισή της σε έναν κόσμο όπου η πραγματικότητα και η παράνοια γίνονται όλο και πιο δύσκολο να διαχωριστούν. Ο Komeda αξιοποιεί στοιχεία της jazz και τα ενσωματώνει σε ένα ηχητικό περιβάλλον που ισορροπεί ανάμεσα στην οικειότητα και την απειλή. Ένα soundtrack που αποδεικνύει ότι η φρίκη μπορεί να κρύβεται ακόμη και στην πιο γλυκιά μελωδία.
Eraserhead (1977) - David Lynch και Alan R. Splet
Το "Eraserhead", το κινηματογραφικό ντεμπούτο του David Lynch, είναι μια εμπειρία που δύσκολα περιγράφεται με συμβατικούς όρους. Η μουσική και ο σχεδιασμός του ήχου, στους οποίους σημαντικό ρόλο είχε ο Alan R. Splet, δημιουργούν έναν βιομηχανικό εφιάλτη από βόμβους, μεταλλικούς ήχους και ατμοσφαιρικές συνθέσεις.
Η ταινία αφηγείται την ιστορία του Henry Spencer, ενός άνδρα που προσπαθεί να επιβιώσει σε ένα ασφυκτικό, αλλόκοτο περιβάλλον, ενώ καλείται να φροντίσει ένα παράξενο βρέφος. Οι ήχοι της μηχανής, οι παρατεταμένοι βόμβοι και το "In Heaven (Lady in the Radiator Song)" αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εμπειρίας. Εδώ, η μουσική δεν συνοδεύει απλώς την εικόνα. Είναι η ίδια η ατμόσφαιρα του κόσμου που δημιουργεί ο Lynch, ένας κόσμος όπου ακόμη και η σιωπή μοιάζει αφύσικη.
Jaws (1975) - John Williams
Το "Jaws" του Steven Spielberg δεν θα μπορούσε να λείπει από μια συζήτηση για τα πιο εμβληματικά κινηματογραφικά soundtracks. Ο John Williams δημιούργησε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα μουσικά θέματα στην ιστορία του σινεμά, βασισμένο σε δύο νότες που επαναλαμβάνονται και επιταχύνονται, προμηνύοντας την επίθεση του καρχαρία. Ο Spielberg αρχικά πίστεψε ότι ο συνθέτης αστειευόταν όταν του παρουσίασε τη λιτή αυτή ιδέα, όμως σύντομα κατάλαβε τη δύναμή της. Η μουσική μετατρέπει έναν σχεδόν αόρατο θηρευτή σε πηγή διαρκούς αγωνίας, αποδεικνύοντας ότι μερικές φορές αυτό που δεν βλέπουμε είναι πολύ πιο τρομακτικό από αυτό που βρίσκεται μπροστά μας. Το soundtrack χάρισε στον Williams το πρώτο του Grammy για μουσική κινηματογραφικής ταινίας, ενώ η πρωτότυπη μουσική επένδυση τιμήθηκε και με Όσκαρ.
Corpse Bride (2005) - Danny Elfman
Στο "Corpse Bride" του Tim Burton, ο Danny Elfman δημιουργεί ένα soundtrack που ισορροπεί ανάμεσα στο μακάβριο, το ρομαντικό και το παιχνιδιάρικο, αποδεικνύοντας ότι ο κινηματογραφικός τρόμος μπορεί να έχει και μια απροσδόκητα τρυφερή πλευρά. Με ορχηστρικές συνθέσεις, θεατρικά τραγούδια και στοιχεία που παραπέμπουν στην παράδοση του καμπαρέ και της τζαζ της Νέας Ορλεάνης, η μουσική συνοδεύει την ιστορία του Victor, ο οποίος βρίσκεται κατά λάθος παντρεμένος με μια νεκρή νύφη και οδηγείται στον κόσμο των νεκρών. Ξεχωρίζει το "Remains of the Day", με τον ίδιο τον Elfman να δανείζει τη φωνή του στον σκελετικό Bonejangles, σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές μουσικές στιγμές της ταινίας. Παρότι κινείται περισσότερο στον χώρο της σκοτεινής φαντασίας παρά του καθαρόαιμου τρόμου, το soundtrack αποτελεί ιδανική επιλογή για ένα Halloween γεμάτο γοτθική ατμόσφαιρα.
