Όλοι είμαστε απόγονοι κάποιου. Ακόμη και ο Jimi Hendrix, δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία, ήταν απλώς ο πιο εκκωφαντικός θόρυβος μιας ιστορίας που ξεκινούσε από τα μπλουζ του Νότου και κατέληγε πάνω στη σκηνή του Monterey. Ο Hendrix μέσα του κουβαλούσε βαθιά παράδοση. Μιλούσε συχνά για τον Earl Hooker, τον Guitar Slim, τον Billy Butler, τον Curtis Mayfield και τον Lonnie Mack. Θαύμαζε τον Muddy Waters, τον Elmore James, τον Hubert Sumlin. Δεν τους αντέγραψε, ούτε τους «έκλεψε» ποτέ. Απλώς τους πέρασε μέσα από ένα ρεύμα υψηλής τάσης.
Earl Hooker
Πριν ο Jimi Hendrix γίνει ο άνθρωπος που άλλαξε για πάντα την ηλεκτρική κιθάρα, πριν το wah-wah γίνει σύμβολο ψυχεδελικής υπέρβασης και πριν το μπλουζ περάσει στο πάνθεον της ροκ μυθολογίας, υπήρχε ο Earl Hooker. Ένας κιθαρίστας από το South Side του Σικάγο, ένας τιτάνας που έπαιζε μπροστά από την εποχή του και που ο Hendrix ήταν από τους μεγαλύτερους ακροατές και θαυμαστές του. Ο Hooker χρησιμοποιούσε το wah όχι μόνο σαν εφέ, αλλά σαν προέκταση της φωνής του, πολύ πριν αυτό εισχωρήσει στα στούντιο. Πρόσθεσε στο wah συναισθήματα. Το έκανε να κλαίει, να γελάει, να ουρλιάζει. Ό,τι αργότερα θα γινόταν σήμα κατατεθέν του Hendrix, είχε ήδη ειπωθεί ωμά από τον Earl.
Ο Hooker δεν ήταν απλώς μεγάλος slide κιθαρίστας. Ήταν αρχιτέκτονας ήχου. Το παίξιμό του συνδύαζε καθαρές μονόχορδες γραμμές, καμπύλες νότες τύπου Freddie King, ένα μοναδικό βιμπράτο και μια απρόβλεπτη τόλμη. Αυτές ακριβώς οι τεχνικές hammer-ons, finger placements, ένταση μέσα από απλότητα εμφανίζονται χρόνια αργότερα στο παίξιμο του Hendrix, από το "Hey Joe" μέχρι τις πιο ελεύθερες εμφανίσεις του επί σκηνής.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Buddy Guy κοιμόταν με ένα από τα slides του Hooker κάτω από το μαξιλάρι του, ούτε ότι ο B.B. King έλεγε πως «για τα λεφτά μου, ήταν ο καλύτερος κιθαρίστας που γνώρισα ποτέ». Ο Earl Hooker ανήκε σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία καλλιτεχνών που τους αναγνωρίζουν πρώτα οι ισάξιοι τους. Η ειρωνεία της ιστορίας είναι σκληρή. Την ώρα που το blues revival των late 60s άνοιγε τον δρόμο για διεθνή αναγνώριση, ο Earl Hooker έδινε την τελευταία του μάχη με τη φυματίωση. Πέθανε το 1970, μόλις 41 ετών. Ομως, οι δρόμοι τους είχαν ήδη διασταυρωθεί. Στα τέλη των ’60s, ο Hooker έπαιξε με τον Hendrix, τον Albert Collins, και τον Ike Turner.
Ο Earl Hooker άφησε πίσω του ύμνους για να γίνουν διάσημοι, άφησε τεχνικές, ιδέες, ένα καινούργιο λεξιλόγιο. Άφησε μια κληρονομιά που απλώνεται πάνω από την ηλεκτρική μπλουζ και τη ροκ μουσική. Και μέσα σε αυτή, ο Jimi Hendrix βρήκε χώρο να μεταμορφωθεί.
Guitar Slim
Πριν το ροκ καταλάβει τι σημαίνει υπερβολή, υπήρχε ένας killer κιθαρίστας στη Νέα Ορλεάνη που έπαιζε ηλεκτρική κιθάρα λες και κρατούσε όπλο. Το όνομά του ήταν Eddie Lee “Guitar Slim” Jones και χωρίς αυτόν, η ιστορία της ηλεκτρικής κιθάρας θα ήταν αγνώριστη.
Γεννημένος το 1926 στο Greenwood του Μισισιπή και μεγαλωμένος μέσα στη σκληρή καθημερινότητα του Δέλτα, ο Eddie Jones ξεκίνησε ως χορευτής. Πριν καν πιάσει κιθάρα, ήξερε τι σημαίνει performance. Τα παρατσούκλια του ήταν “Limber Leg Eddie”, και “Rubber Legs”. Μετά τη θητεία του στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η κιθάρα μπήκε στη ζωή του. Στη Νέα Ορλεάνη, μέσα σε house parties και δρόμους γεμάτους από R&B, ο Jones μεταμορφώθηκε σε Guitar Slim και άρχισε να ωθεί την ηλεκτρική κιθάρα εκεί που κανείς άλλος δεν τολμούσε.
Το 1954, ηχογραφεί το “The Things That I Used to Do”. Το τραγούδι δεν έγινε απλώς επιτυχία, έγινε το μεγαλύτερο R&B hit της χρονιάς και ένας από τους σημαντικότερους δίσκους της δεκαετίας. Ο Guitar Slim έπαιζε πιο δυνατά, πιο βρώμικα, πιο παραμορφωμένα απ’ οποιονδήποτε. Κυνηγούσε τις υπερτονίες, δημιουργώντας ένα πρώιμο fuzz δεκαετίες πριν γίνει μόδα. Όπως θυμόταν ο Earl King «δεν ξανακούσαμε αυτόν τον ήχο μέχρι να εμφανιστεί ο Hendrix».
Ανέβαινε στους ώμους των θεατών του ντυμένος με κόκκινα κοστούμια και μαλλιά βαμμένα στο ίδιο χρώμα, έβγαινε στο κοινό με καλώδιο δεκάδων μέτρων, έπαιζε με τα δόντια, πίσω από την πλάτη, σκαρφάλωνε σε κολώνες, έπαιζε σόλο πάνω σε αυτοκίνητα. Δεν υπήρχε ακόμα ροκ εν ρολ, αλλά αυτό που έκανε ο Guitar Slim ήταν το ροκ εν ρολ, πριν καν αποκτήσει όνομα. Δεν υπάρχει ούτε ένα βίντεο του Guitar Slim. Ούτε καν ηχογράφηση ζωντανής εμφάνισης. Αλλά υπάρχει παντού η επιρροή του. Από τον Ray Charles και τη γέννηση της soul, μέχρι τον Hendrix, τον Stevie Ray Vaughan, τον Billy Gibbons και κάθε κιθαρίστα που είδε την ηλεκτρική κιθάρα όχι απλώς ως όργανο, αλλά ως θέαμα. Ο Guitar Slim δεν έζησε αρκετά για να δει την επανάσταση που βοήθησε να γεννηθεί. Πέθανε μόλις στα 32 του, το 1959, φτωχός, εξαντλημένος, σχεδόν ξεχασμένος, αλλά το αποτύπωμά του πέρασε από γενιά σε γενιά, μέχρι που βρήκε τον πιο εκρηκτικό του μαθητή τον Jimi Hendrix.
Curtis Mayfield
Στην ιστορία της μαύρης αμερικανικής μουσικής, η σχέση του Curtis Mayfield με τον Jimi Hendrix δεν υπήρξε ποτέ στενή με την έννοια της καθημερινής συναναστροφής. Ήταν όμως από τις πιο ουσιαστικές σχέσεις θαυμασμού και επιρροής.
Από τα Cabrini Green του Σικάγο μέχρι τις αρμονίες των Impressions, αν και όχι βιρτουόζος της κιθάρας, ο Curtis είχε διαμορφώσει ένα κιθαριστικό ιδίωμα που δεν έμοιαζε με τίποτα άλλο. Το ανοιχτό κούρδισμα σε Φα δίεση, τα διπλά stops, η gospel λογική στις συγχορδίες, το παίξιμο που θύμιζε ταυτόχρονα πιάνο και φωνή, έκαναν την κιθάρα του να ακούγεται σαν προέκταση της ψυχής του. Ήταν υπόγειος, μελωδικός, πνευματικός.
Αυτό ακριβώς ήταν που μάγεψε τον Hendrix. Όπως θυμόταν ο Mitch Mitchell, ντράμερ του Jimi, «ο Jimi ήταν ο μόνος άνθρωπος που γνώριζα που ήξερε πώς να παίζει αυτό το στυλ του Curtis Mayfield». Η επιρροή είναι ξεκάθαρη αν ακούσει κανείς πίσω από την παραμόρφωση και τα feedback. Κάτω από το το χάος του Woodstock, ο Hendrix κουβαλούσε τη λογική του Chicago soul, κιθάρα ως ρυθμικό και αρμονικό όργανο, όχι απλώς ως σόλο. Το παίξιμό του στο “Little Wing” ή στο “Castles Made of Sand” χρωστάει περισσότερα στον Curtis Mayfield απ’ ό,τι σε οποιονδήποτε μπλουζίστα.
Ο ίδιος ο Mayfield, πιστός στη σεμνότητά του, δεν μίλησε ποτέ μεγαλόφωνα για αυτή τη σχέση. Κι όμως, το Rolling Stone τον κατέταξε στους 100 κορυφαίους κιθαρίστες όλων των εποχών, όχι για την ταχύτητα ή την ένταση, αλλά για την επιρροή. Ο Hendrix πέθανε νέος. Ο Mayfield έφυγε αργότερα, έχοντας ζήσει αρκετά για να δει τη μουσική του να επηρεάζει γενιές. Αν ο Jimi άνοιξε τον δρόμο της ροκ κιθάρας, ο Curtis Mayfield έφτιαξε το έδαφος.
Billy Butler
Σε αυτή την ιστορία, υπάρχει ένας αφανής ήρωας, που λίγοι γνωρίζουν αλλά πολλοί «έπαιξαν επάνω του» χωρίς να το παραδεχτούν. Ο Billy Butler. Ο Αμερικανός κιθαρίστας της soul-jazz ήταν ο άνθρωπος που έβαλε τον ρυθμό και το groove στο ηλεκτρικό blues-R&B, ένα έργο που μέσω πολλών μεταμορφώσεων, κατέληξε στα χέρια του Jimi Hendrix.
Γεννημένος το 1924 στην Philadelphia, ο Billy Butler αναπτύχθηκε μουσικά μέσα σε μια πολυσυλλεκτική σκηνή, jazz, blues, R&B και early soul. Στις δεκαετίες του 1950 και 1960, υπήρξε βασικός κιθαρίστας στην μπάντα του Bill Doggett όπου συνετέλεσε στην σύνθεση του “Honky Tonk” ενός από τα πλέον διαχρονικά R&B instrumentals που έχουν γραφτεί. Με ένα ζεστό τόνο και μια καταπληκτική αίσθηση ρυθμού, ο Butler παρέδωσε στο κοινό riffs και groove που ξεπερνούσαν την απλή συνοδεία και συνέβαλαν στη διαμόρφωση της ηλεκτρικής κιθάρας ως πρωταγωνιστή στην mainstream μουσική.
Το άμεσο ίχνος επιρροής από τον Butler προς τον Jimi Hendrix δεν είναι τεκμηριωμένο ως άμεση δήλωση, όμως ο τρόπος που ο Butler ανέδειξε την επαναληπτική, funky ρυθμική κιθάρα, τύπου “I’m A Man”, και τα soul-jazz grooves ήταν μέρος της ηχητικής κληρονομιάς που προηγήθηκε του rock. Ο Butler εστίασε στο groove και την «λειτουργική» κιθάρα. Αυτή η προσέγγιση έγινε ένα από τα βασικά συστατικά του R&B και του soul-rock παιξίματος που μεταφέρθηκε στο υπόβαθρο της ψυχεδελικής και blues-rock κιθάρας. Ρυθμικές προσεγγίσεις με επανάληψη, soul fills, bluesy λεκτικές φράσεις και grooves, όλα αυτά ήταν στοιχεία που Butler και οι συνοδοιπόροι του καθιερώσανε στην κουλτούρα της ηλεκτρικής κιθάρας προτού η rock την κάνει mainstream.
Ο Billy Butler πέθανε το 1991. Μπορεί ο ίδιος να μην έγινε household name, αλλά τα riffs και οι ρυθμικές ιδέες που καθιέρωσε προσέγγισαν τους mainstream κιθαρίστες της δεκαετίας του ’60 και του ’70, με τον Hendrix να αποτελεί την πιο εκρηκτική εκδοχή αυτής της εξέλιξης.
Lonnie Mack
Ο Lonnie Mack δεν έκανε απλώς την κιθάρα πρωταγωνιστή, την εξανάγκασε να «μεγαλώσει». Μέχρι τότε, το βάρος το κουβαλούσαν τα σαξόφωνα. Με το “Memphis” και το “Wham!”, η κιθάρα έγινε το κύριο όργανο και αυτός ο ήχος του Mack, επηρεασμένος από soul blues και country chicken picking, άνοιξε τον δρόμο για το blues-rock και το southern rock πριν καν εφευρεθούν ως όροι. Το επιθετικό vibrato, τα λυγισμένα bends, η απίστευτη ταχύτητα με blues ρίζες, όλα αυτά που θεωρούμε «hendrixικά», είχαν ήδη πάρει σάρκα και οστά στις αρχές των ’60s από έναν τύπο, που μπορούσε να σταθεί δίπλα στον Bobby Bland χωρίς να κατεβάσει το βλέμμα. Ο ίδιος ο Jimi δεν το έκρυψε ποτέ. Θαύμαζε τον Mack. Τον μελετούσε. Ήξερε κάθε νότα.
Αλλά ο Mack δεν ήταν μόνο κιθαρίστας. Ήταν, μέχρι τον θάνατό του το 2016, ίσως ο σπουδαιότερος εν ζωή λευκός soul τραγουδιστής. Το “Why”, η μπαλάντα που ο Greil Marcus τη χαρακτήρισε κορυφαία στιγμή του rock’n’roll, αποδεικνύει ότι η φωνή του μπορούσε να ραγίσει εκτός από τα ηχεία και τη ψυχή.
Κι όμως, η ιστορία τον προσπέρασε. Η Rolling Stone Encyclopedia του ’83 δεν μπήκε καν στον κόπο να του αφιερώσει 10 γραμμές. Την ίδια στιγμή, γενιές κιθαριστών από τον Hendrix και τον Clapton μέχρι τον Duane Allman, τον Keith Richards και τον Stevie Ray Vaughan έχτιζαν πάνω στα θεμέλιά του. Ο Bootsy Collins θυμάται να προσπαθεί μανιωδώς να μιμηθεί κάθε του νότα. Ο Vaughan, χρόνια αργότερα, θα του παραδώσει την παραγωγή ενός δίσκου στην Alligator σαν φόρο τιμής. Εδώ να αναφέρουμε ότι ενώ έχει τεκμηριωθεί ότι ο Lonnie εμφανίστηκε σε μερικά κομμάτια ως μπασίστας στο άλμπουμ των Doors, Morrison Hotel, αυτό που είναι λιγότερο γνωστό είναι ότι ήταν guest στο τραγούδι του Michael Nesmith, "From A Radio Engine To The Photon Wing".
Οι «ξεχασμένοι» κιθαρίστες δεν υστερούσαν σε φαντασία, λάμψη ή τόλμη απλώς δεν βρέθηκαν εκεί τη σωστή στιγμή. Προς τα υπόγεια κλαμπ του Σικάγο, τα μπλουζ μπαρ του Νότου, τον ιδρώτα των juke joints και τις φθαρμένες χορδές των ανθρώπων που που του έδειξαν τον δρόμο, ο Hendrix υπήρξε ένας σιωπηλός χαιρετισμός. Έστω κι αν δεν μάθαμε ποτέ τα ονόματά τους.
