Η «διαγαλαξιακή επίκληση των Ολύμπιων θεών» που έκανε ο Βαγγέλης Παπαθανασίου στη Μυθωδία έχει γίνει αντικείμενο πολλών συζητήσεων, όμως συχνή είναι η παρουσία της ...
Σε μια συζήτηση περί witch house, το αμερικάνικο γκρουπ είναι από τα πρώτα ονόματα που θα πέσουν στο τραπέζι. Λίγο πριν τον πρώτο τους ερχομό στην Ελλάδα (Σάββατο 26 ...
Τίποτα δεν έμεινε όρθιο στην πρώτη τους εμφάνιση στην Ελλάδα, η οποία έπεσε στα κεφάλια όσων βρέθηκαν στο Gagarin ως ζωοδόχα βροχή, παρασύροντας τους πάντες σε φρενήρες ...
Ασφυκτικό sold-out στο Tiki για μια βραδιά σκανδιναβικής απλότητας, με βαμμένα πλατινέ μαλλιά, «αέρα» γαλλικών μπιστρό και εξομολογήσεις λατρείας για τον Ντέμη Ρούσσο...
Ο νέος τους δίσκος και η επικείμενη συναυλία στην Αθήνα (Gagarin, Παρασκευή 25/10), έδωσαν την αφορμή για να μιλήσουμε με τον Αλέξανδρο Μίαρη –για τον ευλαβικό χαρακτήρα ...

Μουσικοί αντιγραφείς: κλέφτες, άτυχοι και ιδιοφυΐες

Ο Μιχάλης Τσαντίλας ρίχνει μια ματιά σε πολύκροτες διεθνείς και εγχώριες δικαστικές διαμάχες περί αντιγραφής ιδεών, με αφορμή την πρόσφατη μήνυση του Γιώργου Μουκίδη κατά του Παντελή Παντελίδη...

Μιχάλης Τσαντίλας
Μιχάλης Τσαντίλας

Ο Μιχάλης Τσαντίλας ρίχνει μια ματιά σε πολύκροτες διεθνείς και εγχώριες δικαστικές διαμάχες περί αντιγραφής ιδεών, με αφορμή την πρόσφατη μήνυση του Γιώργου Μουκίδη κατά του Παντελή Παντελίδη...

Αφορμή για το παρόν άρθρο υπήρξε μια είδηση που έσκασε πρόσφατα. Ο Γιώργος Μουκίδης, συνθέτης ο οποίος έχει υπογράψει περί τα 200 δισκογραφημένα τραγούδια, μήνυσε τον Παντελή Παντελίδη για 100.000€, κατηγορώντας τον ότι ένα τραγούδι από την τελευταία δισκογραφική του δουλειά αποτελεί αντιγραφή ενός παλαιότερου δικού του. Τέτοιες διαμάχες συνέβησαν πολλάκις στον χώρο της διεθνούς δισκογραφίας, είτε κατέληξαν να λυθούν εντός των δικαστικών αιθουσών, είτε εκτός. Σε μερικές από αυτές θα αναδράμουμε παρακάτω, ανιχνεύοντας διαφορές και αιτίες.

Είναι πολλά τα λεφτά, γλυκέ Κύριέ μου: τα Σκαθάρια ως δανειστές και δανειζόμενοι

Μετά τη διάλυσή τους, ο πρώτος από τους Beatles που γνώρισε επιτυχία στα charts ήταν ο GeorgeHarrison. Το τραγούδι “My Sweet Lord” (1970), αποτέλεσμα της προσπάθειάς του να γράψει έναν ύμνο που να βάζει την ινδική και τη χριστιανική θρησκευτική αντίληψη δίπλα-δίπλα, γνώρισε τεράστια επιτυχία και οδήγησε το άλμπουμ AllThingsMustPass σε τεράστιες πωλήσεις. Την επόμενη χρονιά, όμως, η επιτυχία γύρισε μπούμερανγκ για το πρώην Σκαθάρι, αφού η εταιρεία Bright Tunes τον μήνυσε για μουσική λογοκλοπή από ένα τραγούδι του καταλόγου της, το “He’s So Fine” των Chiffons. Η υπόθεση οδηγήθηκε στα δικαστήρια, έγινε η διασημότερη νομική διαμάχη της μουσικής ιστορίας και στοίχισε στον Harrison περισσότερα από 1,5 εκατομμύρια δολλάρια –χώρια την ψυχική οδύνη και τη ζημιά στην υπόληψή του...

Arthrodik_2

Παρότι υπήρξε επικριτικός για την απροσεξία του Harrison, ο JohnLennon βρέθηκε και ο ίδιος υπόλογος για αντιγραφή, αφού οι πρώτοι στίχοι και η μελωδία του “Come Together” ήταν καταφανώς δανεισμένοι από το “You Can’t Catch Me” του ChuckBerry. Ο Lennon επιδίωξε μια εξωδικαστική διευθέτηση της υπόθεσης, η οποία τον οδήγησε σε πολλές περιπέτειες –αλλά αυτά είναι θέματα ενός διαφορετικού άρθρου. Πιο προσεκτικός υπήρξε ο PaulMcCartney: όταν συνέλαβε τη μελωδία του “Yesterday” στον ύπνο του, φοβούμενος ότι ήταν απλά μια μελωδία που είχε ακούσει κάπου, προσπάθησε για μήνες να τσεκάρει την προέλευσή του –εις μάτην. Κανείς δεν πήρε είδηση, τότε τουλάχιστον, ότι υπήρχε πράγματι μια ομοιότητα, κυρίως στιχουργική, με το “Answer Me, My Love” του NatKingCole

Φυσικά ο επιδραστικότερος κατάλογος τραγουδιών στην ιστορία δεν θα μπορούσε να μην αποτελέσει και πηγή δανεισμών, παρότι ποτέ δεν προέκυψε κάποια δικαστική διαμάχη εξ αυτών. Θυμάστε το “Why Don’t You Get A Job” των Offspring, το οποίο ακουγόταν πολύ στα τέλη της δεκαετία του 1990; Πρόκειται ασφαλώς για ένα τραγούδι με εμφανέστατα δάνεια από το “Ob-La-Di, Ob-La-Da” (ίσως και από το “Cecilia” των Simon & Garfunkel). Αλλά και το “What I Got” των Sublimeομοιάζει πολύ με το “Lady Madonna”, όπως και το “Start!” των Jam αντλεί από το “Taxman”.

Σερφάροντας με ξένη σανίδα: οι BeachBoys, οι LedZeppelin και οι άλλοι

Το πρώτο χιτ σινγκλ των καλιφορνέζων BeachBoys ήταν το “Surfin’ USA” (1963). Αν και ήταν προφανές ότι κυριολεκτικά ολόκληρο το τραγούδι ήταν ταυτόσημο με την επιτυχία “Sweet Little Sixteen” του ChuckBerry, στην αρχική κυκλοφορία ο Brian Wilson εμφανίζεται ως ο μοναδικός δημιουργός του. Ο Berry πάντως δεν έμεινε άπραγος και κατάφερε τελικά και να αναγραφεί το όνομά του στα credits του τραγουδιού, αλλά και να εισπράτει εξ ολοκλήρου τα δικαιώματα από αυτό.

Arthrodik_3

Οι LedZeppelin είναι ένα γκρουπ που κατηγορήθηκε πολλές φορές για αντιγραφή και εμπλέχθηκε σε μπόλικες δικαστικές διαμάχες. Πράγματι, υπάρχουν εμφανέστατα δάνεια στη δισκογραφία τους, κυρίως από παραδοσιακά ή μπλουζ τραγούδια. Το “Whole Lotta Love” λ.χ. έχει παρεμφερείς στίχους με το “You Need Love” του WillieDixon, το “Communication Breakdown” φέρει μια αξιοπρόσκετη ομοιότητα με το “Nervous Breakdown” του EddieCochran, ενώ το κιθαριστικό μέρος του “Moby Dick” είναι ταυτόσημο με το αντίστοιχο του “Watch Your Step” του BobbyParker (από το οποίο άντλησε και ο John Lennon για το “I Feel Fine”). Υπάρχουν κυριολεκτικά δεκάδες αντίστοιχα παραδείγματα, πράγμα που σίγουρα έκανε τους Zeppelin να δουν με συμπάθεια τους PearlJam, όταν οι τελευταίοι δανείστηκαν στοιχεία από το “Going To California” για το δικό τους “Given To Fly”.

Σε άλλα παραδείγματα, το “Cigarettes And Alcohol” των Oasis περιέχει το ριφ του “Bang A Gong (Get It On)” των T. Rex, η ομοιότητα του “Creep” των Radiohead με το “The Air I Breathe” των Hollies δεν μπορεί να αγνοηθεί, ενώ το “Viva La Vida” των Coldplay δημιούργησε μια σπάνια τριπλή καραμπόλα, καθώς υπήρξαν δύο επίσημοι διεκδικητές της «αυθεντικής» ιδέας: ο JoeSatriani με το “If I Could Fly”, αλλά και ο CatStevens (Yusuf Islam πλέον) με το “Foreigner’s Suite”.

Οι ξένοι μάς κλέβουν τις δουλειές: μερικές εγχώριες υποθέσεις

Στα καθ’ ημάς τώρα, οι μουσικές κόντρες που οδηγήθηκαν στα δικαστήρια είχαν τις περισσότερες φορές να κάνουν με διαφορετικά ζητήματα κι έτσι το θέμα συνήθως εξαντλείται σε συζητήσεις που γίνονται σε «πηγαδάκια» και διαδικτυακά φόρουμ. Ο Διονύσης Σαββόπουλος κατηγορήθηκε κάποτε ότι αντέγραψε τη “Συννεφούλα” από το soundtrack μιας ιταλικής ταινίας, αλλά ο ίδιος φρόντισε να ξεκαθαρίσει ότι μάλλον το αντίθετο είχε συμβεί, αφού το εν λόγω φιλμ (IlCorsaroNero) προβλήθηκε αρκετά χρόνια μετά την έκδοση του τραγουδιού του. Φαίνεται πως το θέμα εξακολουθεί να τον τσιγκλάει, πάντως, αφού στις φετινές εμφανίσεις του στην Ακτή Πειραιώς αναφέρθηκε στην υπόθεση, προβάλλοντας κι ένα σύντομο απόσπασμα της ταινίας.

Arthrodik_4

Από εκεί και πέρα μπορούμε να αναφερθούμε στο περίφημο “Δίχτυ” (Ξαρχάκος/Γκάτσος), το οποίο προφανώς αποτελεί μια ανάπλαση του “Το Μονοπάτι” (Μουζάκης & Γιαννακόπουλος/Σακελλάριος & Γιαννακόπουλος), αλλά και στην προφανή «παραλληλία» ανάμεσα στο “Φιλαράκι” της Σοφίας Βόσσου και στις “Κακές Συνήθειες” του Μίλτου Πασχαλίδη, για να φτάσουμε και στη διένεξη που αναφέρθηκε στην εισαγωγή, με αφορμή τα τραγούδια “Χωρίς Φτερά” της Κωνσταντίνας και “Τέτοια Αγάπη Δεν Αξίζω” του Παντελίδη. Η εγχώρια ιστορία πήρε μία ακόμα διεθνή τροπή σχετικά πρόσφατα, όταν κάποιες φράσεις του “Video Games” της LanaDelRey θεωρήθηκαν αντιγραφή του “Δρόμοι Που Αγάπησα” του Γιώργου Σταυριανού, που πρωτοερμήνευσε η Ελένη Βιτάλη.

Κρυπτομνησία, φόροι τιμής και συμπτώσεις: μερικές εξηγήσεις για το φαινόμενο «μουσική λογοκλοπή»

Γίνεται σαφές μέσω της παραπάνω σποραδικής αναφοράς σε περιπτώσεις μουσικής λογοκλοπής ότι δεν είναι όλες οι περιπτώσεις ίδιες. Πολλές από αυτές οφείλονται στο φαινόμενο της «κρυπτομνησίας», κατά το οποίο βιωμένες εμπειρίες που έχει ξεχάσει κάποιος, μπορεί να επανέλθουν και να τις θεωρήσει νέες. Με βάση αυτό το σκεπτικό, ο George Harrison καταδικάστηκε για «υποσυνείδητη λογοκλππή» («subconscious plagiarism» ο αγγλικός όρος). Πιθανότατα δηλαδή το πρώην Σκαθάρι είχε ακούσει το τραγούδι των Chiffons κάποτε, το ξέχασε κατόπιν αλλά, γράφοντας το δικό του, ήρθε στο νου του η μουσική, θεωρώντας ότι τη δημιούργησε ο ίδιος.

Σε άλλες περιπτώσεις, βέβαια, υπάρχει εκούσια δράση. Ο Brian Wilson λ.χ. δανείστηκε απολύτως συνειδητά (κατά δική του ομολογία) τη μελωδία του Chuck Berry, χωρίς όμως να μπει στον κόπο να προσθέσει το όνομά του στους συντελεστές. Όπως και πολλά δάνεια των Zeppelin, του Bob Dylan και του Σαββόπουλου από τη μουσική παράδοση των πατρίδων τους θα έπρεπε να έχουν αναγνωριστούν στα credits των δίσκων τους. Άλλες φορές πάλι η συνειδητή δανειοληψία γίνεται με μια διάθεση απονομής φόρου τιμής στο αυθεντικό δημιούργημα και με αμοιβαία κατανόηση (εδώ μάλλον εμπίπτει η περίπτωση “Start!”-“Taxman” π.χ.).

Arthrodik_5

Υπάρχει πάντως κι ένας παράγοντας που δεν γίνεται πολλές φορές κατανοητός από όλους. Η λαϊκή μουσική (στον χώρο της οποίας αναφερόμαστε τόση ώρα) στηρίζεται στο σύνολό της σε σύντομες και απλές μουσικές φόρμες, πράγμα που κάνει ολοένα και πιο πιθανό (με την αύξηση της παραγωγής καθημερινά) να συμπίπτουν αρμονικές ακολουθίες, μελωδίες, ακόμα και στίχοι ανάμεσα σε διαφορετικά τραγούδια. Ένα καλό παράδειγμα για το πόσα διαφορετικά τραγούδια μπορούν να γραφτούν πάνω σε συγκεκριμένες αρμονικές ακολουθίες θα βρείτε κάνοντας κλικ εδώ. Όσο κι αν θα ήταν κολακευτικό, ας πούμε, να υπήρχε πράγματι το τραγούδι της Βιτάλη στα ακούσματα της Del Rey, το πιθανότερο είναι ότι απλά έτυχε οι δύο αυτές ιδιαίτερα απλές μελωδίες (βασισμένες σε μόλις δύο ακόρντα) να συμπέσουν. Τα ίδια (θα μπορούσαν να) ισχύουν και για τη “Συννεφούλα”.

«Το ταλέντο δανείζεται, η ιδιοφυΐα αντιγράφει» είπε κάποτε κάποιος, θέλοντας να δείξει ότι ο αυθεντικός δημιουργός δεν είναι απαραίτητo να «πρωτοτυπεί», αλλά να καταφέρνει να παρουσιάσει κάτι παλιό υπό νέα μορφή και οπτική. Αυτή η ανακαίνιση, αυτός ο διάλογος με τη μουσική παράδοση (ανώνυμη και επώνυμη) είναι αναγκαία και αναπόφευκτη. Θα πρέπει λοιπόν κάποια στιγμή να προβλεφθεί από το νομικό πλαίσιο μια συνθήκη που θα επιτρέπει να λύνονται όσες διαφορές προκύπτουν, χωρίς να καταργηθούν τα πνευματικά δικαιώματα, τα οποία αποτελούν απαραίτητη πηγή εσόδων για πολλούς δημιουργούς. Γιατί, εδώ που τα λέμε, όλες αυτές οι διαμάχες περί της ιδιοκτησίας μιας απλής μελωδικής γραμμής ή ενός ρεφραίν –για όποιον  αντιλαμβάνεται τις έννοιες και τα μεγέθη– μοιάζουν επιεικώς αστείες. Εκτός αν βάλει κανείς στην εξίσωση και τα χρηματικά ποσά που διακυβεύονται κάθε φορά...

ΑΤΖΕΝΤΑ

The Mystery Of The Bulgarian Voices feat. Lisa Gerrard
23-10-2019

The Mystery Of The Bulgarian Voices feat. Lisa Gerrard

Υπόλοιπη Ελλάδα - Κλειστό Ολυμπιακό Στάδιο Γαλατσίου
Μια μοναδική παράσταση που έχει μαγέψει όλους όσους αγαπούν την μουσική του κόσμου έρχεται και στην Αθήνα. Η υπέροχη τραγουδίστρια ...
Föllakzoid
23-10-2019

Föllakzoid

Αθήνα - Temple
Allah-Las
24-10-2019

Allah-Las

Αθήνα - Fuzz Live Music Club
23-10-2019

Λένα Πλάτωνος: Το αηδόνι του αυτοκράτορα

Αθήνα - Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

The Mystery Of The Bulgarian Voices feat. Lisa Gerrard

Υπόλοιπη Ελλάδα - Κλειστό Ολυμπιακό Στάδιο Γαλατσίου

Föllakzoid

Αθήνα - Temple

Σταμάτης Πανταζόπουλος

Αθήνα - Μουσική Σκηνή Σφίγγα

B.Y.S. Trio: The Charlie Haden Project

Αθήνα - Half Note Jazz Club
24-10-2019

Allah-Las

Αθήνα - Fuzz Live Music Club

Αφιέρωμα στον Κώστα Πασχάλη

Αθήνα - Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

Ένα μουσικό αφιέρωμα στον Nicola Piovani

Αθήνα - Μέγαρο Μουσικής

Κωνσταντίνος Στιβακτής & The Roommates

Υπόλοιπη Ελλάδα - HolyWood Stage

GALLERY OF THE WEEK

ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ

Δημήτρης Μεντές
Τίποτα δεν έμεινε όρθιο στην πρώτη τους εμφάνιση στην Ελλάδα, η οποία έπεσε στα κεφάλια όσων βρέθηκαν στο Gagarin ως ζωοδόχα βροχή, παρασύροντας τους πάντες σε φρενήρες κάλπασμα...
Τάνια Σκραπαλιώρη
Ασφυκτικό sold-out στο Tiki για μια βραδιά σκανδιναβικής απλότητας, με βαμμένα πλατινέ μαλλιά, «αέρα» γαλλικών μπιστρό και εξομολογήσεις λατρείας για τον Ντέμη Ρούσσο...
Κωνσταντίνος Διαμαντόπουλος
Άλλοτε αλληγορικός και ευαίσθητος, άλλοτε ωμός και βίαιος, αλλού με ψιθύρους και μελωδία και αλλού με κραυγές απόγνωσης και αυστηρή προστακτική, έδωσε μια εξαιρετική συναυλία στο Temple...

ΣΤΗΛΕΣ

Άρης Καζακόπουλος
Στην τέταρτη από τις ανασκοπήσεις της δεκαετίας ανά είδος, η στήλη παρουσιάζει τους 25 καλύτερους R'n'B και soul δίσκους, από το 2010 μέχρι σήμερα...
Ζώης Χαλκιόπουλος
Παράφωνα ουρλιαχτά και τραγούδισμα new wave αισθητικής, μαρίμπες, σύνθια και μπασογραμμές από την κόλαση, όρισαν στις αρχές των 1980s έναν ήχο που ακόμα ακούγεται φρέσκος, στον οποίον οι LCD ...
Ελένη Τζαννάτου
Ο δεύτερος δίσκος της παρέας του Simon Jeffes ήταν κι αυτός που όρισε τον ήχο τους, με την παιδική του αύρα, τον κομψό μινιμαλισμό και μια αίσθηση του «υψηλού» να μένει πάντα προσγειωμένη σε έναν
Δημήτρης Λιλής
Όσοι νέοι και παλιοί καλλιτέχνες εκδίδουν έργα σε αυτήν την εποχή, πρέπει να ακολουθήσουν μια διαφορετική φόρμουλα. Η οποία αδιαφορεί για το αν είσαι «ο καλύτερος στο δωμάτιο» και απαιτεί να

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

Αλέξανδρος Τοπιντζής
Η «διαγαλαξιακή επίκληση των Ολύμπιων θεών» που έκανε ο Βαγγέλης Παπαθανασίου στη Μυθωδία έχει γίνει αντικείμενο πολλών συζητήσεων, όμως συχνή είναι η παρουσία της γλωσσικής μας κληρονομιάς και στον
Στέλιος Πατεράκης
Δεν ήταν λίγες οι φορές που μια διασκευή ξεπέρασε σε δημοτικότητα και αποδοχή το πρωτότυπο ή και επικράτησε στη συνείδηση των μουσικόφιλων ως η «αυθεντική» έκδοση (βοηθούντος και του χρόνου). Τίποτα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Χάρης Συμβουλίδης
Σε μια συζήτηση περί witch house, το αμερικάνικο γκρουπ είναι από τα πρώτα ονόματα που θα πέσουν στο τραπέζι. Λίγο πριν τον πρώτο τους ερχομό στην Ελλάδα (Σάββατο 26 Οκτωβρίου, Death Disco),
Πέννυ Γέρου
Ο νέος τους δίσκος και η επικείμενη συναυλία στην Αθήνα (Gagarin, Παρασκευή 25/10), έδωσαν την αφορμή για να μιλήσουμε με τον Αλέξανδρο Μίαρη –για τον ευλαβικό χαρακτήρα των επισκέψεών τους στην ...
Χάρης Συμβουλίδης
Δεν είναι και ο πιο εύκολος άνθρωπος να βρεις στο τηλέφωνο, παρ' όλο που αυτές τις μέρες έρχεται ξανά στα μέρη μας: απόψε Παρασκευή 18/10 παίζει στην Αθήνα (Temple), αύριο Σάββατο 19/10 στη ...
Χάρης Συμβουλίδης
Ομιλητικός και ευδιάθετος, ο Βέλγος μινιμαλιστής συνεχίζει να ιντριγκάρεται από τη σχέση της μουσικής με τις επίκαιρες κοινωνικές ζυμώσεις, ενώ ετοιμάζεται να γιορτάσει 40 χρόνια δημιουργίας με το

Instagram





Top
Στo avopolis.gr χρησιμοποιούμε cookies για να διασφαλίσουμε την εύρυθμη λειτουργία του site και την καλύτερη εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την πλοήγησή σας στο site, αποδέχεστε τη χρήση των cookies και την πολιτική απορρήτου. More details…