Το Release Athens 2026 υποδέχεται τους Megadeth και τους Sepultura, την Τρίτη 30 Ιουνίου, στην Πλατεία Νερού. Δύο από τα πιο καθοριστικά ονόματα στην ιστορία του heavy metal ανεβαίνουν στην ίδια σκηνή, στο πλαίσιο των αποχαιρετιστήριων περιοδειών τους, για μια βραδιά υψηλού συμβολισμού που θα αποτελέσει το τελευταίο μεγάλο τους ραντεβού με το ελληνικό κοινό. Μια ανεπανάληπτη στιγμή, με την υπογραφή δύο συγκροτημάτων που άλλαξαν για πάντα τον σκληρό ήχο.
Για το αν θα είναι όντως το τέλος, ας κρατήσουμε ορισμένες επιφυλάξεις. Είναι, άλλωστε, δεκάδες τα συγκροτήματα που έχουν δηλώσει με κάθε επίσημο τρόπο ότι αποσύρονται οριστικά και, μετά από μερικά χρόνια, ξαναβγαίνουν στον δρόμο (τυχαίο παράδειγμα, Slayer), καθώς... «είναι πολλά τα λεφτά, Άρη». Για την ώρα, όμως, μένουμε στο γεγονός ότι τόσο οι Megadeth όσο και οι Sepultura περιοδεύουν για τελευταία φορά. Καθώς έχουν επισκεφθεί τη χώρα μας αρκετές φορές, σκεφτήκαμε να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω: στην πρώτη φορά που ο υπογράφων τούς είδε ζωντανά, πριν από 30 χρόνια, σε εξωτερικό και Ελλάδα.
Ξεκινάμε με τους Sepultura, το 1996, στο χειμωνιάτικο Μάντσεστερ.
Sepultura @ Manchester Apollo, Αγγλία – 12 Δεκεμβρίου 1996
Το 1996 με βρίσκει φοιτητή στην Αγγλία. Μπορεί να ακουστεί κάπως υπερβολικό, αλλά θυμάμαι έντονα τον βρετανικό Τύπο (Metal Hammer, Kerrang!) να γράφει ασταμάτητα για τους Sepultura. Και πώς να μην έγραφε, θα πει κάποιος, καθώς βρισκόμασταν στην περίοδο της κυκλοφορίας του Roots.
Πριν την κυκλοφορία του, το debate για το ποιο θα ήταν το επόμενο δισκογραφικό βήμα των Βραζιλιάνων είχε ανάψει για τα καλά· όταν βγήκε, ακολούθησαν έντονες αντιδράσεις, μετά ήρθε η απόλυτη αποδοχή και, τέλος, η σαρωτική περιοδεία. Τότε μου φαινόταν απολύτως φυσιολογικό που στα περισσότερα εξώφυλλα φιγούραρε μόνο ο Max Cavalera. Ήταν ο τραγουδιστής, ο κιθαρίστας, ο συνθέτης, ο απόλυτος frontman, οπότε η απουσία των υπολοίπων περνούσε απαρατήρητη. Πού να ξέραμε, όμως, τι δημιουργούνταν στο εσωτερικό της μπάντας...
Σπουδάζοντας στο Huddersfield, μόλις 30 λεπτά με το τρένο από το Μάντσεστερ, το να πάω στη συναυλία ήταν το μόνο βέβαιο. Το τοπικό δισκάδικο έφερνε πάντα εισιτήρια για τα live που γίνονταν σε Μάντσεστερ, Λιντς και Μπράντφορντ. Στο σήμερα, τα εισιτήρια για τα «hot» ονόματα γίνονται sold-out μέσα σε λίγες ώρες· την περίοδο 1995-1998, θυμάμαι να αγοράζω εισιτήρια για Metallica, Aerosmith, Sepultura και Black Sabbath (το reunion show) μερικές ημέρες πριν το live, από το δισκάδικο της γειτονιάς μου.
Καλύτερα για μένα, φυσικά. Οι μέρες πλησίαζαν και η ανυπομονησία να δω τους Sepultura για πρώτη φορά μεγάλωνε. Το Roots πρέπει να το είχα πάρει σε κασέτα την πρώτη μέρα της κυκλοφορίας του, το Chaos A.D. το είχα «λιώσει», ενώ και τα παλαιότερα άλμπουμ τα είχα ακούσει αρκετά.
Κοιτάζοντας τώρα το setlist.fm για εκείνη την ημέρα, βλέπω ότι είχαν μαζί τους στο τουρ τους hardcore punk Strife, καθώς και τους Floodgate. Αν είδα τα support ή όχι, πραγματικά η μνήμη μου με απατά. Αυτό που δεν με απατά με τίποτα, όμως, είναι η αρχή της συναυλίας με το ‘’Roots Bloody Roots’’ και το Manchester Apollo να πηγαίνει πάνω-κάτω από την πώρωση των οπαδών.
Το ‘’Spit’’ μπορεί να πέρασε λίγο στα γρήγορα, αλλά αυτό που ακολούθησε με το ‘’Territory'' μας έκανε να χοροπηδάμε ξανά. Από το Roots έπαιξαν συνολικά 11 τραγούδια εκείνο το βράδυ – και για να λέμε αλήθειες, άνετα θα αφαιρούσα 3-4 κομμάτια από τον δίσκο, καθώς δεν είναι όλα στο ίδιο κορυφαίο επίπεδο. Μια βουτιά στο παρελθόν με τα ‘’Troops Of Doom’’ και ‘’Beneath the Remains’’, και ο φοιτητής Παναγιώτης, που μέχρι τότε είχε δει ελάχιστες μεγάλες συναυλίες, έβλεπε μια μπάντα-δυναμίτη επί σκηνής. Όμως, κάτι δεν μου κάθονταν καλά. «Μπα, ιδέα μου θα είναι», σκέφτηκα, κι άφησα τον εαυτό μου να απολαύσει το ‘’Desperate Cry’’, το ‘’Refuse/Resist’’ και το καταιγιστικό medley ‘’Arise / Dead Embryonic Cells’’. Με το ‘’Biotech Is Godzilla’’ μας αποχαιρέτησαν για πρώτη φορά, για να επιστρέψουν σύντομα με τον ύμνο ‘’Inner Self’’.Ξαναβγαίνουν σε λίγο, επιστρέφουν με μέλη των Strife και των Floodgate για μια ακουστική εκτέλεση του ‘’Kaiowas’’ με τα κρουστά να παίρνουν φωτιά επί σκηνής, και ακολουθεί το ‘’Ratamahatta’’. Πιστεύαμε ότι κάπου εκεί το live είχε τελειώσει, αλλά οι Sepultura είχαν φυλάξει για το φινάλε τα I am the One και ‘’Orgasmatron’’, κλείνοντας μια γεμάτη δίωρη εμφάνιση.
Roots Bloody Roots / Spit / Territory / Monólogo ao pé do ouvido / Breed Apart / Attitude / Cut-Throat / Troops of Doom / Beneath the Remains / Mass Hypnosis / Born Stubborn / Desperate Cry / Necromancer / Dusted / Endangered Species / We Who Are Not as Others / Straighthate / Dictatorshit / Refuse/Resist / Arise / Dead Embryonic Cells / Slave New World / Biotech Is Godzilla / Inner Self / Polícia / We Gotta Know / Kaiowas / Ratamahatta / Orgasmatron
Επιστροφή στο Huddersfield μετά τη συναυλία. Την επόμενη μέρα μιλούσα στο τηλέφωνο με φίλους από την Ελλάδα. Με ρωτούσαν πώς πέρασα, κι εγώ απαντούσα: «Φοβερά ήταν, αλλά κάτι δεν πήγαινε καλά με το κλίμα στην μπάντα».Ίντερνετ στο Πανεπιστήμιο είχαμε, αλλά η επιβεβαίωση ήρθε την επόμενη εβδομάδα από το καινούργιο τεύχος του Kerrang!. Διάβασα με έκπληξη ότι ο Max Cavalera αποχώρησε από τους Sepultura μετά τη συναυλία στο Brixton, στις 16 Δεκεμβρίου 1996 – μόλις τέσσερις μέρες μετά από το live που είχα δει εγώ!
Με την πάροδο των χρόνων, όλες οι λεπτομέρειες που οδήγησαν σε εκείνο το ιστορικό διαζύγιο έγιναν γνωστές. Ο Max ίδρυσε τους Soulfly γνωρίζοντας τεράστια επιτυχία (ειδικά στα πρώτα χρόνια), ενώ οι Sepultura συνέχισαν με ηγέτη τον κιθαρίστα Andreas Kisser και τον Derrick Green στα φωνητικά. Μπορεί να άργησαν να βρουν τα πατήματά τους μετά την απώλεια του Max, αλλά από τα μέσα των 2000s μέχρι και σήμερα κυκλοφορούν εξαιρετικά ποιοτικά άλμπουμ. Εκείνη η τελευταία τους συναυλία στο Brixton κυκλοφόρησε τελικά με τον ιστορικό τίτλο Under a Pale Grey Sky.
Η πρώτη φορά που είδα τους Sepultura ήταν, αν μη τι άλλο, ιστορική. Από τότε τους έχω δει αρκετές φορές –τόσο αυτούς όσο και τους Soulfly– ενώ έχω γράψει και αρκετές κριτικές για τις στούντιο δουλειές τους. Για έναν περίεργο λόγο πάντα ήμουν με το μέρος των Sepultura μετά το 1996 . Έχοντας μιλήσει με τον Andreas Kisser τόσο σε συνεντεύξεις όσο και σε off the record συζητήσεις, κατάλαβα τον λόγο που τους συνέχισε, τον λόγο που δεν είχαν πάρει μετά την αποχώρηση του Max, κάποιο διάσημο όνομα που τους είχαν προταθεί, και το όραμα του για το συγκρότημα. Θα μπορούσα να λείπω; Φυσικά και όχι, και μπορεί να μας λείψουν μια σειρά από κλασσικά τραγούδια, καθώς θα έχουν λιγότερη (λογικά) ώρα στην διάθεση τους σε σχέση με τις headliner εμφανίσεις τους, αλλά για να πάρετε μια πρόγευση για το πως παίζουν οι Sepultura το 2026, δείτε αυτό το video και τα λέμε στην συναυλία.
https://www.youtube.com/watch?v=u6ABF06W5AM&list=RDu6ABF06W5AM&start_radio=1
Megadeth @ Rockwave Festival, Γήπεδο Απόλλωνα (Ριζούπολη) – 11 Ιουλίου 1997
Η πρώτη εμφάνιση των Megadeth στην Ελλάδα έγινε το καλοκαίρι του 1997 στο πλαίσιο του Rockwave Festival. Ήταν οι headliners μιας ημέρας που περιλάμβανε επίσης τους Bruce Dickinson, Grip Inc., Rotting Christ και Dark Nova.
Οι Grip Inc. ήταν το νέο, καταιγιστικό project του Dave Lombardo (ex-Slayer) στα ντραμς, που τότε είχαν κυκλοφορήσει το φοβερό άλμπουμ Nemesis (με τους οπαδούς να το συγκρίνουν ευθέως με το Divine Intervention των Slayer). Ο Bruce Dickinson, έχοντας στο πλευρό του τον Adrian Smith, είχε μόλις κυκλοφορήσει το Accident of Birth, σηματοδοτώντας την επιστροφή του σε αυτό που ξέρει να κάνει καλύτερα, αφήνοντας πίσω τα alternative πειράματα του Skunkworks.
Από την άλλη, οι Megadeth, έχοντας διατηρήσει για τέσσερα σερί άλμπουμ το ίδιο, «κλασικό» line-up –Dave Mustaine (κιθάρα/φωνή), David Ellefson (μπάσο), Marty Friedman (lead κιθάρα) και Nick Menza (ντραμς)– έρχονταν με «φρέσκο» το Cryptic Writings.
Το εισιτήριο κόστιζε 8.000 δραχμές. Καθώς τα μεγάλα φεστιβάλ στη χώρα μας ήταν ακόμα ελάχιστα, το να μαζευτούμε στο γήπεδο της Ριζούπολης φάνταζε απολύτως φυσιολογικό. Τότε δεν υπήρχαν γκρίνιες για τη ζέστη, την έλλειψη σκιάς ή την ακουστική του σταδίου. Μετά καλομάθαμε και οι ανέσεις μάς φαίνονται αυτονόητες. Τότε η συνταγή ήταν απλή: καπέλο, νερό, μαύρη μπλούζα μπάντας και είσοδος από νωρίς για να τους δεις όλους.
Αν και δεν είχα καταφέρει να πάω (και ακόμα δεν θυμάμαι το γιατί), είχε κανονιστεί ένα μεγάλο Meet & Greet στο Metropolis της Πανεπιστημίου. Είχαν μαζευτεί εκατοντάδες οπαδοί για ένα αυτόγραφο από τον Dave Mustaine, τον Bruce Dickinson, ενώ πρέπει να ήταν και ο Andrew Eldritch των Sisters of Mercy. Είχε γίνει ένας μικρός χαμός και όλα ήταν έτοιμα για την 3η μέρα του φεστιβάλ.
Μετά τους καθηλωτικούς Grip Inc., στη σκηνή ανέβηκε ο Bruce Dickinson με τους Adrian Smith και Roy Z στις κιθάρες. Έχοντας στις αποσκευές του το Accident of Birth –το οποίο, ας φάω κράξιμο, το θεωρώ τον καλύτερο δίσκο που έχει συνολικά τραγουδήσει ο Bruce από την εποχή του 7th Son μέχρι σήμερα– και πετώντας στο setlist τα ''2 Minutes to Midnight'', ''The Prisoner'', ''Run to the Hills'' και ''Flight of Icarus'', μας άφησε να παραμιλάμε.
Θα μπορούσαν οι Megadeth να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων μετά από τέτοιες εμφανίσεις; Δύσκολο. Αλλά όταν ξεκινάς το live σου με το ''Holy Wars... The Punishment Due'', είναι σαν να κερδίζεις 2-0 από τα αποδυτήρια. Ο κόσμος τρελάθηκε, ο «MegaDave» ήταν απίστευτα άνετος σε κιθάρα και φωνή, και καθώς το Cryptic Writings μετρούσε μόλις έναν μήνα κυκλοφορίας, το ''Sin'' πέρασε και δεν ακούμπησε. Αυτό όμως που ήταν σκέτη μαγεία ήταν το ''She-Wolf'', με τους Mustaine και Friedman να «τζαμάρουν» επεκτείνοντας τα κιθαριστικά σόλο. Και μιας και μιλάμε για σόλο, το επόμενο κομμάτι ήταν το ''Hangar 18'', όπου έμενες με το στόμα ανοιχτό βλέποντας την ευκολία με την οποία έπαιζε ο Marty Friedman.
Με αυτή τη σύνθεση, οι Megadeth είχαν κυκλοφορήσει κατά σειρά τα Rust in Peace (ατόφιο 10άρι), Countdown to Extinction (επίσης ατόφιο 10άρι), Youthanasia και Cryptic Writings. Ξέρω κόσμο που θεωρεί το Youthanasia τον αγαπημένο του δίσκο από Megadeth και δεν έχω κανέναν λόγο να διαφωνήσω. Το Cryptic Writings, αν και ένα κλικ πιο κάτω, μας χάρισε δύο κλασικά κομμάτια που παίζονται μέχρι σήμερα: το ''Trust'' και το ''She-Wolf''.
Το ''Reckoning Day'' μας θύμισε τη σπουδαιότητα του Youthanasia, στο ''A Tout le Monde'' θυμηθήκαμε τα γαλλικά που κάναμε στο Γυμνάσιο, ενώ το ''Angry Again'' (από το soundtrack του Last Action Hero) μας υπενθύμισε σε τι δημιουργικό οίστρο βρισκόταν η μπάντα την περίοδο 1990-1997. Δεν είμαι σίγουρος αν τότε το σόλο του ''Tornado of Souls'' είχε το μυθικό status που απολαμβάνει σήμερα, αλλά το σίγουρο είναι ότι χαζέψαμε με την άνεση του Friedman. Το 1997 δεν υπήρχε YouTube για να ξέρουμε ότι οι Αργεντινοί φώναζαν από το 1994 «Aguante Megadeth» στο ρυθμό του ''Symphony of Destruction'', αλλά στη Ριζούπολη έγινε το έλα να δεις, όπως και στο ''Peace Sells'' που ακολούθησε.
Και κάπου εκεί, πάνω που νομίζαμε ότι όλα τελείωσαν, συνέβη το επικό σκηνικό με το... στυλό. Αντιγράφω από τις αναμνήσεις ενός γνωστού οπαδού της μπάντας, του Vic:
«Στο φινάλε έγινε και το χαριτωμένο με το "Pen"... Αυτό που θυμάμαι είναι τον Dave να λέει "I’ve been watching this all night..." και να σκύβει να πιάσει ένα χαρτόνι/πλακάτ που έγραφε πάνω "GIVE ME A PEN". Ο Mustaine, γελώντας, λέει: "Do I look like I have a fucking pen on me?". Μετά, ο θεούλης πιάνει το setlist του, το κολλάει πάνω στο χαρτόνι και του το δίνει πίσω! Ο τύπος δεν χαλάστηκε καθόλου! Δεν ξέρω αν του πέταξε και πένα μαζί πάντως. Μετά μας ζήτησε να ουρλιάξουμε τόσο δυνατά ώστε να μας ακούσουν μέχρι την Αριζόνα (το αρχηγείο της μπάντας) και έκλεισαν με το "Anarchy in the U.K."».
Το 1997 είδαμε τους Megadeth σε μια εμφάνιση που έμεινε στην ιστορία – τόσο επειδή ήταν η πρώτη φορά, όσο και λόγω της απόδοσής τους με το κλασικό line-up. Τους ξαναείδα λίγο μετά, τον Οκτώβριο του 1997, στο Manchester Academy (χωρητικότητας 1.500 ατόμων), ενώ για να το συνδέσω με τους Sepultura και την τότε δημοφιλία των συγκροτημάτων, οι Sepultura είχαν παίξει στο μεγαλύτερο Manchester Apollo έναν χρόνο πριν, και παρόλο που τους Megadeth τους πέτυχα σε έναν πιο μικρό και άμεσο χώρο, τους ευχαριστήθηκα πολύ περισσότερο στο γήπεδο του Απόλλωνα. Εκείνο το μπάσιμο με το ''Holy Wars... The Punishment Due''έχει χαραχτεί βαθιά στη συναυλιακή μου μνήμη. Στο Release Athens 2026 θα είμαι στην κλασική μου θέση, για να απολαύσω τους Megadeth για μια τελευταία (;) φορά. Μέχρι να έρθει η ώρα, δείτε μια εμφάνιση των Megadeth από το 2026 και τα λέμε στην συναυλία.
Holy Wars... The Punishment Due/Sin/She-Wolf/Hangar 18/Reckoning Day/Use the Man/Almost Honest/A Tout le Monde/In My Darkest Hour/Angry Again/Sweating Bullets/Tornado of Souls/Trust/FFF/Symphony of Destruction/Peace Sells/Anarchy in the U.K. (Sex Pistols cover)
https://www.youtube.com/watch?v=wRxwskS-ZRY&list=RDwRxwskS-ZRY&start_radio=1
