«Υπάρχουν μέρη του show που μοιάζουν με θεατρικό έργο ή φωτογράφιση ή ακόμη και με εκπομπή μαγειρικής, και άλλα που θυμίζουν καθοδηγούμενο διαλογισμό από κάποιον life coach ή γκουρού».
Εδώ και σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, το ντουέτο των Drew Daniel και Martin Schmidt μετατρέπει καθημερινά αντικείμενα, απρόσμενα υλικά και παράδοξες ιδέες σε μουσικές συνθέσεις που κινούνται ανάμεσα στην πειραματική ηλεκτρονική, τη sound art και την ποπ αποδόμηση. Από ήχους χειρουργικών επεμβάσεων και πλυντηρίων ρούχων μέχρι πλαστικά αντικείμενα και μεταλλικές επιφάνειες, η δισκογραφία τους αποτελεί μια διαρκή εξερεύνηση του τρόπου με τον οποίο ακούμε και αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας.
Με αφορμή την πολυαναμενόμενη επιστροφή τους στην Αθήνα και την εμφάνισή τους στο PLYFA, η Άννα Γεωργάτου συνάντησε τον Drew Daniel και συζήτησαν για τη δημιουργική διαδικασία των Matmos, τη σχέση τους με την τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη, τη σχέση της ύλης με τον ήχο, αλλά και για το πρόσφατο άλμπουμ τους Metallic Life Review, ένα έργο φτιαγμένο αποκλειστικά από μεταλλικούς ήχους.
Σε μια συζήτηση που κινείται από τη φιλοσοφία της σύνθεσης μέχρι την πολιτική πραγματικότητα και από τις ηχητικές εμμονές μέχρι τις αναμνήσεις των Μatmos από την Αθήνα, ο Daniel αποκαλύπτει γιατί η περιέργεια παραμένει η κινητήρια δύναμη πίσω από ένα από τα πιο ευρηματικά και απρόβλεπτα μουσικά σχήματα της εποχής μας.
- Πώς θα περιέγραφες τους Matmos σε λίγες γραμμές σε κάποιον που δεν έχει ακούσει ποτέ τη μουσική σας;
Έχετε βρεθεί ποτέ σε ένα εστιατόριο στο οποίο η πόρτα της κουζίνας που ανοιγοκλείνει συνεχώς τρίζει και κάνει έναν αστείο ήχο, πράγμα που στην αρχή σας εκνευρίζει, αλλά μετά αποφασίζετε ότι στην πραγματικότητα έχει κάτι το funky και είναι ευχάριστο να την ακούτε; Αυτό είναι οι Matmos.
- Ο όρος «πειραματικό» χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη δουλειά σας. Μετά από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, σημαίνει ακόμη κάτι χρήσιμο για εσάς αυτή η ετικέτα;
Υπάρχει ένας πολύ αυστηρός τρόπος να κατανοήσει κανείς τι είναι ένα πείραμα και ένας πολύ πιο χαλαρός, αόριστος τρόπος που σημαίνει «πράγματα που δεν ακούγονται φυσιολογικά». Εμείς ανήκουμε κυρίως στη δεύτερη κατηγορία και κυρίως όχι στην πρώτη. Ωστόσο, το The Marriage of True Minds είναι το άλμπουμ που προέκυψε πραγματικά από την επανάληψη ενός πειράματος και τη δουλειά πάνω στα αποτελέσματά του, οπότε τεχνικά αυτό είναι το μοναδικό πραγματικά πειραματικό άλμπουμ που έχουμε φτιάξει.
- Η δουλειά σας συχνά ξεκινά από μια ιδέα και όχι από ένα μουσικό είδος. Πώς καταλαβαίνετε ότι μια ιδέα είναι αρκετά δυνατή ώστε να εξελιχθεί σε ένα ολόκληρο project;
Συχνά ξεκινάμε κάτι και μέσα στους πρώτους μήνες πρέπει να αρχίσει να παράγει ήχους και μουσική που «βάζουν φωτιά». Αν η ιδέα δεν μας οδηγεί σε ήχους, μοτίβα και μορφές που μας κολλάνε στο μυαλό και μας διασκεδάζουν δημιουργικά, τότε πρέπει να την αφήσουμε στην άκρη και να ξεκινήσουμε από την αρχή.
- Μετά από τόσα χρόνια, τι εξακολουθεί να σας εκπλήσσει στη διαδικασία δημιουργίας μουσικής;
Κάθε στοιχείο είναι ένας «κινούμενος στόχος», γιατί ο πολιτισμός αλλάζει και μετατοπίζεται και η ιστορία εξελίσσεται γύρω σου. Έτσι, η ίδια νότα, η ίδια συγχορδία ή ο ίδιος ήχος αποκτά νέους συνειρμούς. Δεν περίμενα ότι θα συνέχιζα να φτιάχνω μουσική για τόσο μεγάλο διάστημα, αλλά φαίνεται πως απλώς δεν μπορούμε να σταματήσουμε. Είναι λιγότερο αθροιστική διαδικασία απ’ όσο φαίνεται, καθώς προσθέτεις κάποια πράγματα, χάνεις άλλα. Δεν είσαι πια ο ίδιος άνθρωπος που ήσουν όταν ξεκίνησες, τόσο προς το καλύτερο όσο και προς το χειρότερο.
- Πώς ισορροπείτε ανάμεσα στην αυστηρότητα που επιβάλλει το εκάστοτε project, τη διαίσθηση και το παιχνίδι;
Για εμάς η ισορροπία προκύπτει ανάμεσα σε δύο ανθρώπους. Ο ένας προσθέτει έναν ήχο και ο άλλος αντιδρά προσθέτοντας κάτι που συνδέεται με αυτόν αλλά ταυτόχρονα αντιτίθεται σε αυτόν, και μετά ακολουθεί η επόμενη κίνηση. Μερικές φορές ένα κομμάτι ξεκινά παιχνιδιάρικα και καταλήγει σκοτεινό, ή το αντίστροφο. Οι διαθέσεις μας αλλάζουν καθώς δημιουργούμε τη μουσική, και αυτό αντικατοπτρίζεται στις μορφές της.
- Σας έχει συμβεί να ξεκινήσετε από έναν ήχο που σας γοήτευσε αρχικά και αργότερα να ανακαλύψετε την ουσία του project;
Νομίζαμε ότι θα φτιάχναμε έναν δίσκο με πιάνο, μετά προσθέσαμε διάφορα ακουστικά όργανα που συνδέονται με τη folk μουσική και τελικά πετάξαμε εντελώς το πιάνο. Έτσι γεννήθηκε το The Civil War. Είναι σίγουρα μια περίπτωση όπου το νόημα αποκαλύφθηκε σταδιακά. Δεν είναι πάντα όλα βασισμένα σε μια ιδέα ή σε έρευνα. Νομίζω ότι τα άλμπουμ που δημιουργεί ο Martin είναι γενικά πιο διαισθητικά, ενώ αυτά στα οποία εγώ είμαι τεχνικά «υπεύθυνος» ξεκινούν περισσότερο από μια ιδέα και ακολουθεί η υλοποίησή της.
- Έχετε χρησιμοποιήσει ήχους από χειρουργικές επεμβάσεις, πλυντήρια ρούχων, πλαστικά αντικείμενα και πολλές άλλες πηγές. Τι σας ελκύει σε αυτού του είδους τα υλικά;
Πρέπει να έχουν τη σωστή ισορροπία ανάμεσα στο οικείο και το παράξενο. Όλοι χρησιμοποιούμε πλαστικό, αλλά σπάνια φανταζόμαστε ότι έχει ήχο. Αυτή η αίσθηση ότι κάτι δεν χρειάζεται εξήγηση, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να γεννήσει ένα μυστήριο γύρω από το αποτέλεσμα, είναι ιδανική. Βέβαια δεν συμβαίνει πάντα έτσι. Η απόφαση να έχουμε 99 ανθρώπους να παίζουν στα 99 BPM ήταν ένας τυπικός περιορισμός που μας απελευθέρωσε.
- Έχετε ποτέ συλλέξει ήχους που αρχικά σας φάνηκαν συναρπαστικοί, αλλά αποδείχθηκαν αδύνατο να μετατραπούν σε μια ικανοποιητική σύνθεση;
Αυτό συμβαίνει πολύ συχνά. Έχω αμέτρητες ηχογραφήσεις από σουβέρ φτιαγμένα από αχάτη, με τα οποία είχα πάθει εμμονή για κάποιο λόγο, καθώς και ηχογραφήσεις από ένα σπασμένο πορσελάνινο μπολ, επίσης αντικείμενο εμμονής μου, και πάει λέγοντας. Μερικές φορές χρειάζεσαι έναν συνεργάτη για να σε βγάλει από αυτή την τρύπα. Άλλες φορές αυτά τα πράγματα απλώς κάθονται σε έναν σκληρό δίσκο για μερικές δεκαετίες μέχρι να εμφανιστεί το κατάλληλο project που θα τα χρειαστεί, και τότε είναι εκεί έτοιμα.
- Υπάρχει κάποια ηχητική πηγή που θέλετε να εξερευνήσετε εδώ και χρόνια αλλά δεν έχετε βρει ακόμη την κατάλληλη ιδέα;
Θα ήθελα να φτιάξω έναν δίσκο για το χρήμα/από το χρήμα. Νομίζω ότι κάτι στη φύση της αξίας και στη σχέση της με το συμβολικό υποκατάστατο που είναι το νόμισμα —κέρματα, χαρτονομίσματα, μετρητά— θα μπορούσε να αποτελέσει μια ενδιαφέρουσα αλλά και ανησυχητική, απειλητική ηχητική πηγή. Οι άνθρωποι θέλουν οι τέχνες να αποτελούν καταφύγιο από την κυριαρχία του καπιταλισμού, και αυτό είναι απολύτως κατανοητό. Όμως οι καλλιτέχνες οφείλουν μερικές φορές να κοιτάζουν τον κόσμο μέσα στον οποίο πραγματικά ζούμε. Νομίζω ότι ένας «δίσκος για το χρήμα» θα μπορούσε να είναι ένα θέμα που έχει «ζουμί», ένα κάπως ενοχλητικό άλμπουμ που σε ξεβολεύει.
- Πιστεύετε ότι το κοινό ακούει διαφορετικά, όταν γνωρίζει από πού προέρχεται ένας ήχος;
Ελπίζουμε ότι μπορεί κάποιος ουσιαστικά να «ακούσει το ίδιο τραγούδι δύο φορές», μία φορά απλώς ως ήχο, αν το κομμάτι εμφανιστεί σε μια playlist, σε ένα DJ set ή στο ραδιόφωνο, και μια δεύτερη φορά γνωρίζοντας ότι πρόκειται να ακούσει ανθρώπινο λίπος να αφαιρείται από κάποιον κατά τη διάρκεια μιας χειρουργικής επέμβασης. Ο ήχος δεν αλλάζει, αλλά ο τρόπος με τον οποίο η πληροφορία επιδρά πάνω του τον μετατρέπει σε διαφορετικό φαινόμενο. Είναι σαν να κλείνεις και μετά να ανοίγεις τους υπότιτλους: βιώνεις τα ίδια αισθητηριακά δεδομένα, αλλά μέσα από μια εντελώς διαφορετική οπτική γωνία.
- Το πρόσφατο άλμπουμ σας Metallic Life Review δημιουργήθηκε εξ ολοκλήρου από μεταλλικούς ήχους. Γιατί το μέταλλο έγινε το επίκεντρο αυτού του δίσκου;
Έμαθα την έννοια της «ανασκόπησης ζωής» (life review) μέσα από τη μελέτη των επιθανάτιων εμπειριών και φαντάστηκα μια παραλλαγή αυτής της διαδικασίας, ελλιπή και αλλοιωμένη, στην οποία θυμάσαι μόνο τα μεταλλικά αντικείμενα της ζωής σου. Αναρωτήθηκα πώς θα έμοιαζε κάτι τέτοιο. Το άλμπουμ προέκυψε από αυτή την παράξενη αλυσίδα σκέψεων γύρω από την αναδρομή στο παρελθόν. Το μέταλλο είναι φυσικά ένα εξαιρετικά αντηχητικό υλικό, οπότε είναι εξαρχής ηχητικά πλούσιο.
- Η εργασία με ένα και μόνο υλικό δημιούργησε περιορισμούς ή απρόσμενες ελευθερίες;
Ο μεγάλος κίνδυνος με το μέταλλο είναι ότι γενικά παράγει έναν φωτεινό, θορυβώδη και οξύ ηχητικό κόσμο, και δεν θέλαμε να προκαλέσουμε ακουστική κόπωση με ασταμάτητους μεταλλικούς χτύπους, γδαρσίματα και θορύβους πρόσκρουσης. Η λύση στην οποία καταλήξαμε διαισθητικά, δημιουργώντας πολλά πιθανά κομμάτια, ήταν να δώσουμε έμφαση στο μελωδικό υλικό της μεσαίας περιοχής του φάσματος και να προσπαθήσουμε να φτιάξουμε μερικές περισσότερες «μελωδίες» απ’ όσες συνηθίζονται στους δίσκους των Matmos. Το αν αυτό γίνεται αντιληπτό ή αν λειτούργησε θα αφήσουμε τους ακροατές να το κρίνουν.
- Υπήρξαν μεταλλικοί ήχοι που αποδείχθηκαν απροσδόκητα συναισθηματικοί ή εκφραστικοί;
Ένας από τους πιο συμβατικά «όμορφους» ήχους, που θυμίζει έγχορδη ορχήστρα, προέρχεται στην πραγματικότητα από την επεξεργασία ενός μεταλλικού τηγανιού που έτριζε πάνω στη σιδερένια σχάρα της κουζίνας μας. Μαγείρευα και περιστρέφοντας το τηγάνι ακούστηκε αυτός ο διαπεραστικός ήχος, και σκέφτηκα: «Εντάξει, αυτό πρέπει να το ηχογραφήσω». Όταν αργότερα επεξεργαστήκαμε τον ήχο και προσαρμόσαμε το EQ, κατέληξε να παράγει έναν πραγματικά όμορφο ήχο εγχόρδων, τουλάχιστον κατά τη γνώμη μας. Ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να προκύψει από έναν ήχο.
- Πώς έχει αλλάξει η σχέση σας με αυτό το άλμπουμ μέσα από τις ζωντανές εμφανίσεις;
Πρόκειται για μία από τις πιο σύνθετες διαδικασίες στην ιστορία μας. Αρχικά κάναμε ηχογραφήσεις, έπειτα πραγματοποιήσαμε μια περιοδεία στις ΗΠΑ παίζοντας ένα παράξενο μείγμα αυτοσχεδιασμού και σύνθεσης βασισμένο σε αυτούς τους ήχους. Στη συνέχεια ενώσαμε όλο αυτό το υλικό σε ένα μεγάλο μουσικό κολάζ, το οποίο μάθαμε να παίζουμε ζωντανά, και μετά μπήκαμε στο στούντιο και το ηχογραφήσαμε ζωντανά σαν να ήμασταν ροκ συγκρότημα ή τζαζ σύνολο. Η ηχογράφηση είναι ουσιαστικά ένα στιγμιότυπο μιας ζωντανής εκτέλεσης μέσα στο στούντιο. Δεν είχαμε ξανακάνει κάτι τέτοιο και το αποτέλεσμα είναι το μακροσκελές κομμάτι Metallic Life Review.
- Οι δίσκοι σας είναι εξαιρετικά λεπτομερώς κατασκευασμένοι. Πώς μεταφέρετε αυτό το επίπεδο λεπτομέρειας στη σκηνή;
Αυτό που κάνουμε σε κάθε χώρο είναι να σκεφτόμαστε πώς οι διαστάσεις και η αντήχηση του χώρου θα επηρεάσουν το αποτέλεσμα. Ένας χώρος με μεγάλη ηχώ, όπως μια εκκλησία, δεν πρόκειται να λειτουργήσει καλά με γρήγορους ήχους hihat. Εξετάζουμε ποια συχνότητα στα μπάσα θα κάνει τα αντικείμενα του χώρου να δονηθούν ή να τρέμουν. Αυτού του είδους η αξιολόγηση αποτελεί πάντα μέρος του soundcheck μας και προσαρμόζουμε την πυκνότητα διαφόρων σημείων του προγράμματος ανάλογα με το τι πιστεύουμε ότι «σηκώνει» ο κάθε χώρος.
- Τι μπορεί να περιμένει το κοινό από την εμφάνισή σας στην Αθήνα;
Προσπαθούμε να βάλουμε τον κόσμο σε μια κατάσταση στην οποία μπερδεύεται σχετικά με το τι ακριβώς παίζουμε και ποιο είδος μουσικής ακούει. Θέλουμε να αιφνιδιάζουμε τις προσδοκίες που έχουν οι άνθρωποι για εμάς, ακόμη και σήμερα.
- Αντιμετωπίζετε τις συναυλίες σας περισσότερο ως μουσικές παραστάσεις, ως ηχητικές εγκαταστάσεις ή ως κάτι ενδιάμεσο;
Παίζουμε τραγούδια και υπάρχει συγκεκριμένο setlist, αλλά κάνουμε και πράγματα που κατά κάποιον τρόπο παραβιάζουν την ιδέα ότι η δουλειά μας είναι να παίζουμε «μουσική», αν με αυτό εννοούμε οργανωμένες νότες και ύψη ήχου. Υπάρχουν μέρη του show που μοιάζουν με θεατρικό έργο ή φωτογράφιση ή ακόμη και με εκπομπή μαγειρικής, και άλλα που θυμίζουν καθοδηγούμενο διαλογισμό από κάποιον life coach ή γκουρού.
- Έχουν ποτέ οι ζωντανές εμφανίσεις αλλάξει ριζικά την κατεύθυνση ενός μουσικού κομματιού;
Η παράδοση της τζαζ αποτελεί τεράστια πηγή έμπνευσης, γιατί δείχνει τι μπορεί να ενεργοποιήσει η απόφαση να παίξεις ένα τραγούδι μέσα σε ένα ήδη κατανοητό πλαίσιο. Τα τραγούδια λειτουργούν ως πλατφόρμες εκτόξευσης για αποφάσεις που λαμβάνονται σε πραγματικό χρόνο σχετικά με την πιστότητα και τη βεβήλωση, σχετικά με τη σχέση σου με κάτι που είναι εύπλαστο, αλλά πόσο εύπλαστο; Αυτό το ανακαλύπτεις παίζοντάς το.
- Ποιοι καλλιτέχνες ή κινήματα θεωρείτε ότι σας έχουν επηρεάσει περισσότερο;
Είμαι ακαδημαϊκός της λογοτεχνίας με ειδίκευση στον Σαίξπηρ, οπότε μεγάλο μέρος της ζωής μου έχει αφιερωθεί στο διάβασμα και τη σκέψη γύρω από το έργο του. Όσον αφορά τη μουσική, αυτό αλλάζει από μέρα σε μέρα ανάλογα με τις ανάγκες και τις διαθέσεις μου, αλλά σίγουρα οι Throbbing Gristle, Coil και Nurse With Wound ήταν οι καθοριστικές επιρροές μου όταν ήμουν νέος μουσικός. Περνώ επίσης πολύ χρόνο ακούγοντας διάφορες μορφές τζαζ και χορευτικής μουσικής. Θα προσθέσω ακόμη ότι το punk, το hardcore και η metal υποκουλτούρα ήταν το πρώτο πρότυπο μουσικής κοινότητας που γνώρισα και εξακολουθώ να ενδιαφέρομαι γι’ αυτή τη μουσική, να την ακούω και να πηγαίνω σε συναυλίες, ακόμη και τώρα που είμαι 54 ετών.
- Υπάρχουν σύγχρονοι μουσικοί που σε ενθουσιάζουν ιδιαίτερα αυτή την περίοδο;
Έχω απολαύσει πρόσφατους δίσκους από πολλούς ανθρώπους που προέρχονται από διαφορετικά είδη μουσικής: Horse Lords, Mukqs, Jetski, K Wata, Paperclip Minimiser, Rashad Becker, Trichomoniasis, Ellen Arkbro, Two Weeks, Sissy Spacek, Carl Stone και Sarah Hennies.
- Πώς επηρεάζουν το έργο σας η καθημερινή ζωή και οι πολιτικές πραγματικότητες;
Είναι αδύνατο να μη διαπιστώσει κανείς ότι ζούμε μέσα σε μια φασιστική κατάληψη της εξουσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες και ότι η ιμπεριαλιστική παρακμή της χώρας συνοδεύεται από μεγάλη βία, τόσο στο επίπεδο των ξένων πολέμων όσο και σε ενέργειες όπως οι απαγωγές ηγετών άλλων χωρών (αναφέρομαι αντίστοιχα στο Ιράν και τη Βενεζουέλα), αλλά και στο εσωτερικό, όπου πράκτορες της ICE σκοτώνουν ανθρώπους στους δρόμους, επειδή τάχα διαπράττουν το «έγκλημα» να προσπαθούν να ασκήσουν κριτική ή απλώς να γίνουν μάρτυρες της συνεχιζόμενης παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των μεταναστών. Η χώρα μας βρίσκεται σε μια βαθιά αντιδημοκρατική καθοδική πορεία. Παρατηρείται μια γενική, αλλά σταδιακή κατάρρευση σε επίπεδο προσδόκιμου ζωής, ποσοστών αλφαβητισμού και πολλών άλλων δεικτών. Αυτή η πραγματικότητα διαψεύδει μεγάλο μέρος της αισιόδοξης ρητορικής περί ενδυνάμωσης που χαρακτήριζε προηγούμενες εποχές του νεοφιλελευθερισμού. Μπαίνουμε σε μια νέα φάση. Αυτό θέτει υπό αμφισβήτηση την αξία και το νόημα της τέχνης, αλλά ίσως ταυτόχρονα υπενθυμίζει στους ανθρώπους τη σημασία της αμοιβαίας ευθύνης και της φροντίδας σε τοπικό επίπεδο. Ο DIY κόσμος της underground μουσικής αφορά ανθρώπους που φροντίζουν και στηρίζουν ο ένας τον άλλον με τρόπο άμεσο και από τα κάτω. Αφορά την επιλογή της ελευθερίας στο παρόν επειδή την θέλεις, και την εμπειρία της αλληλεξάρτησης και της σύνδεσης. Αυτό είναι πιο σημαντικό από ποτέ αυτή τη στιγμή.
- Η ιστορία της ηλεκτρονικής μουσικής είναι στενά συνδεδεμένη με τον φουτουρισμό και την τεχνολογική πρόοδο. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της δουλειάς σας βασίζεται σε φυσικά αντικείμενα και απτά υλικά. Είναι αυτό μια συνειδητή αντιπαράθεση με την ψηφιακή κουλτούρα;
Η μουσική μας δεν θα μπορούσε να υπάρξει χωρίς τα ψηφιακά εργαλεία, αλλά ταυτόχρονα κατευθύνει διαρκώς την προσοχή προς το υλικό υπόστρωμα που βρίσκεται πέρα, κάτω ή έξω από αυτά τα εργαλεία. Πρόκειται για ένα παράδοξο που μας αρέσει να εκμεταλλευόμαστε. Οι μίξεις των κομματιών των Matmos συχνά σταματούν ξαφνικά και αφήνουν να ακουστεί μόνο ένας απτός, φυσικός ήχος. Όταν το κάνουμε αυτό, επιδιώκουμε μια αίσθηση διακοπής, σαν κάτι πραγματικό να διαπερνά ξαφνικά την επιφάνεια.
- Πώς έχει αλλάξει η σχέση σας με τη μουσική τεχνολογία από τότε που ξεκίνησαν οι Matmos;
Κάνουμε αυτή τη δουλειά εδώ και τόσο πολύ καιρό με αποτέλεσμα να έχουμε περάσει μέσα από πολλές τεχνολογικές μεταβάσεις: από μονοφωνικές κάρτες ήχου 8-bit στα μέσα της δεκαετίας του ’90, σε εξωτερικούς samplers της E-Mu και της Roland, και έπειτα σε έναν νέο κόσμο λογισμικού και virtual synthesizers. Ήμασταν στο φεστιβάλ SONAR, όταν ο φίλος μας ο Robert μάς είπε: «Ελάτε στο δωμάτιο του ξενοδοχείου μου, θέλω να σας δείξω κάτι που ανέπτυξα και θα αλλάξει τα πάντα». Μας έδειξε το πρωτότυπο του Ableton Live και πράγματι είχε δίκιο. Έτσι έχουμε δει πολλές αλλαγές στα εργαλεία, στον τρόπο δημιουργίας αυτής της μουσικής και στην προσβασιμότητα αυτών των μέσων. Προσπαθούμε να αποφεύγουμε μια κατάσταση στην οποία η μουσική αποκτά χαρακτήρα εμπορικής επίδειξης τεχνολογίας και μοιάζει να υπάρχει απλώς για να επιδεικνύει δυνατότητες. Η ποιητική διάσταση πρέπει να καθοδηγεί την παραγωγή εξίσου με τις τεχνικές δυνατότητες.
- Τι πιστεύεις ότι παρεξηγούν περισσότερο οι νεότεροι “πειραματικοί” μουσικοί σχετικά με την τεχνολογία;
Δεν θα ήθελα να κρίνω ένα σωρό ανθρώπους που δεν γνωρίζω. Ανησυχώ, όμως, ότι η εύκολη πρόσβαση σε σύντομους δρόμους που σε κάνουν να ακούγεσαι σαν άλλους καλλιτέχνες —επειδή το λογισμικό συνοδεύεται από αμέτρητα presets βασισμένα σε υπάρχοντες δίσκους— μπορεί να γίνει δεκανίκι και να αποτρέψει τους ανθρώπους από το να μάθουν τη χαρά της δημιουργίας των δικών τους ήχων. Από την άλλη, κάτι παρόμοιο συνέβαινε ήδη με τα rack-mounted sound modules τη δεκαετία του ’90, οπότε δεν είναι νέο πρόβλημα. Οι σημερινοί μουσικοί έχουν νέες δυνατότητες αλλά και νέες παγίδες να αποφύγουν. Καλή τύχη, παιδιά!
- Σας ενδιαφέρουν οι δυνατότητες του ήχου που παράγεται από το AI ή θεωρείτε ότι απομακρύνονται από την υλική διάσταση που χαρακτηρίζει το έργο σας;
Η ειρωνεία είναι ότι μόλις μάθαμε πως οι μηχανές δημιουργίας μουσικής μέσω AI -οι οποίες λειτουργούν με προτροπές μέσα από κείμενο να δημιουργήσουν έναν ήχο- έχουν ήδη εκπαιδευτεί πάνω σε δικά μας τραγούδια. Έχουμε δει λίστες με τα κομμάτια που χρησιμοποιήθηκαν για την εκπαίδευση δημοφιλών πλατφορμών, και η δική μας μουσική περιλαμβάνεται σε αυτές. Άρα, ανεξάρτητα από το πώς αισθανόμαστε για την τεχνητή νοημοσύνη, το έργο μας βρίσκεται ήδη μέσα στο εκπαιδευτικό της υλικό. Είμαστε εκεί είτε μας αρέσει είτε όχι. Παρ’ όλα αυτά, εμείς οι ίδιοι δεν τη χρησιμοποιήσαμε μέχρι σήμερα, γιατί ολόκληρο το νόημα της μουσικής μας είναι να δημιουργούμε τους δικούς μας ήχους, εκτός ίσως από περιπτώσεις remix πάνω σε κάποιον κατάλογο έργων που θαυμάζουμε.
- Πιστεύεις ότι το μέλλον της πειραματικής μουσικής θα είναι περισσότερο ψηφιακό, περισσότερο αναλογικό ή και τα δύο;
Νομίζω ότι το να επαναφέρεις τους ανθρώπους σε μια έντονη αίσθηση σωματικής παρουσίας σε έναν συγκεκριμένο χώρο θα αποκτήσει ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στις ζωντανές εμφανίσεις. Γι’ αυτό προσπαθούμε να παίζουμε σε πολυκάναλα συστήματα, όποτε ο χώρος ή οι τεχνικές δυνατότητες το επιτρέπουν. Ο τετρακάναλος ήχος (quad) είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να τοποθετείς το κοινό μέσα στον ήχο με τρόπο που απλώς δεν μπορεί να αναπαραχθεί στο σπίτι.
- Έφτασε η στιγμή της επιστροφής σας στην Αθήνα. Τι σας έκανε να επιστρέψετε;
Έχουμε πολύ ζεστές και ευχάριστες αναμνήσεις από την Αθήνα, αλλά έχουμε περάσει και δύσκολες στιγμές εδώ, για παράδειγμα ως τουρίστες σε ένα εξαιρετικά ζεστό καλοκαίρι, όπου νιώθαμε ότι παλεύαμε συνεχώς με τις συνθήκες. Έτσι, τα συναισθήματά μας για την Αθήνα είναι έντονα. Αυτή τη φορά θα μείνουμε τρεις επιπλέον ημέρες απλώς για να εξερευνήσουμε την πόλη. Παρακαλώ, προτείνετέ μας πράγματα να κάνουμε!
- Αν σας ζητούσαν να δημιουργήσετε ένα έργο των Matmos χρησιμοποιώντας αποκλειστικά ήχους ηχογραφημένους στην Αθήνα, από πού θα ξεκινούσατε;
Μου αρέσουν τα λιμάνια και οι ήχοι τους, οπότε νομίζω ότι θα επικεντρωνόμασταν πρώτα στην περιοχή του Πειραιά. Ο ήχος του νερού, αλλά και οι ήχοι της εργασίας, της εμπορικής δραστηριότητας και της καθημερινής κίνησης, μου φαίνονται το ιδανικό σημείο εκκίνησης.
- Το γεγονός ότι εμφανίζεστε σε έναν βιομηχανικό χώρο όπως το PLYFA συνδέεται με την υλική προσέγγιση του πρόσφατου έργου σας;
Έχουμε ήδη παρουσιάσει αυτή τη μουσική μέσα σε ένα πρώην πετρελαιοφόρο πλοίο στην Τενερίφη στις Κανάριες Νήσους, και ένα τέτοιο περιβάλλον μάς φαίνεται ιδανικό για το Metallic Life Review. Υπάρχει επίσης ένας υπόγειος φόρος τιμής στη βιομηχανική μουσική μέσα σε αυτό το άλμπουμ, ιδιαίτερα στην παράδοση των Einstürzende Neubauten και Test Dept. Επομένως, το να ενεργοποιείται αυτή η διάσταση του έργου μέσα σε έναν τέτοιο χώρο μοιάζει απολύτως ταιριαστό.
- Πολλά από τα project σας ξεκινούν από μια προσεκτική παρατήρηση του φυσικού κόσμου. Υπάρχει κάτι που έχεις ήδη παρατηρήσει στην Αθήνα και σου έχει τραβήξει την προσοχή ως ακροατή;
Στην Αθήνα η αίσθηση της θερμοκρασίας και η αίσθηση της όρασης τείνουν να επισκιάζουν την ακοή μου. Συχνά γυρίζω απότομα το κεφάλι μου κοιτάζοντας ανθρώπους και εικόνες γύρω μου. Ίσως αυτή τη φορά να χρειαστεί ο Martin να με οδηγήσει με δεμένα μάτια μέσα στην Αθήνα, ώστε να δώσω προτεραιότητα στην ακοή!
- Κοιτάζοντας πίσω ολόκληρη τη δισκογραφία σας, ποιο άλμπουμ των Matmos θεωρείς ότι παρερμηνεύθηκε περισσότερο και γιατί;
Την εποχή που κυκλοφόρησε, κάποιοι θεώρησαν ότι το The Civil War ήταν ένα ξεκάθαρα πατριωτικό άλμπουμ, και πιστεύω ότι αυτή είναι μια πραγματική παρερμηνεία. Αν θέλω να εκφράσω κάποιο παράπονο, θα έλεγα ότι αρκετός κόσμος προσπέρασε το Regards Boguslaw Schaeffer χωρίς να του δώσει την προσοχή που του άξιζε, και νομίζω ότι θα έπρεπε να το ανακαλύψει. Όμως δεν είμαι πικραμένος γι’ αυτά τα ζητήματα. Οι ακροατές μπορούν να παίρνουν τις δικές τους αποφάσεις και, στο κάτω-κάτω, ποιος είμαι εγώ για να τους λέω πώς πρέπει να αισθάνονται;
- Ύστερα από δεκαετίες αφιερωμένες στην ανακάλυψη μουσικής που κρύβεται μέσα σε αντικείμενα, συστήματα και υλικά, τι εξακολουθεί σε σένα ως ακροατή να φαίνεται μυστηριώδες;
Η στιγμή της απόφασης, όταν αποφασίζεις ότι κάτι έχει ολοκληρωθεί, παραμένει πάντα μυστηριώδης. Ο Kierkegaard -νομίζω- είπε κάποτε ότι «η στιγμή της απόφασης είναι η στιγμή της τρέλας» και πιστεύω ότι το διατύπωσε απολύτως σωστά.
INFO: Matmos live
Κυριακή 28 Ιουνίου 2026 • ΠΛΥΦΑ (Κορυτσάς 39, Αθήνα)
Οι πόρτες ανοίγουν στις 20:30 | Ώρα έναρξης: 21:00
Διάρκεια: 150' (με διάλειμμα 20')
Προπώληση:
https://www.more.com/gr-el/tickets/music/matmos-live-in-athens/
