Βινύλιο, CD, κασέτα. Μέχρι εδώ όλα γνωστά. Τι γίνεται όμως όταν για να ακούσεις έναν δίσκο πρέπει να φυσήξεις —έστω και νοσταλγικά— μια κασέτα και να τη βάλεις στο παλιό σου Game Boy;
Σε μια εποχή όπου σχεδόν ολόκληρη η ιστορία της μουσικής χωράει μέσα σε ένα κινητό, μια μικρή ομάδα καλλιτεχνών κινείται προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση. Αντί για Spotify και αλγορίθμους, φτιάχνει albums που μπορούν να τρέξουν πάνω σε πραγματικές retro gaming κονσόλες, χρησιμοποιώντας hardware που σχεδιάστηκε δεκαετίες πριν για τον Mario και τον Sonic.
Ένας από τους ανθρώπους που έχουν φτάσει αυτή την ιδέα στα άκρα είναι ο Γερμανός παραγωγός ηλεκτρονικής μουσικής Denis Karimani. Εδώ και χρόνια κυκλοφορεί μουσική σε κασέτες (cartridge) για διαφορετικά συστήματα, μεταξύ των οποίων Sega Genesis/Mega Drive, Super Nintendo, Nintendo 64, Game Boy, Game Boy Advance και Sega Dreamcast. Και το σημαντικό είναι ότι δεν πρόκειται απλώς για USB sticks κρυμμένα μέσα σε ένα νοσταλγικό πλαστικό περίβλημα.
Η μουσική είναι προγραμματισμένη ώστε να παράγεται από το ίδιο το sound hardware της εκάστοτε κονσόλας. Αυτό σημαίνει ότι οι τεχνικοί περιορισμοί ενός μηχανήματος που δημιουργήθηκε πριν από δεκαετίες γίνονται μέρος της ίδιας της σύνθεσης. Ο Denis δουλεύει με trackers και κώδικα, προσαρμόζοντας κάθε κυκλοφορία στις δυνατότητες και στις ιδιομορφίες του συγκεκριμένου συστήματος.
Και κάπου εδώ το cartridge γίνεται μουσικό όργανο.
Παρόμοια λογική ακολουθούν οι Daydream Plus, το math-rock project των Steven Sostak και Michael Gaughan. Για το Clues Recalled From Memory επέλεξαν μια ακόμη πιο απρόσμενη διαδρομή: κυκλοφόρησαν το άλμπουμ ως λειτουργικό NES cartridge. Για να το ακούσεις όπως σχεδιάστηκε, χρειάζεσαι δηλαδή μια Nintendo Entertainment System.
Η δημιουργία ενός τέτοιου δίσκου έχει φυσικά ελάχιστη σχέση με το να ανεβάσεις ένα WAV σε μια streaming υπηρεσία. Οι περιορισμένες δυνατότητες των παλιών sound chips σημαίνουν ότι η μουσική πρέπει ουσιαστικά να μεταφραστεί στη γλώσσα της κονσόλας. Νότες, κανάλια και ήχοι πρέπει να χωρέσουν σε έναν κόσμο όπου οι σημερινές σχεδόν απεριόριστες δυνατότητες ενός DAW απλώς δεν υπάρχουν.
Ακριβώς όμως αυτοί οι περιορισμοί είναι που γοητεύουν τους δημιουργούς. Αντί να αντιμετωπίζουν το παλιό hardware σαν εμπόδιο, το χρησιμοποιούν ως ένα σύνολο κανόνων που τους αναγκάζει να σκεφτούν διαφορετικά τη μουσική τους.
Υπάρχει φυσικά και κάτι βαθιά νοσταλγικό σε όλο αυτό. Τα τελευταία χρόνια έχουμε δει το βινύλιο να επιστρέφει, τις κασέτες να αποκτούν ξανά κοινό και ακόμη και παλιούς υπολογιστές και κονσόλες να επανακυκλοφορούν σε σύγχρονες εκδοχές.
Τα gaming cartridges πάνε όμως την ιδέα ένα βήμα παραπέρα. Δεν προσπαθούν απλώς να αναπαράγουν την εμπειρία μιας άλλης εποχής. Παίρνουν την τεχνολογία εκείνης της εποχής και τη χρησιμοποιούν για να δημιουργήσουν καινούργια μουσική.
Και υπάρχει κάτι όμορφα παράλογο σε αυτό: τη στιγμή που η μουσική γίνεται ολοένα και περισσότερο άυλη, κάποιοι καλλιτέχνες αποφασίζουν ότι το επόμενο physical format τους θα είναι ένα κομμάτι πλαστικό που πρέπει να κουμπώσεις σε μια κονσόλα του 1989.
Ίσως τελικά το μέλλον της φυσικής κυκλοφορίας να μην βρίσκεται μόνο στο παρελθόν της μουσικής.
Μπορεί να βρίσκεται και στο συρτάρι όπου έχουμε ξεχάσει το παλιό μας Game Boy.
