search

ΑΡΘΡΑ - ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Μερικά στοιχεία και σκέψεις γύρω από τον άγνωστο δίσκο του Σταύρου Ξαρχάκου, Pandora’s Manhattan (1982)...

Το ζήτημα της εντοπιότητας τίθεται άμεσα όταν ακούς το Pandora'sManhattan του Σταύρου Ξαρχάκου. Όχι σε επίπεδο καταγωγής και καταβολών του καλλιτέχνη –του εκάστοτε καλλιτέχνη– αλλά ως προς τις ροές που εφορμούν στη ζωή του ορίζοντας όχι μόνο την έμπνευσή του, αλλά και τη νοηματική της μουσικής γλώσσας την οποία ομιλεί.

Ο συγκεκριμένος δίσκος του Ξαρχάκου έχει κυριολεκτικά περάσει απαρατήρητος: μια/δυο αναρτήσεις στο YouTube, μια κάκιστη και αμήχανη κριτική, μερικές αναφορές σε καταλόγους διεθνών ιντερνετικών δισκοπωλείων και (το κυριότερο) ελάχιστοι γνώστες εκεί έξω –στον φυσικό κόσμο, τον τρισδιάστατο– της φύσης του έργου αυτού.

Το Pandora'sManhattan ηχογραφήθηκε το 1980 στη Νέα Υόρκη κατά τη διάρκεια των σπουδών (ναι, των σπουδών) του συνθέτη στο Julliard School of Music, με αφορμή την επίσκεψη της κόρης του Πανδώρας για 10 ημέρες. Και έχει ενδιαφέρον το πώς ο Ξαρχάκος πότε οικειοποιείται τη ματιά της κόρης του, μιλώντας μέσα από το πώς φαντάζεται ότι βλέπει η 10άχρονη Πανδώρα τη γιγαντιαία πόλη με τους οικοδομημένους τιτάνες, και πότε τη διαφορετική πλανητικότητα ανθρώπων και συμπεριφορών, μέσω των οποίων εξασκεί τη δική του οπτική πάνω σε σημεία, γεγονότα και διαδρομές του Μεγάλου Μήλου. Θα φανταζόταν ίσως κανείς (απόλυτα λογικά) ότι ο συνθέτης θα επένδυε στη μακροχρόνια μουσική του κατάθεση και στην αναγνωρίσιμη (από τη δισκογραφία της ημεδαπής) μελωδική του ταυτότητα για να περιγράψει συναισθήματα και αποτυπώσεις γεγονότων. Ποσώς... Ο Ξαρχάκος, συνεπαρμένος από τις νέες εικόνες, αποφασίζει εδώ να ποιήσει μια νέα γαία. Μια δική του νήσο.

Arthroxa_2

Άμα τη επιστροφή του στην Ελλάδα (1982), ο Ξαρχάκος στρατολογεί ένα κουιντέτο ικανό και εμπειροπόλεμο απέναντι σε κάθε πρόκληση: Νίκος Λαβράνος στο κλαβιέ, Γιώργος Λαβράνος στα κρουστά, ο Φίλιππος Τσεμπερούλης σε πνευστά, ο Μπάμπης Λασκαράκης στις κιθάρες και ο Γιώργος Ζικογιάννης στο κοντραμπάσο θα αναλάβουν να φέρουν εις πέρας τις νεοϋορκέζικες παρτιτούρες. Και λέω νεοϋορκέζικες όχι ένεκα του χρόνου καταγραφής τους, αλλά εξαιτίας του αρώματός τους. Για παράδειγμα, στο εναρκτήριο λάκτισμα "Daddy We Fly" βλέπουμε φαντασιακά τον Νέο Κόσμο μέσω της κόρης του, περνώντας τόσο από μια νοσταλγική μελωδία (η θύμηση του πατέρα), όσο και από την εγρήγορση του νεόδμητου δημοκρατικού πολιτεύματος: το τρεχαλητό που ορίζει το φλάουτο θα το ζήλευε ο Γιάννης Μαρκόπουλος και αποτελεί στοιχείο γεφύρωσης Ελλάδας και Αμερικής, ένα σημείο όπου ο ευρωπαϊσμός του Μάνου Χατζιδάκι εμπλέκεται με τους συνθετικούς ηχοβολισμούς των μετόπισθεν της ενορχήστρωσης.

Στο "At Studio 54", πάλι, ο Ξαρχάκος –με ένα φιουζονάτο funk– προσπαθεί να δώσει το κλίμα ενός θύλακα ευδαιμονικής ρυθμολογίας και πολιτιστικού παραισθητισμού, ό,τι ακριβώς δηλαδή υπήρξε το ομώνυμο μαγαζί στη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του 1970. Και στο "Washington Square" η μπάντα σχεδόν περνάει σε καθήκοντα μουσικής επένδυσης ταινίας, παραδίδοντας ένα γαλλικό άρωμα μέσω μιας αμερικάνικης λογικής στην εξέλιξη των ενορχηστρώσεων, όπως αυτή παρατηρήθηκε να κυριαρχεί σε ζηλωτές του είδους οι οποίοι έδρασαν κατά κόρον στο έδαφος των Η.Π.Α. κατά τα 1970s.

Οι σκέψεις περί εντοπιότητας που ανέφερα στην αρχή έχουν φυσικά να κάνουν με το ότι ο συνθέτης δεν θα έφτιαχνε ποτέ τον συγκεκριμένο δίσκο χωρίς να έχει παραμείνει στη Νέα Υόρκη ως κάτοικος (και όχι ως τουρίστας). Διότι γίνεται φανερό ότι δεν πρόκειται για δίσκο επισκέπτη, υπάρχει εδώ μια βιωματικότητα προερχόμενη από την τριβή με μια διαφορετική κοινωνική ιστολόγηση. Θα είχε λοιπόν μεγάλο ενδιαφέρον αν ξέραμε τι σκεφτόταν εκείνη την περίοδο ο Ξαρχάκος για τον Τσιτσάνη, ώστε να κάνουμε μια σύγκριση με την επιμετάλλωση των μελλοντικών του καταθέσεων πάνω στο έργο του τελευταίου. Πώς σκέφτεσαι άραγε για τον Τσιτσάνη ζώντας στη Νέα Υόρκη, μιας κι έχεις να κάνεις με έναν συνθέτη άρρηκτα δεμένο με τα χώματα της προσωπικής του πατρίδας; Επιμένω στον Τσιτσάνη, διότι δεν βρίσκω τυχαίο ότι δεν ξανακούσαμε χρώματα σαν κι αυτά του Pandora'sManhattan σε μετέπειτα δουλειές του εξέχοντα Έλληνα συνθέτη. Δεν είναι ότι έφυγε η έμπνευση, αλλά η αφορμή –προσοχή, όχι η αιτία: τότε θα μιλάγαμε για αυτοθανάτωση και ο κύριος Ξαρχάκος επ' ουδενί δεν μπαίνει σε τέτοια κατηγορία (το αντίθετο).

Arthroxa_3

Αποτελεί μια εξαίσια σπουδή πάνω στη μήτρα της μουσικής δημιουργίας ο εν λόγω δισκογραφημένος Ξαρχάκος. Καιρός θαρρώ να αναζητήσουμε κι εκείνο το διαολεμένο soundtrack που έχει κάνει για λογαριασμό ενός Ιάπωνα κινηματογραφιστή...

Υ.Γ.: Δεν υπήρχαν, όπως είπα και πιο πάνω, παρά μόνο μερικές αναρτήσεις στο YouTube από το υλικό του Pandora'sManhattan, οπότε πήρα την πρωτοβουλία να ανεβάσω 4 ενδεικτικές συνθέσεις στο προσωπικό μου κανάλι, ώστε να υποστηρίξω το συγκεκριμένο άρθρο, δίνοντάς σας και μια ιδέα για το περιεχόμενο του δίσκου. Απολαύστε:


HOT ΣΗΜΕΡΑ!

Οι Villagers Of Ioannina City στην Εποχή του Υδροχόου

Ακούστε το νέο τους τραγούδι "Father Sun"

2010-2019: Οι 25 καλύτεροι electronic δίσκοι της δεκαετίας

Στη δεύτερη από τις ανασκοπήσεις της δεκαετίας ανά είδος, η στήλη παρουσιάζει τους 25 καλύτερους…

Μιχάλης Ρακιντζής + Δάκης, Ανδριάνα Μπάμπαλη & Monsieur Minimal

Αρκετός κόσμος ήρθε στην Τεχνόπολη έτοιμος για «ξέφρενο party», το οποίο και όντως πρόσφερε ο…

ΚΡΑΑΚ: Τραγουδάμε στα ελληνικά γιατί έχει πιο πολλή σημασία το νόημα αυτού που λέμε, παρά το ύφος...

Λίγο πριν τα μαζέψουμε για διακοπές, το ντεμπούτο τους έκανε δισκογραφικό «θόρυβο», δείχνοντας ότι…

Η Céline Dion και το Κουράγιο

Ακούστε τα ολοκαίνουρια τραγούδια "Courage", "Lying Down" και "Imperfections"

ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Depeche Mode: This Song Is Not About You

Κάθε φορά που το ακούς θυμάσαι τον πρώτο σου έρωτα: ήσουν Γ’ γυμνασίου και γέμιζες το θρανίο με…

10 Χρόνια χωρίς τους Oasis

Έχει σημασία ένα reunion; Αφορά κανέναν σήμερα το πώς θα ακούγονταν ο Liam με τον Noel Gallagher,…

Bruce Springsteen: «We Will Take Care Of Our Own»

Εστιάζοντας τα τραγούδια του σε φιγούρες που έτειναν προς το περιθώριο, έγινε ένας από τους…

15 χρόνια για το Funeral των Arcade Fire

Υπήρξε ένας ορμητικός χείμαρρος συναισθηματικής κάθαρσης, αλλά και ένα σοκ για το ανεξάρτητο…